leygardagur 29. juni 1946síða 1
Hendan síðan hevði ongan tekst í PDF-skjalinum. Teksturin niðanfyri er lisin maskinelt (OCR) og kann hava villur.
Tekstur á síðuni
FRÆLSI
Nr. 25
Lýsingaprísur fyri mm:
I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu
JAVNAÐURK
12 oyru a
Ríkisstjórnaruppskotið
í mun til
stiornarlagid undan 1940
Fáur og eingin Førovingur og
íkki at tala um nekur donsk stjórn
hugsaði sær áður meguligleikan av
loysing.
Í stjórnaruppskoti sínum sigur
danska ríkisstjórnin egna og danska
fólksins vegna, at Ferovingar na
beinanvegin kunnu fáa loysing, um
teir ynskja hana. Og um teir nú
tann 14. sept. velja ríkisfelagssk:
undir fríum vidurskiftum, Ene
teir altíð seinri koma aftur til
lovsingarspurningin og fáa loysing,
um ein meiriluti av Feroya fólki
er loysingarhugaður.
Tað vóru færri enn fleiri Danir,
sum undan krignum viðgingu, at
Feroyingar eru ein serlig tjóð eins
og Svíar, Norðmenn og Íslendingar,
og seinir vóru danskir stjórnarmenn
eins og leikmenn at virða førovskt
mál sum sjálvstoðugt mál.
Í stjórnaruppskotinum virðis-
kenna Danir við ríkisstjórnini á
odda Feroyingar sum eina serliga
tjóð og taka tað sum eina sjálv-
fylgju, at førovskt mál skal eiga
fullan og heilan rætt javnbjóðis
donskum í øllum viðurskiftum her
á landi.
Áður hugsaðu Danir sær valla
størri sjálvráðis møguleika fyri Fer-
oyingar enn at vera ráðgevandi í
lógarmálum.
Nú skjýtur ríkisstjórnin uppá at
geva Feroya legtingi rætt til a!
gera rættarreglur við lógar- og
fyriskipanarkraft innan fyri ein hóp
av økjum í okkara samfelagslivi,
serliga viðvíkjandi ellum okkara
figgjarlivi, so talan er um at veita
Feroyingum heilt og óskert figgj-
arvald, id er grundleggjandi og
hitt týdningarmesta í einum tjóðar-
og samfelagslívi.
Javnaðarflokkurin ræður veljar-
unum at taka við ríkisstjórnarupp-
skotinum í tí treysti, ja undir teirri
forútseting, at tá ið grundlógin
verður broytt verður rættarreglu-
rætturin býttur um við lóggávu-
rætt fyri Feroyar eins og stjórnin
var inni á undir samráðingunum.
Áður slapp bara ein — hin stersti
flokkurin — at senda mann á ríkis-
dag.
Nú er uppskot um at fáa Fer-
ovar at verða umboðaðar av tveim
um teim størstu Hokkunum til við
gerðar av øllum felags málum
Áður hættu fáir Ferovingar at
krevja fult frælsi fyri Førova flavg,
og enn og minni datt Dønum
hugs, at Førova flagetd skuldi fåa
rætt og vidurkenning å landi, enn
> MINNI á SJÓNUM
Nú hava ríkisstjórnin og Dani:
vvirhevur gingið við til at geva
Førova flaggi fullan og heilan rætt
at verða hevjað a stong llastaðni
har, ið ein Føroyvingut yvirhøvu:
kann flagga.
Aður var óhugsandi at fáa Danir
1
(teir hildu seg skylda at fylgja
Må
sambandsmonnum) at skilja, at
Ferovingar í nógvum føri kundi
vvirtaka ta fullu umsitingarligu og
peningaligu ábyrgdini, og enn ey
minni var tað hugsandi um at fáa
teir at skilja, at Førovingar ikki
bert skuldu hava rætt til hesa
yvirtøku, men at teir eisini skyld-
aðu at dubba seg til at gera tað í
flestu førum.
Nú skrásetur danska ríkisstýrið:
í sínum uppskoti Feroyingsins rætt
til at vvirtaka at kalla ell eki
uttan 5.
Talað verður um figgjarligan
stuðul frá státinum her eftir eins
og higartil. Her er eingin munur.
Áður varð einans talan um reint
danskt pass.
Nú er uppskot um, at >Feroy
ingur« og >Ferovar< verða sett í
passið
Áður hevði amtmadurin alla
umsitingina av felagsmålunum, utt-
an at nakar Førcyingur hevði rætt
at leggja eitt orð uppí.
Nú er uppskot um at leggja um
sitingina av felagsmálunum soleiðis
til rættis, at har ið amtmaðurin
fyrr var einsamallur avgerandi ella
umsitandi verður eitt ráð uppá 5
menn umsitandi og avgerandi, og
í hesum ráði skulu síta 4 Feroy
ingar og bara ein Dani, ið tó skal
hava forsætisrættin.
I sermålunum, ið Feroyingar
sambært uppskotið skulu kunna
yvirtaka, liggur umsitingin og av-
gerðin einans hjá landsneyndini
TU | OP EL BT BO EVO
se
Leygardagin 29. juni 1946
Kortini skal hin
maðurin hava rætt
steðis undir viðgerðini.
skal tó ongan
Henda umskipan
vincum í hendi
umsitingina hel
Uppskot ei
feroyskari figgjarmegi
á stovn ein kreditstovna
fyri kreditfeløg,
Dinmørk. Hetta
Áðui høvdu
høvur ongan ræ
uttanrikissamråØingum um handils-
og vinnnlvið.
Nú verður
ingar skulu sleppa
allar samráðingar
har ið Førovingar
og aðrar interessur.
Hesar imráðingar
mynd, Har samráddust Faroyingar
við Bretar, meðan
seraðu< Førovingar
úrslitld og autoriseraði
slítið var gott!
Her er av
mong og stor
Tad eru einans
ikki viðganga, at so er.
Men nógv, nógv
komnari kundi
>
taka steðu ímóti,
fáa ein íastan rætt
postskipanina, vitaskipanina,
riinnspeksjónina
presta- og kirkjuskipanina.
Henda skerjan er væl harmulig,
men rikisstjørnaruppskotid goymir
sum sagt so nógv av grundleggj-
andi góðum og
stigum, at javnaðarflokkurin ræður
øllum veljarum til, tá ið einki annað
býtið er, at greiða
stjórnaruppskotinum
inum heldur enn
ið Feroyingar —
nakað annað fólk
taka so knappliga við eitt kast.
Vit eru ikki útgjerdir
heldur ikki manningina.
Íslendingar máttu
mø,
Øe vit eri
menskir og væl
teir vóru Í IQ18.
Joansøkudag 1946.
kostar kr.
BROÐURSKAPUR
Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og
2,00 + porto um fjordingsårid 20. årg.
dánski umboðs-
vera
Mer
atkvødurætt
hann
hava,
geva
landi.
stats-
Lastvognskoyring
Anton Arge (y) Húsabrúgv
Tlf. 443
at fåa settan
íslaðin
sum menn hava
verður serliga gott
fyri husabvgging.
Førovingar
taka
Føros
vid til
vid utlendingar,
verða
hava vinnuligar
skulu
Londonarsamrådingarnat
hava
Danir »introdu
góðkendu
tað. Úr-
sonnum talan
frælsis framstig.
skilaloysingar, ið
betri full-
um sam-
hóttað
tað verið,
bandið ikki hevði
og »gråtid« ríkisstjórnina
læstan
at vit eisini skuldu
yvirtaka
> fiska-
skúlaskapin
sjálvræðisfram-
atkveðu fh
ríkisstýr-
taka loysing,
líka so lítið sum
førir at
tess, eiga
ár at
taka lovs:
hava
kunna
dubba seg til at
minni
fyrireikaðir sum
M. Dam.
Fiskurin undir Føroyum
Tað hoyrist frá nógvum fiski
undir Feroyum. Vestan fyri Suður-
oynna eru maskinbátar komnir til
yvir 800 pund upp á snerið.
Annars frættist so ofta frá Ong-
lendingum, ið fáa nógvan fisk
undir Føroyum. Tað eru fiski-
vinnufeleg, ið hava bátar, ið bara
fiska undir Feroyum, og hesir
bátarnir standa seg best. Serliga
á sumri, tå ið fólki ikki dámar at
keypa torskin, er feroyafiskurin
góð marknaðarvera. Uppi í farm-
um, ið veiddir eru her við ovggj-
arnar er aloftast nógv hýsa og
kalvi, og tað er fiskur, id altíð
verður keyptur og góður prisur
er íyri. Tad er ti mangur maður,
ið spyr hví altíð Feroyingar fara
langar leiðir burtur at royna og
lata sinar egnu liggja. Svarið verð-
ur oftast tað merkiliga, at Feroy-
ingar eru so ókunnigir her hjá
sær sjálvum. Enskir fiskimenn eru
nógv kunnigari, teir hava kort, har
hver plinkur er merktur Á.
Hetta eigur at verða broytt.
Førovingar eiga at royna við egnar
strendur. Hesi skipini, ið nú verða
umbygd og hava trol, mugu vera
frålik at fiska við undir Feroyum.
Nær við marknaðin og kunna sígla
skjótt ímillum.
ye
ESS SR
INDMURINGS 5 &
-KOMFURET «
Valdemar Lútzen, tlf. 16.