leygardagur 6. juli 1946síða 1

FØROYA — OSIALDEMOKRATUR £ 3 . FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á : . 1: Blaðið ður bíl á húsi , Nr. 26 Í MÍN #0 BY á 5 ag 4 siðs Leygardagin 6. juli 1946 A kr Að + perle om fjórdingsárid | 20- MG: Tå ið sambandið og fólkaflokkurin bardu niður allar javnaðarflokksins semingarroyndir er einki annað byti at gera enn eitt av tveimum: Loysing ella ríkisstjórnaruppskotið. Tað Petersen, situr illa, tá ið Thorstein fólkatingsmaður, í sein- asta >Dagblaði< nýtur orðiðsann leika viðvíkjandi fólkaflokksins at stødu til einki burði og stjórnarspurn- ingin. Ti kann vera í minni samljóð við sannferi enn fólka- flokksins stjórnarmálaatburður og viðgerð av hesum týdningarmikla spurningi. Harra niðri undir stjórnarmálasamráðing- Petersen hevur sjálvur unum: sum lógfreðingur viðgingið og hildið fram, at so leingi sum grundlógin er óbroytt, kunnu ikki fáa beinleiðis tað Føroyingar lóggávuvald, ti stendur í grundlógini, at lóggávan er hjá rikisdegi og kongi. Hann hevur í hesum umstød- um ti åsannad, at skulu Førov- ingar, áðrenn hin >kompliceraða- grundlógarbroytingin er gjerd, fáa avgerðarrætt í førovskum spurningum, kann tað einans henda við eini heimildarlóg frá kongi og Tað er ti tá ið nú ríkisdegi ósonn tala, rong og harra Petersen og hans- ara málgagn skriva, sum um tað ber til hjá Førovingum at fáa bein- leiðis lóggávuvald uttan grundlóg- arbrovting. Og hver skilalesari fatar, at tað er svik móti málinum um lóggávu rætt til Feroyingar, tá iO Th. Pe hansara fullu tersen og partamenn frá semingaruppskotinum, sum gekk við til reglurættinum við lógarkraft, men fyribils at taka við rættar- danska treytað av, at Danir og stjórnin skuldu binda seg til at royna at fáa grundlógina broytta soleiðis, at leytinginum varð skrá sett beinleiðis lóggávurætt og megi í ellum spurningum Feroyum við víkjandi, har ið vit taka ta fullu figgjarligu, umsitingarligu og síð- mennuligu ábyrgdina. Javnaðarmanna semingaruppskot á tingi og niðri — hvarvid fólka- flokksmenn eitt skákbrá eisini vóru langt viðvikj samdir — gekk so andi at fáa Førovingum ein »ge nerellan« rætt til fult sjálvstýri, at tað yvirhevur ikki kundi talan um víðari faran, uttan at tað varð loysing. verða Fólkaflokksmenn vildu ikki undir nøkrum føri ganga vid til eina semingarstødu, men settu tvertur- fram, sum eftir Th. ímóti krev Petersens egnu ásannan niðri eru høpislev 5 Ein so skilaleysur atburður frá fólkaflokksins síðu kann bert síga eitt. Tað er, at flokkurin hevur sett sær sum mál greiðu at ongå skapa á stjórnarspurninginum So sum landið nú liggur, er all von slekt hjá javnaðarmonnum um í samvinnu við fólkaflokkinum at lovsa stjørnarfløkjuna. Og sam- bandsins steðu undan 19,0 ræðist javnaðarflokkurin verri enn alt annað. Í stjørnarlovsi kunnu Feroying ar ikki verða verðandi. og eru tí bara tvær leiðir eftir at velja Tær annaðhvert unillum nú. eru at taka við stjórnaruppskotinum, sum sjálvstýrisliga ber stør fram- stig í sær, elle at taka loysing, slíta við Danmark og gera Føroy- ar til ein litlan republikk, hin Nordanlondum Tá ið ríkisstjórnaruppskotið er minsta ! so háttað, at tað skrásetir okkum rættin til eisini í framtíðini altíð at kunna taka lovsing, um ein meiriluti av fólkinum er fyri henni, tá ið uikisstjørnaruppskotid sum nevnt ber stór sjálvræðis framstig og tá ið javnaðarflokkurin í sær, heldur Ferovingar minni enn so vera fyrireikaðar nú beinaveg in at taka lovsing, mælir flokk urin til, nú hinir flokkarnir hava , forkomið ellum eðrum byti, at taka við stjórnaruppskotinum Tað bjóðar okkum: 1. 4 Førovingar saman vid bara einum Dana at avgera øll felags málini, har ið danski amtmaðurin áður einsamallur hevði avgerðina, og Førovingar fáa einsamallir alla sermålum. umsitingina í ellum 2. Legtingið fæl einsamalt (sam- an við skriva løgtingsformanninum) at rættarreglur við lógarkraft uttan í 5 Sstjórnar- í øllum førum økjum (skulaskapinum, presta- og kirkjuskipanini, postskipanini, ver- juskipanini, vitaskipanini) Vit hava orsøk og rætt til at våna og krevja, at grundlégin, nú hon skal brovtast, verdur brovtt soleiðis, at rættarreglurætturin verð ur umbýttur vid loggåvurætt. 3. Fullan og óskerdan rætt fyri førovskt flage uttan- sum innan- oyggja { Samráðingarrætt við útheim- in um førovskar lívsinteressur. 5. Fult og heilt figgjarrædi. > 6. Fullan og óskerdan rætt fyri førovskt mål i øllum føri her å landi 7, Viðkaða umboðan á Dana- ting 3. Atkoma til fíggjarligan stuð- » 4 . , ul verður sum higartil, tó skal verða gjørdur ein kredittstovni. ). Rættarskipanin verður eisini hin sama sum áður. 10. Og so at lokum: Standandi rætt til at taka lovsing, tá ið og um vit vilja. p. t, Havn, tann 3. juli P. M. Dam. 1940. Hin stóri spurningurin. Kortini eru legd á borðið. Fólka- atkvøda er sett at vera um økka- ra framtidar lagnu sum land og fólk, og teir ymisku politisku flokk- hava kunngjørt sína steðu til hálv- men nú endiliga er klár- arnit spurningarnar. Leingi hevur brokkast, leikin Fólkaflokkurin tvaflokkur komin hevur verið ein hesi árini. Hann hevur mangan tosað sum ein loysingar- flokkur, men er nær gingið inn undir vmiskar av oddamonnum hans, hava teir drigið seg undan og sagt, at teir eru ikki loysing- armenn. Henda steða sýntist eisini fólkaat- við- Eingin av monn hitt at koma til sjóndar, táið kvøduspurningurin var til gerðar á Tingi unum vildi komast við reina loysingarnavnid, og so varð skotið spurningar, hava uppá at skilja fletri punktir at stemma um — kanska fyri at fløkja eina greiða avgerð. Men viðtíkið varð at at kveða um danska stjórnaruppskot- ið ella at vera leysur frá Danmark, og Fólkaflokkurin mælir nú fólki sínum tl antin at stemma fyri loysing ella seta nei við stjórn- aruppskotið tí tað má íkki koma í gildi. Flokkurin tykist so statt at vera komin ! tviningar um henda álvarsspurning. Dagblaðið nevnir eisini nú tríggjar flokkar: Loys- ingarmenn, Félkaflokksmenn og Sjálvstýrismenn, sum hava ymisk- ar áskoðanir; blaðið monnum til semju og lata ójavnar men mælir sjálvandi, sum skrivað Dan- liggja. Teir hava áður sagt, ofta talað og soleiðis mark sum skilnaður frá hevur verið ætlan teirra, og mangur maður man eisini hava hildið so. Nú er komið og nú kenna teir seg at vera skúgv- til álvara, aðan fram móti loysingarleiðini; men samtíðis verður sett fram upp- skot um at seta nei tilboðið, tí tað kundi kanska til, um steðan ikki varð nóg greið, við stjórnar- ført at Danir tóku upp samrådingar av nýggjum, og vit fingu friari ræsur enn hetta tilbeðið býður. Sambands- flokkurin hvussu hann ætlar at stevna í hesum hevur eisini lagt fram, máli. Teimum hava íkki dámað uppskotið. Tað gongur eftir teirra áskoðan ov langt. Teir vildu sjálv- helst komið aftur til hina amtssteðuna. Men nú er andi gomlu Lovsingartrøllid er fyri enn at tað má hetta útspælt. durunum, og heldur skuldi danska uppskotið til nýggja stjórn- komið inn um, arskipan fyri Føroyar verða tikið Annars må vera loyvt at halda, at tað lag, ið Sambandsflokkurin nýta, má tykjast Dimmalætting og monnum legið. Tey tykjast athava sett sær ta hugsjón at berjast im6ti, at Ferovar fara frá Danmark; men slík tala, ið fram verður flutt hað- ani, kann á ongan hátt styrkja tex bond, ið binda Dan markar. Slíkur argandi og hóttandi ikki sjálvstýrissinnaðum Førovar til skrivingarhåttur kann annað enn eggja monnum at kvetta frá Danmark. Samband við góðum vinarlagi fæst ikki við sóttan og argan hasi boðini, ið blaðið bar frá Knud Og so Kristensen ríkismálaráðharra: At taka tit ikki við hesum uppskoti, so kunnu tit fara Hasi bodini vóru so samansett, sum Danir vóru Førovingum og vóru fóru. Vit trovttir av líka so fegnir, um tei taka uppaftur, at hatta tykist okkum ikki vera rættur atburður, og tað er ikki koma til orða, tiivaleyst hava bæði beint at lata slíkt firtni Danir og Sambandsmenn sína stóru ábyrgd fyri, at sjálvstýrisspurning- urin er gingin hasa leiðina Men nú er íkki tað, 10 er hitt umráðandi: hver ið skuld hevur og ikki skuld hevur. Nú eru tven spurningar lagdir fram, sum hver einstakur valgferur Feroyingur skal taka steðu til og Tað tóktist einki annað at vera at gera. svara til