leygardagur 16. februar 1946síða 2

16. februar 1946 >Arbeiði til øll á sjógvi og landi« sDagblaðið< fyri 1. febr. í ár sigur frå, at tingmálið: > Arbeiði til øll á sjógvi og landi<, varð lagt inn á Ting av javnaðarmonnum á sinni, men at tað ikki kom til viðgerðar vegna tess, at tað var einki undir- bygt. Víðari sigur >Dagblaðið< frá, at hetta sama mál aftur í heyst kom íram á Tingborð, men at tað hesa ferð fekk ta syndarligu lagnu, at tað varð felt. Sjálvir javnaðar- menn atkveddu íkki fyri Z, altso sínum egna máli. Sjálvandi >Dagblaðið< íkki greiða frá veruleikanum, nevniliga, at tað vóru fey uppskot, sum fólka- flokkurin, við hr. Ellefsen á odda, pentaði saman úr javnaðarmanna- vil tingmálinum, ið javnaðarmenn ikki vildu styðja. Tað er fólki yvirhevur, og eina mest tingmonnum greitt, hvussu javnaðarmenn hava troðkað á fyri at fáa framt hetta stórmál — til positivt úrslit. Sannleikin er tann, at nettupp !! at okkara uppsket í málinum eru so út í odd og egg væl undirbygd, hevur tað mett m6tstødu á Tingi, eisini í seinastu tingsetu. Táið undir at sjálvur fólkaflokkurin fór gera uppskot í hesum megnarmáli, so var at vænta, at teirra uppskot fóru at vera sera væl ja. í pos:tut ávísti, hvussu peningurin undirbygd — minsta lagi skuldi fáast til vega; tann pening- sum treytar, at arbeiði til oll verk. Men ikki. Og tað hevur als ikki verið ur, kann setast í so varð ætlanin. Hon var einans »at geva ein slutur fyri ein slatur<. Einasta nakað ingaligt gjald fyri »realiseran« av positiva ávísan uppá pen- »plåninum« var tann, at amts- grunnurin skuldi gjalda tað, ið tað kostar at fáa fólk í Feroyum býtt sundur í mannkyn og kvennkyn og hvussu hesi síðan samfelagsliga verða mett í kunnu hvørkikyn (ella umvent). altid nakad. Bert er her til at síga, at »folkateljing« Hetta var ju i Føroyum, so vitt ein veit, er farin fram í mannaminnir, og hevur ætlandi einhver stovnin ábyrgdina fyri hesum tiltaki, eins og fyrireikað man vera fyri útreiðslum, ið stand ast av hesum. Nei, tað ið umrátt hevur hjá mótstaðumonnum, tað hevur verið it fáa málið uppí royk. Sum fólka flokkstingmaðurin segði, táið mál- ið varð lýst til viðgerðar í sei astu tingsetu: » Åss, svass, nú er tíð til færdig fólkaflokksútrikk Innanveggja hjá ikki at driva propaganda: Hetta var eitt præsist Utatil, fólkaflokkinum er Oivad rumbul til tíðir eisini um hetta javnaðarmannamál, ti eisini í fólkaflokkinum ásanna, at uppskot javnaðarmanna Eru menn, Sum um” eina planøkonomiska skipan her i Føroyum, er eitt hitt hollasta grundarlag undir eitt sjálvbjargið FØBOYA SOSIAL-DEMOKBATUK Nr. 7 | Ítróttarungdómur okkara ! Men sum áður sagt: livikorini ] 28. jan. 1946 hevði Havnar | eru nú, serliga í stórbygdunum, og sjáivstýrandi Føroyar. Men her | {róttarráð fund í Sjónleikarhúsin- | broytt so nógv, at hetta vidfødda brestur saman millum romantikk og | um, har undirritaði flutti reðu. | kappingarlyndið sjáldan sleppur beiskan veruleika í fólkaflokksverð.- Hín romantiski flokksmadurin » Vit taka landiØ« Hin kaldi stórkeypmaðurin: >Onkur skal Tað er Her berjist privatinteressan eini ini. sigur: skulu betala«. satt. måti almengagnligari samfelagsskipan. Javnaðarmenn eru í sínum upp- skotum hesum máli viðvíkjandi so radíkalir og so nationalir, at teir ikki einans vilja hava flagg og mál frigjørt, men eisini vilja hava aðal- táttin við, nevniliga tað økonom- iska grundarlagið, sum tryggjar, at vit sum tjóð kunnu standa á fest- um botni, og ikki hanga í leysari luft. Javnaðarmenn vilja, at Fer- oyingar fyrst og fremst skulu líta á egna megi, t. v. s. í hesum máli fyrst at frigera sína egnu kapital- orku. Er tað veruliga so, at Føroya land eigur egna kapitalorku — og tað rópa so má ein rokna við, táið menn hart upp um fullveldi — so er tað lagið, at tað einasta, sum tvey av fólkaflokksuppskotunum í hesum máli leysliga miðja ímóti, er, at vit skulu fara uttanlands fyri at læna kapital, fyri at seta teirra ætlanir í verk. Tað var hetta tiltak, sum vit ikki vildu styðja, tí tað hevur einans tað í hyggju at þúrt einki skal koma a skafti. Tað kundi fyri sovítt verið áhugavert at fingið at vita, hvussu lånisåttmålar við fremmand lond kunnu fåast flag nú, hvari Føroyar stjórnarliga hanga í leysum lofti. Hver skal hava ábyrgdina fyri meguligum lánum, og hver og hvar er okkara umboð. Vildi haft so styðjaðu fer okkara minniluta fólkaflokkurin úrslit úr yvirhøvui nakað hesum máli, uppskot, soljóðandi: I. Tingið samtykkir tey í bókling- inum >Aibeiði til all á sjógvi landi« settu uppskot, sum og vóru til atkvødugreidslu í sein- astu tingsetu. 2. Tingið ásetir og lenat > > cinum nationaløkonomi. Hann skal tava til starvs at stíla fyrr eini hagfréðisligari kannan av vinnu og landi. - 1 1 IVS- øOrum møguicikuni her å Honum verður teimilað. at taka hjálp, um slík skuldi tørvad. sær serkøna Samtykt verður, at alt banka- (95) agið í Føroyum verður at leggja undir Løgtingid (nationaliserað). Landsnevndin ella tað til eina og hverja tíð sitandi umboðs vald fyri Logtingið (landsstjórn- in) fær heimild til tingsins vegna at gera tær neyðturvuligu lógir hesi nationaliseran viðvíkjandi. ikki. Pk. í : vórðu feld, hóast her hevði verið Men so varð og 3 høvi hjá fullveldismonnum at roynt egna megi, áðrenn kropid var eisini til Danmarkar. VW. S. uttanlanda — Av tí at lítið fólk var samankomið, og at ikki bert Havnar ungdómur, men allur okkara ungdómur kanska kundi havt áhuga fyri, tí har varð havt uppi, hava menn bidid meg heita á bleðini og fáa tey at prenta brot úr reðuni. Føroyingar og ítróttur Soleingi Førovingar og aðrar primitivar tjóðir ótu greði landsins at kalla ótilvirkaða og lótu sivilsa- sjónina eta fabriksverur: sukur, fint mjøl, dósamat, margarin o.s.fr., var tað íkki neyðugt hjá okkum at fólk í stórbygdunum nú skulu líva tolu- vugsa um nvitaminir, Um iga til heilsuna, mugu tey hava vitaminpillarar til viðskera. So-við tað við tí herðing, vitaminunum og so er ikamligu venjing, sum dagliga lívið fyrr gay Feroyingum. Tey seinastu 20—30 árini eru livi- kor Feroyingsins breytt so nógv, at nógv av tí dagliga ítróttinum, sum arbeiðið førdi við sær, er yurturdottin. Fyrr runnu menn í grind, nú aka teir í bil. Fyrr sóru teir tað, torv, kol og fisk á yakinum, nú fylla teir hetta uppí sl. (Fe evur styrkt ryggin, ryggveddarnar, haldi leypurin ikki bert á Føroyinginum — hann hevur eis ini frýkkað um reising og hevur- urð okkara). Fyrr réðu menn til miðis, nú »rør« motorurin fyri teir. Roykstovubitarnar, teir fyrr høvdu til roysnistól, hvurvu — og hvert av sínum. Men brøgdum ansurin fyri likamligum hevur so fastar røtur í FKeroyingum, at um hann í dag et nog so motoriseraður, so kappast hann i skjótleika, í styrki og treyst- leika, tá hevi er til tess í dagliga vrki hánsara. Eyðkent fyri tað eldra fólkið er, at líka sum ikki vil vera við tað. Nei — nei so vorðið geip hava teir ikki hug hvaðna minni stundir til. Men ertú á báti við teimum, og annar bátur rør ódliga aftaná tykk- atburðin: Er nakað manni innanborða, um, SÆriu veiggj í yngsti at rógva, og teir eggjar hann tl eldri bíta hann av og sverja, at um hann ikki heldur gákin í, so seta teir bumst inn. Men áðrenn tú veitst av, hevur báturin fingið annað Teir gomlu fella ikki knikkja — líka sum stjala seg til at renningarlag. á baki — sita enn bert og taka á Teir orna, og nú letur í einum: >lkki trúgvi eg annað, enn teir leggja á okkum !< Og so verður ikki men 4 —6 fjórðingar. róð — 1500—2000 metrar, Sama lyndi sýna teir í fugla- bjørgum og haganum, um teir so ganga fyri varg, ella teir bróta stórar steinar upp úr sverðinum og leggja í traðargarðin. Teir sýna tað ikki minni umborð í skipi. longur enn í ljósmála, tí er skipað kroppsvenjing her hjá okkum líka so neyðugur viðskeri aftur vid dagligum arbeiðinum, sum vita- minurnar eru tað aftur við dósa- matinum, um líkamið upp í árini skal halda sær vakurt og arbeiðis- ført. Maskinan, og vénandi verða tað fleir og skeplar fólk, ið krekt er saman við henni; ti hann ella hon, ið passar fleir av teimum, av- maskinina, nýtir ov fáar veddar. Urslitid av hesum er, at teir vødd- ar, sum nýttir verða, styttast og styrkna ov nógv, meðan mótsatt virkandi veddarnir leingjast og vikna. Slik merktur maður verður hann íkki ferðir um vikuna íðkar fótbóltur, hand- ella svimjing kann kvinna ella fyri livið, um tvær fimleik. Hvørki bóltur, róður beta um hetta, ella geva tykkum aftur ta reising, tann hevuðburð, eina tit høvdu sum gentur og dreingir. Nei, einasti ítróttur her hjálpir, er fimleikur. Tí er rætt atborið, verða í fimleikarhøllini allir teir ov stuttu vøddar tandir, og teir mótsatt sit- andi verða styttir og styrktir. Allir liðir verða líðaðir. Å henda hatt gerast tit liðmjúk, ambráð, fim og meir arbeiðsfer. Tær kvinnur og menn sum regluliga rekja líkam og sál, bjarga sær um summarið frískleika, treyst- leika, styrki og skjótleika á leik- vellum og í bati. Um veturin tyrpast tey í fimleikahøllini og vinna sær tað, eg áður greiddi frá. So varð trivid í teir ymisku ítróttir, men her verður bert rúm fyri; Róðri: Eg tosaði í áðni eitt sindur um tann hug Førovingar hava ella høvdu til árina. Eina tvær ferðir um árið kyknar hesin hugur upp aftur, tað er á jóanseku og á ólavseku. íðka ítrótt, eru alt ov fáir, og teir sum iðka hann gera alt ov lítið við hann. Teir Føroyingar, ið henda Eg vil vera við, at stórt meir enn ein mánað framman undan hesum veitsludøgum verður ikki róð. Iðk- aðu te'r róður, sum róður verður íðkaður aðrastaðni, var sjálvandi róð alt summarið við langtúri úr Havnini vestur í Vágar ella norður á Skålafjørdin 14. hvenn dag. Ja, verða vásaferðir sjálvandi upp í millum, men gevur tað róðrinum minni virði?! Eins og kast hevur róður tað góða við sær, at eldri menn, sum til dagligt ganga við flippu men ikki hava hug til at seta seg inn at drekka medisin og gremja seg og ringa heilsu kunna rógva og í báti tann frískleika, stovuluftin íkki Hetta júst nakað fyri legtingsmenninar. um afturgongd heimta sær sum gevur. var (Niðurlagt til næsta blað). Martin Holm.