týsdagur 30. oktober 1945síða 1

FRÆLSI I. síðu, 10 oyru á 3 Lýsingaprísur fyri mm ; og 4. síðu SOSTALDEMOKRATUR JAVNAÐUR 12 oyru á Peningur fosturlandskærleiki. Peningur skal nýtast at stýra | flokkin, sum hverja letu stendur einum landi við, men at teir, ið hava átt hann, hava verið undan- gongumenn í fosturlandskærleika og offurhuga, er ókunnugt, Heið- urlig undantøk eru sjálvandi at finna, men tey eru få. Tað eru andsarbeiðarar, 10 uttan persón- ligan vinning og mangan píndir av miklum fátækdóimni, ið altíð hava borið mentunarligar og tjóðskapar- ligar rerslur uppi. Her hjá okkum er tað menn sum Svabo, id doyði í raki, A, C. Evensen prestur, ið av eintingum og sum uttan um sítt egna arbeiðs- eki fór at geva feroyskar lesibøkur út og soleiðis legði grundarlag undir ein føroyskan skúla; háskúla- menninir, ið alla ævina hava strítt peningaligum troti, ókunnigir bygdalærarar og aðrir. sum ikki her ber til at nevna, ið heiður eiga at fáa fyri sítt starv í fostur- landsins tænastu. Skuldi tað haft staðið til keypmenn, útgerðarmenn, jarðamenn, bankastjórar ella sak- ferarar, vár longu alt sum eitur feroyskt mentunar- og tjóðskapar- arbeiði sovnað burtur Tað er tí tað stersta falsari, tá ið ein politiskur flokkur her á landi, sum nevnir seg Fólkaflokkurin (og upp í hann rokna við Ríkard Long's flokk Sjálvstýrisflokkin. Hann er bert Fólkaflokksins hali) hevur troðkað seg fram til og sett seg tann sess at umboða hitt sanna fosturlandssinni, hin lýsandi fødilandskærleika, id einki annað endamál hevur enn at frígera landið - frá fremmanda valdi og varðveita okkum sum reinar og rætiar Feroyingar. Latið okkum ikki vera slíkar býttlingar, sovorðn- ar hugsunnarleysar delgar, at vit ikki duga at síggja hetta apuspælið og nevna tað við sínum rætta navni. Latið okkum nú, ið valg stendur fyri durum, og vit skulu útpeika rættar og sannar menn at avgera framtid Føroya lands, taka nykin um halan og síggja hansara sanna andlit. Ein peningaflokkur, ein flokkur, um hver einasti maður, ið vinnur og hevur vunnið pening. hongur Uppi 1 Og hvi er tað? Hvi detta gros- serar. spekulantar, allir teir, ið peningakærir eru, uppí henda fram, slær seg fyri bringuna og við bivandi redd kallar seg nat-i-onalan, hin patent-nationala politiska flokk Føroya lands? . Fr tað tí, teir so fegnir vilja ofra sín pening til okkara sjálvstýri, lata sína milliónir at frígera okkara land við? Nei. Hetta er nettupp tað fal- ska. Tí øll vita, at hesin flokkur, síðan hann tók við lívi, hevur barst móti skatti til kommunur og Legting. A skattalógirnar vann hann nógvar stemmur, og at fáa tær beindar burtur mobiliseradi hann peningavaldið at draga fram til valgborðið alt. ið krúpa kundi, at velja henda flokkin. Ertað ikki púra mótsigandi, at ein flokkur, sum sigur seg at vilja landsins fullveldi, sjálvstýri í ytstu æsir, yvirtaka allar landsins útreiðslur, so samtíðis er og hevur verið hin fremsti at agitera móti skatti og inntekum til landið, hitt almenna. Nei, skulu vit Feroyingar ikki avhevda hasa >mytuna< og draga fram í dagsljósið tað, ið stríðið stendur verunliga um. . Hesir hug- sjónarmenninir, ið íbirtu føroyska tjóðskaparrerslu, mundu vent sær í grøvuni, vistu teir aftur í verðina. Ti um pening og ognarmakt stendur stríðið. Vinnuflokkur var hann doyptur á fyrstan tíð, og vinna er mál hansara dagin í dag, hóast hann so skifti nayn. Hann gjørdi stríð saman við Føroya bóndum um jarðaskipan, alt í fosturlandsins navni. Nýtt fostur- landi sum skotbjálva, tí jerðin skuldi verða tíkin frá teimum, ið áttu hana. Bardagurin, kríggið. kom. og so byrjaði stríðið um skettalégir og at vissa monnum rættin til at vinna so nógv sum gjerligt. Eingi bond at leggja á privatmannin, hann skuldi líva og láta sum hann vildi, og leggja pengar undir seg, uttan at ansa eftir tí felags góða. Og foðslandið, tað skuldi haldast fram Hann mátti sleppa at goyma sínar pengar, tí teir skuldu gagna okkara kæra feðilandi. Kevpa privatbilar fyri vinningin og skrúa prísirnar upp á bæði leysum og festum í landinum. Stríð um fskart- bankan danska, tá var tað aftur fuðilandið, teir vóru so fosturlands- Týsdagin 30. oktober 1945. kærir, at teir vildu ikki loyva teim- um, ið ongan — ella lítlan og ongan pening høvdu vunnið undir krígnum — at lána danskan pen- ing. Og so fortaldu teir ikki, at teir høvdu loyvt ríkmonnum at goyma sín pening, ikki nýta hann í landsins tænastu, men goyma hann at spæla sær vid. 70 milli- énir at standa, og Førovingar í hópatali upp til Íslands at arbeiða sum húskallar hjá Íslendingum og nú koma heim so berir sum teir fóru. Og seinasta stríðið. Peningurin, Aftur hítt kæra, oman fyri alt standandi = /osturlandið Føroyar. Nú skuldi okkara »nationalformåga« avreiðast til hin ónda, skálkaktiga Danskin Milliónirnar hjá fólka- flokksgrosserunum skuldu verða tveittar >erkafiggjindanum-. Jú, vit minnast hesa dramatisku »scene«. Legtinysformaðurin »mar- cherandi« út vid ellum sínum monnum“ Hin stóri national- høvdingurin Ziska reisandi seg upp og sum ein dømandi ond i national- búna vid upplvftum ermum peik- andi á hinar eftirsitandi og róp andi sitt »Anathema« — — >Quis- lingar, landsforredarar!< út yvir høllina. Ja, stór minni... Og so, hvat galt spælið um, hvat var aftan fyri >kulissirnar<? | Ein privatbanki, sum teir siga íkki er farin klókliga fram. Hann skuldi bjargast. Og heiður og æra teirra, ið stýrdu honum, skuldu eisini bjargast. Og so var hann gjørdur til Førova. Alt var »mobiliserad«. Løntir agentar í eystan og vestan. Nú galt tað at bjarga jassanum! Og so var endamålid vid hesum tydningarmikla valgi tað, at alt hetta, sum Jóannes bóndi og allir hesir góðu sjálvstýrismenn hava jabbað í so mong ár, varð vavt inn í ein peningamjerka. Veljarin sum steðu skuldi taka, fekk einki at vita um, hvat id verða skuldi. Um vit skuldu hava reina loysing (tað hava teir tó sagt vit ikki skulu hava) ella íkki, hvat vit skulu hava við Danskin at gera. Realuniónin. sum Thorstein Peter sen hevði føtt niðri í Kjøpinhavn, hon varð verðandi har niðri. hetta fostrið fingu Feroyingar einki at hoyra um aftur Nú hvarv alt hetta, sum veljarin vildi hava greiði á, og nú fekk hann borð- reitt ístaðin fyri kámar talur og frágreiðingar = um — kurs, pund, seðilbanka og slík viðurskifti, sum Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið fosturlandið, móðir BROÐURSKAPUR 19. árg. teir, ið tala um tað, langt síðan hava prógvað, at teir sjálvir ikki skilja meira av enn barnið í vegguni. Men tað kann vera, at ein fjøld av Førovingum er so vilstur í félkaflokksmjørkanum, at hann einki skilur. At hann er vorðin sum hin gamli sambandsmaðurin var tað fyrr: trýr alt, ið odda- menninir í Fólkaflokkinum siga honum og lurta eftir ongum ødrum. Ger hvítt til svart ella svart til hvítt, bara hansara politisku veg- leiðarar eggja honum at gera tað. Hetta skuldi vera eitt týdningar- mikið valg. Og hin ungi veljarin skuldi roynt at skilt eitt sindur av ti, eisini hin føroyski fiskimaðurin og arbeiðarin. Tað sigst, at hesir vilja, at vit skulu ráða í okkara egna landi. Tað er ein heiðurlig ætlan. Men teir megu eisin vita, hvenn teir vilja hava at ráða. Eitt i trongt peningavald er eitt ringt ræði. Hesir menn, ið frammið eru, Í sýna ikki sítt sanna andlit. Teir fjala bara persónligar interessur undir fegrum orðum um /fostur- land og tjóðskaparkenslur. Teir hava ikki enn við einum orði sagt, hvussu langt, teir ætla at fara við sjálvstýri okkara. Tað er bara tos-um fullveldi heima í Feroyum og realunion niðri Í Danmark Fiskimenn og arbeiðarar bæði ungir og gamlir fara tí at hugsa seg tvær reisur um, áðrenn teir seta flokkar av trongskygdum pengamonnum tíl at umboða seg her í Feroyum ella niðri í Dan- mark. Tað man fara at koma teimum aftur um brekku. Varin. Byar-verkfrødingur, Frá 1. januar 1946 verður eitt embæti at skipa sum hýar-verkfreðingur undir Fórshavnar Kommunu Embætið verður at seta við verkfrød- ingi, sum hevur kunnleika serstakliga til havna- ng vegabygging, og skal hann umframt virka sum byggikenur fyri Tórshavnar bygginevnd. Fyrsta árið er royndarár Sjálvskrivað umsókn við lønkravi og hjåløgdum prégvbrøvum og vidmælum verður at senda Tórshavnar byråd innan 1. desember í ár TÓRSVAVNAR BÝRAÐ, tann 24 øktober 1945 Um nakar vil gera troyggjur fyri helvt. kann ull åtvegast Blaðst. vísir á.