mánadagur 21. januar 1946síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ———WWWIHIIII—" % < Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á z : ; Bladid verdur bilagt å posthåsinum, og Nr. 3. I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Mánadagin 21. januar 1946. kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið 20. árg. Handil okkara sparda pening upp, hann 10 vit so | íkki kom inn á ting gevur mær so ;ð at - - harðliga hava fyri neyðini. Ella eru | mikið meira skyldu at nýta pennin VI UL heimin. tingmenn so kærir við hitt demo- | til í bleðum at umboða mínar 232 | kratiska frælsið og privata initia- arsónli reliars co Aftanå at kriggid var endad, s6u jå N ir ik ” | ; ' persónligu veljarar, so kann : , ; Á i , tivið, at teir ikki vilja leggja upp! Í 2 skriv; 7 ; vit ofta. at útlendsk blød høvdu á | Sø PI >Dimmal.e skriva »fhv.« so ofta í 1; og skerja slíkan handil? Demokrat- ; ål siálu er måli samhandilin, sum nú aftur | > "> já i ; i Frit j sum hon vil, sjålvt um hon so Persónvognur isk frælsi og handilsfrælsi kunnu skrivar »x< aftre 5 kundi byrja við tey -lond, ftei 5 så e f skrivar »x« aftrat. undir kriggstfdini høvdu verið Fr ve Te ne ser; Sannleikin um skipatrotið er stongdir frå. Ti galt um at fåa vr mg stendur oman | tann, at staturin og fiskaríbankin 1 Á. fyri alt hetta. að fer at vera eitt kv ; : í : * | : / selt skjótast gjørligt, at landið ; : | | se góvu i studning og í lån 80%, | einstakramanna sjálvstýri og rik- ; ; parodi, um handilsmonnum ska Á vár 0/ is no harti LA: kundi fáa hendur á útlendskan | } , á 1 fl men tá vóru 20%/, eftir og hartil | manna fullveldi. Fjøldin fær armóð . ; 3 verða gtvíc ovvi til at faa ti sin , ; ttrælðalnr ec , . pening, id gjaldast skuldi fyri vør- | jo komu aðrer útreiðslur, sum keyp- | og trælakor, og landið kemur á mongdir av verum, sum eingin urnar, fO innfluttar vórðu. Men vit løgdu til merkis, at flestall blød- ini herdu á, at her mátti ansast eftir og havast eftirlit við. Tær verur og tey evni, ið landið mest hevði brúk fyri, áttu at hava fyrsta- rættin Onyttuverurnar, skrevtis- lutirnir, skuldu koma í adru rød Hvussu hava vit nú í Ferovum fylgt hesum skilaráðum? Vit hava fáar framleiðslugreinir, og vit skulu tí flyta inn mest sum alt, vit skulu nýta. Okkara vinnuliv stendur illa, burtur úr lagi bæði á landi og sjógvi. Vit hava stórar atlanir um at endurnýggja og modernisera okkara fiskifør, Vit hugsa um at skapa industri og kanska eisini fáa tól úr útlandinum at arbeiða jarða- brúkið við. Øll krevja pening, nógvan pening og upp hesi tiltak útlendskan pening. Vit hava, verð- ur sagt, vunnið og lagt niður stór- Men brúk fyri honum, um hann skuldi an pening. vit hava ivaleyst verið heldur stórur. Og sum frættist, er her í Feroyum íkki hildið seg til tann politik — at ansa eftir, at ónyttuverurnar ikki fløda inn yvir landið upp sjómenninir hava vágað og lívið fyri. Alt fyri eitt, tá ið siglandi var, og éta peningin, ið mist komu skipini full aftur av lutum, sum íkki bara eru gagnleysir fyri land okkara, men beinanvegin skaðiligir bæði fyri heilsu og moral. Tíðindi ganga, at síðan samhandil kom aftur við Danmark skal vera komið fyri fleiri milliónir kr. av brennivíni higar til okkara lítla land. Nú til jóla frættist um egi- ligar skipaferningar av hesi lands- skaðiligu veru afturat fjøllum a ølkøssum frå Carlsberg og slíkum virkjum. Fleiri skip kundu verið keypt fyri slíkan pening. um vit ikki hava eitt Ein spyr Løgting, ið skal eitast at hava lóggávuvald, og um tað íkki ber til at gera lógreglur, id ansa kunnu slíkum og minka um innfluttning av hesum verum, ið eta okkara tá ið landið trýtur tær tað skal Á sama hátt fer nvtta et verur teir lutir, sum oo uppbyggjast við. tað at vera eitt parodi og ongum líkt, at landsins lógir skulu vera so gjørdar, at menn, sum vunnið 1 L . , hava alstoran pening, kunnu ryma av landinum við honum. Og óttin fyri at nerta við mannsins persón liga frælsi má íkki fara so langt, at hann ikki torir at:seta eitt mark. ið hvussu so er, fyri rúsdrekka- innfluttningi. Sjálvandi vita vit tað, at eitt forboð í hesum føri dugir ikki. Tað er roynt, og tað roynd- ist illa, Men munur er at seta eitt forboð mark vera á hvussu nógv og hvussu hvast so at lata einki og efta, ið menn kunnu hava loyvi at keypa rúsdrekka. Ti so leingi sum menn ikki eru komnir longur, enn at teir ikki kunnu temja seg, ikki kunnu magamál, so leingi má lóg- og eitthvert spillandi = óskil gávan koma uppí, gerast, at hetta verður forðað. Skip. (Endað). »Fornyelsen af den færøske Fiskerflaade< hevur ein grein itið í »Dimmalætting« í langar tíðir. Um hana sigur blaðið nú, at hon einans var »en Opfordring« — Ja, so vita øll at »Dimmal.« sjálv hevur ásannað, at tað rætt sum eg skrivaði, nevniliga, at tann greinin einans var »en Opfordring« hverja ferð, tá id val stóð fyri durum — sen Opfordring« — jú, vælsigna! var Tað er einki ilt í tí at skriva >Op førdring« til veljararnar, tå ið val hondum. Undirritaði verið við til at »opfordre« er í hevur eisini veljararnar; »men til onga nyttu«, veit eg at >Dimmal.e' fer at siga, ti hon er longu farin at skjóta til mål vid >fhv.- framman fyri. Men hetta taki eg mær ikki nær; tí eg fekk við valið hin 6. 1945 232 persónligar stemmur; at eg nov. ararnir sjálvir skuldu skaffa. Nakrir raskir skiparar royndu at keypa skip; men teir mistu tey hvaðna skjótari aftur, og teir mistu ikki bert skipini, men hús og jerð eisini. Tessvegna tordu aðrir ikki at gere tað sama, tí hver vil missa tekjuna omanav høvdunum á konu børnum? må sen Opfordring« sum tann, id hon y og Herav »Dimmal « fata, at av og å kom fram vid, kundi ikki førå færøske fram til »Fornyelse af den Fiskerflaade«. Nei, sanni- liga — tad meira enn tóm orð og >Opfordringere til, ífall okkara fiskimeun skulu sleppa frå skal at ganga arbeiðsleysir ella at noyðast umborð í nærum hundrað ára gamlar sluppir fyri hungurslen. Hevdu teir menn, sum stýrdu landi okkara í gulltidini frá 1914 til 0. u. 1925 verið so framskygdir at teir høvdu stovnað ein vinnu- lánsgrunn og aðrar peningagrunnar at styðja fiskivinnuna við, so hevði tað leysur >Opfordringe, sum »Dimma.« stóðu menn har vóru ikki einans verið ein nyttu- førdi fram, tí so orðini; orð og einans orð, fyri ikki at siga orðaskvaldur — luft og humbukk, aftanfyri men og púra einki annað. Aftur nú haft gulltíð og nú hava javnaðarmenn sitið á tingi og vit hava sett upp- skot fram um at nýta mest megu- ligt av ellum milliónum, sum fiski- lagt til góðar, at se fiski- hava vit eina vinnan hevur stovna menn og samtøkur av fiskimonnum kunna fáa upp til 95%, í lán og studning tå ið keypa skip. Høvdu okkara ráð verðið fylgd, so kundu vit Feroyingar brátt verðið ein sjálvbjargin tjóð í staðin fyri sum Óli Onghamar mælir til at peningagrunnar, teir undir krúpa aftur veingirnar á donsku mammuni. >Som man reder, saa ligger man«, siga Danir — eitt kapitalistastýri 4 Føroyum førir aldri til sjálvstýri fyri landið. Tað førir einans til húsagang. Tann vegin ber leiðin hjá Fereyafólki og landi í dag. Tað er harmuligt, og tungt er tað at siga; men tað er tann rami sannleiki — tann harði og kaldi verunleiki; tað er lønin sum fiski- menn og arbeiðsfólk fáa fyri at tey á valdegnum góvu maktina uppí hendurnar á kapitalistaumboðs- monnum. Einaferð man sviðin fara at fáa fjøldina at vakna — bara tað ikki tá er í seinra lagi. Tó at eg havi ringar vónir, og tó at eg óttist fyri, at vit Feroy- ingar ganga eini svartari framtíð imøti, vil eg av hjarta ynskja øllum gleðiligt nýár. J. H. Danbjørg. Útróðrarlíkindini. Uppilegurnar í Feroyum kunnu vera bæði langar og strangar. Tað var eitt, ið setti merkir á bæði fólk og fólkalívið, merkir á málið og merkir á hugsunnarháttin. Tá vóru eisini ferini verri og tí hættinga- samt at vága sær út við í ivavedri. Men hóast vit nú hava stór fer og maskinur í teimum, so hava uppi- legurnar hesar seinastu vetrarnar verið bæði langar og strangar. Ikki bátur á sjógv í fleiri vikur fyri illveður. Soleiðis hevur hesin parturin av vetrinum tíggja sær' Heystið hevði nakrar dagar, men so var so knív- skorið. Eingin vinningur til teirra, ið sekja skulu sjógvin, og heima- maðurin suffar eftir at fáa ein fisk at kóka. Tí degurðamaturin er vorðin eitt problem nú í føroyskum húsarhaldi. Fjøldin av Feroyingum hava vist lagt av at savna inn Í hjallar til veturin. Arbeiðslíkindini hava gjert tað. Allir Feroyingar eru ikki veiðumenn So verða íslendskir fiskabollar keyptir ella turrur fiskur úr Íslandi (tað er eitt av mongum legnum ið fyri- ferst her á landi) ella annaðhvert kjøtblikk úr Onglandi. longur.