leygardagur 23. februar 1946síða 1

Lýsingaprísur fyri mm: I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu 12 oyru á Friðarroyndirnar Frá fyrstu tíðum hava menn hava sitt ymiska sýnið á politik og iskjuni droymt um at skapa frið á | samfelagsskipan. Sum íkki hava jørdini. Bíbilin talar um fridar- | verið vandar til samarbeiði nú í ríkið. ið koma skal, tá ið menn | langar tíðir, meiri at kalla figginda- skulu smíða vápnini um til friðalig arbeiðsamboð. Skaldini, bæði heiðin og kristin, hava sungið um hesar tíðir, ið skulu upprenna fyri manna ættina. Í midøldini royndi kirkjan at taka valdið frá tí verðsliga stýrin um og skapa eitt Guðsríkið um allan heim. Aftaná fyrra verØaldiu bardagi stovnadu menn Fólka sambandið. Og nú í hesum døgum hava tær Sameindu Tjóðirnar hildið fundir í London, har samráðingar eru farnar fram, ið miða móti at gera eina organíisatión, sum skal hava tað í hondum at hindra kriggj millum lond. Menn duga at síggja, at so langt sum menniskjar nú er komin at finna sær oyðandi vápn, vil eitt komandi storkriggj týna alt, alla mentan og sivillisatién. Tó eftir tí, sum komið er undan á hesum fundum, eru vónirnar ikki so góðar hjá mongum, at hesar royndir fara at eydnast. Tað er íkki tað, at viljin skortar hjá monnunum. Men kendu Fólkasambandið og hjá vóru teir, sum staddir har, kunna meta saman og halda at meinlík. reður og lag vóru so Tað var íkki at tað skortaði monnum viljin til át fáa nakað burtur úr; men har er so nógv sum er meinbogin og kann forða. Tað er sum urðið sigur, at tað góða eg vil tåd geri eg ikki... tá heldur, Menniskjans lyndi er so háttað, og viðurskifti millum, at slíkar stór-hugsjónir eru so mong koma upp í ringar at fáa heilbornar til verðina. Fundirnir hava opinberað so nógv åsemjuevni og so nógvan illtanka. Orðadrátturin hevur verið so harð- ligur, at hesir menninir, sum vit nevna statsmenn og diplomatar, eru sum vit siga nærum komnir til hendurs. Teir hava knýtt nevarnar og hava ripad teir í borðið fyri nøsunum á hverjum eðrum. So tað hava verið letur, tá ið verðin ótt- aðist fyri, at alt skuldi slitna sundur og enda i einum ruduleika, Men tað eru so aftur teir, ið ikki eru so svartskygdir, og sum halda, at als íkki so lítið er komið á skafti, líkindini vóru, kundi íkki ødrvisi væntast. og sum Ein skal minnast til, at her hava umboðsmenn fyri nógvar ymiskar tjóðir verið samankomnir. Ymiskar í skapi og hugsunnarhátti. Sum ligar móti hverji aðrari. Men sum Hitler, Mussolini og Japanarar førdu saman fyri at bjarga sær frå undir gangi. Ti hesar tjóðirnar hava ikki fyrr enn nú havt slíkt í kvittanum. Tað var ein stårbardagi, ið noyddi tær at taka seg saman at berjast í felag fyri ikki at ganga til grundar. Og sjálvandi er tað mest óttin fyri undirgangi, ið elvir teimum at sam ráðast og royna at skapa nakað, ið forða skal tí, ið kemur at valda undirgangin. Tað, ið at tær venjast at ti nógv tervur er á, er arbeiða saman og finna okkurt meira verunligt enn hugsanina um sjálvan undirgangin at takast við. Sjálvandi er hugurin friðin línan, ið alli Men tætt og hugsanin um stór- hugsjónin og tann tættir skulu leggjast til. irnir eru eisini nógvir, og at taka upp í arbeiðið tað, at beta um so nógv, ið rangt er í verðini, og sum staðist kanna hevur av krígnum; fara at um orsøkirnar til ófrið og royna at taka teir burtur, er iva- leyst líka so tydningarmikid sum at halda filosofiskar og statsmanns ligar reður um alt tað vonda, ið stendst av kriggj og tann lutur, ið verður verðini fyri, um hon aftur tekur til sverðið. Og har er eisini havt á lofti mangir praktiskir spurningar sum fyri neyðini eru at loysa. Enski uttanríkisráðharrin Bevin ræðuliga stand, stórir ávísti í reðu tann partar av verðini komu í av hungri og neyð, um ikki tjóðirnar tóku seg saman og komu teimum illa- steddu til hjálpar. Eisini at um- hugsa atom-vandan og fara undir at eftiransa hesi hóttandi megi. Leggja ráð um uppfostran, vitskap- ligar og mentunnarligar spurningar. Tað var rætt, sum Bevin helt fram, at eingin kundi vænta at broyta heimin um eina løtu. Tað, ið hetta felag skuldi miða fram ímóti, var at arbeiða moldina so, at bæði stór og smá lond kundu grógva saman til felags starv fyri felags gagni. Tað kann hugstoytandi, at menn, sum koma at virka saman fyri friði, gerast so fara tykjast ógvusligt og Osamdir, at teir eru um at saman. Eldri, síðiligir menn. Men kanska tað líka se kann gerast | Leygardagin 23. februar 1946 JAVNAÐUR hugaligt at frætta tað, sum at frætta um vekur orð og semju á einhvenn hátt, Er tað ikki mangar ferðir at vita at menn koma til illnar um royndum meira tryggjandi, spurningar, enn teir bara ganga og gruggast og dylja sína sonnu mein- ing. Russarin og Onglendingurin, sum í so mongum eru so ólíkir og hava so ójavnar áskoðanir, kunnu nú aftaná. at teir hava fingið reið. iliga tosað um viðurskifti, har ósemja er um, betri skilja hver annan, hava betri álit til hver annan, nú teir ikki hava lagt nakað undir stólin, enn um teir nýttu > føgur orð og lógu oman á ti, ið kundi gerast stríðsevni. Ein må hava loyvi at síga, at tað er eins og tú skilir hesar menn- Teir vanligir inar so væl. gerast tær so kunnigir og Koma til harðan ordadrått og neva í borðið. Ein hevur eins og betur álit á slíkar menn enn hesar sleisku diplomat- arnar, sum eru smílandi, hava so nógv innanfyri og ikki koma fram við tí. Skip Skal ein flenna ella gráta yvir oddagrein í >Dimmal.e fyri 6. februar í ár við yvirskriftini: »Blaar i Qjnenee? At >Dimmal.e skal uppskot javnaðar- fáa seg til at skriva, at manna um tvungið lán til vinnu lánsgrunnin var valgflesk og púra einki annað er so harmiligt, at ein má næstan gráta yvir, at Feroya stersta blað skal royna at villleiða tílíkari Men vit kunna taka okk- um tað lætt, tí hava lísið bóklingin > Arbeiði til øll feroyskar fiskimenn við skriving. nógvir fiskimenn á sjógvi og landi«. Teir vita eisini, at hesin bóklingur ikki einans var útsendur millum manna at lesa; men hann var eisini framlagdur sum álit og uppskot á Feroya legtingi; fólkafi.. og 8 tilsamans eitt men har sótu 12 sambandsmenn, ella kapitalistiskt feldu javnaðarmanna uppskotið. 20-mannavald, sum >Dagblaðið< hevur nú greitt frá at flólkafl. heldur vil læna pening uttanlands enn her í Feroyum. Tað fata vit soleiðis, at føroyskir kapitalistar skulu sleppa frå at læna, men fiskimenn skulu uggast við skriving aftur og fram um uttan- landslán og tílíkt, sum einki hepi er í nú meðan Feroyaland er fullt av peningi. Men eg vil koma aftur til »DagbladiO« í eini aðrari grein Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR og einans halda meg til »Dimmal.« hesa ferð. Skipamálið var fleiri ferðir til viðgerðar á tingi, meðan verðald- arbardagin fór fram. Men tá varð altid ført fram, at beint tå gjørdist einki, ti skip fingust ikki. Hartil svaraðu vit javnaðarmenn, at eitt kundi tó og tað var at stimbra tingið peningaliga soleiðis, at skip skuldu kunna fáast tá ið bardagin kom at enda; tí skip fåast fyri pening, men við ongum peningi fáast eingi skip. Vit settu sam- svarandi hesum uppskot fram um tvungið lán til vinnulánsgrunnin. Hetta er tað, sum »Dimmal « nú kallar valgflesk. Tað má >Dimmal.e um hvat hon kallar okkara uppskot, gerast, men beint áðrenn seinasta løg- tingsvalg komu sambandsmenn sjålvir fram vid einum uppskoti um tvungid lån — ja, beint áðrenn valgið. Var tað valgflesk? Kanska »Dimmal.« ger so væl at greiða frá hesum. Tá ið >Dimmal.e valgflesk kann tað minna á at javnaðarmanna upp- skotið varð frammsett fleiri ár áðrenn nakað valg var í eygsjón, meðan sambandsmenn bíðaðu til beint áðrenn valgið kom. skrivar um vera vert at Javnaðarmenn framsettu uppskot sum kundi muna nakað, meðan sambandsuppskotið púra einki mun- aði, men einans var eitt pinkulítið uggilsi beint frammanundan valg- inum — ein lítil bíti, fleskabiti? Javnaðarmenn framsettu uppskot um at veita upp til 95%/, sum lán og studning, tå kundu fiskimenn fingið skip. Men sambandið vil ikki fara hægri enn 80% ella 85%. Hetta søgdu sambandsmenn ikki fyrrenn aftaná valid, tá ið teir fyrst høvdu fingið stemmurnar frá teim fiskimonnum, sum trúðu at samb. høvdu ætlað fiskimonnum skip. Teir høvdu altso sæð fleskið veitra, men fingu steinar í staðin fyri. Javnaðarmenn vildu, at lands- nevndin skuldi kontrahera, bíleggja, skip, sum fiskimenn so skuldu fáa at útarbeiða, men tað vildu sam- ikki. Teir gingu i tunnum saman vid bandsmenn tjúkkum og fólkafl. fyri at fella javnadarmanna uppskotir., Nú stendur aftur valg fyri durum — eftir ellum sólarmerkjum — og tí má gamla >Dimmal.e royna eitthvat og táið hon einki positivt kann vísa á, so roynir hon at billa fólki inn, at javnaðarmenn eisini eru negativir; men fiskimenn vita