leygardagur 13. juli 1946síða 1

FRÆLSI Nr. 27 Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. JAVNAÐUR or 4. síðu | Samgongurnar. I hesi tíðini hava vit n6gv hoyrt hetta orðið samgongu nýtt í po Sambandssain- lofti falan, litiskari gongan bardagaárini i merking havd å var íðuliga hånarligari og hon nýtist enn. Hin parturin, hin veldigi tjóðskaparparturin í fólki okkara, hevði eisini sína sam- gongu. Fólkaflokksmenn, ein nýggjur Sjálv- stýrisflokkur, ið hevði brotið seg úr hinum Í hesari samgongu gingu gamla Sjálvstýrisflokki- num, og at endanum A. Ziska við sínum Sjålvstyris-Sosialistum — allir lið, full- veldi fyri Føroyar. Nú síggjast at hesir stóðu og gingu lið um exl móti øxlum, og kravdu vera komnir nýggir menn aftur at samgonguni — ella sagt verður eisini, at hesir menn altíð hava verið uppi í. — Tað eru Loysing- armenninir. Thorstein Petersen hevur grein í Dagblaðnum 3. juli, har hann nevnir samgonguna millum >Fólkaflokkin, Sjálvstýrisflokkin og Loysunnarmenn, id hevur haft eitt fast og álítandi grundsjónarmið til felags: »Fyri Føroyum skulu Før- øyingar råda.« — Hvar eru Sjålv- Henda framkemur styris-Sosialistarnir? grein og hetta, ið har, er sera áhugavert. Vit síggja, at Thorstein Petersen skilur her millum Fólkaflokksmenn, Sjálvstýrismenn og Loysingar- menn. Altso ern Fólkaflokksmenn og Sjálvstýrismenn ikki Loysingar- menn, vilja ikki heilt frå Danmark. Loysingarmenn eru nýliga komnir fram sum serligt heiti. Hverjir eru so hetta fyri menn? Eru tað menn, sum komnir eru úr Danmark, ella er tað hin gamli Loysingarflokkurin hjá Sverra Pa- turssyni? Ella í triðja lagi: Eru Fólkaflokkurin og Sjálvstýrisflokk- urin rivnaðir og loysingarmenninir hava skilt seg frá, eins og hesin parturin hjá Sjálvstýrinum skildi seg frá tann tíð tað var? Thorstein Petersen heldur huga- liga á at tala teir, ið hava hildið við teim bera til, og um samgongu og hesi ár. Men hvussu skal hvussu skal hava borið til hjá Loys- ingarmonnum, sum hava viljað skilnað við Danmark, at hava hildið við og at halda við Fólka- flokkinum og Sjálvstýrisflokkinum, sum íkki vilja skilnað við Danmark? Fólkaflokkurin hevur vera ein tjóðskaparflokkur, t. v. s. hevur verið fremst sagt seg at tad nationala á hansara stevnuskrå, men nett upp tí kaan Loysingarmaðurin ikki kenna nakran felagsskap við Fólka- teirra flokksmønnum, tí hugsan viðvíkjandi Førova stjórnarskipan er so heilt 6jøvn. Fólkaflokksmað- urin vil hava eina fria stjórnar- »kvetta« ella eitt slags >Semband<. (Hatta orðið má ann hoyra fyri sær, sum ikki vi stødu, men hann vil ikki »kuta«. hann vil hava reina loysing, tí tann, sum vi hava ein vissan felagsskap við annað and, hann er >Sambandsmaðure). „oysingarmaðurin aftur ímóti vi felagsskap hava. ungan politiskan fann vil, at hansara land ska sæta sær og ongan hava at styðja Annað er, Loysingar- seg at. um maðurin og Fólkaflokksmaðurin hava somu áskoðan viðvíkjandi samfelagsskipan — ellum hesum, sum vidvikir fíggjarskapi ella ti sosiala. So kunnu menninir ganga Í ssamgongu=. Tað er 2 síggja í hesum nevnda Dagblaði 3. eisini so áhugavert at juli, at formaður Fólkaflokksins Jóannes Patursson mælir ellum Feroyingum til at seta sín kross við deild II á fólkaatkveðulistanum, >tó tað er so grefliga orðað við »løsrivelse«, meðan Thorstein Pe- flokksins, er so råmligur, at hann hevur tvinn- tersen, næstformaður ar vegir til veljarar sínar: Tey, ið ikki hava ynskt kvetting ella kut- ing, seta nei fyri stjórnaruppskot- inum, og hetta eru sjálvandi Fólka- flokks- og Sjálvstýrisfólkini. Loys hann sjálv- ingarmonnum mælir andi til, tí hvat skulu teir annað, at seta x við »Løsrivelse«. — Vit | hava hug at spyrja, hvat ið nú harra Thorstein Petersen hevur væntað at fáa burtur úr øllum hesum ruðuleika. Feroya fólk valdi og sendi menn niður til Danastjórn at fáa eina greiðu á hesi ólukksáligu trætu, sum ligið hevur á okkara tað varg og hevur stedgað og hindrað Menn stjórnar- landi og fólki og est upp i sonnum framburði. aftur við frá donsku stjórnini. bóru boð, donsk bløb Dana- øllum komu hesum uppskoti Sendimenn bóru bod, at longri stjórn, hin núsitandi íhvussu so var, ikki toyggja Skuldi felagsskapur vera millum Føroya kundi seg. nakar og Danmarkar, mátti hann standa innanfyri rammurnar á hesum tilboði. Leygardagin 13. juli 1946 Stjórnaruppskotið varð lagt fyri Tingið. Eingin semja fekkst um nakað annað. So menn vóru vist noyddir at endanum at leggja tað fram fyri fólk, tí tað aftur á Danir, og tað ikki var lagt fram til atkvødu, bar ikki til. Førova tveita Lovsing frå Danmark varð sett í hitt borðið, fyri at tey, ið slíkt høvdu haft í kvittanum, eisini kundu koma fram at. Uppskotið frá Fólkaflokksmonnum kundi aldrin gera annað enn flekja steðuna meira, haðani fekkst einki úrslit. Og um vit nú nokta stjórnarupp- skotinum og ein stemmar partur fyri loysing, hvat verður so úrslitið ? Einki viðhald til uppskotið og einki til loysing, hverja stødu koma vit fólk havt eitt rúmligari tilboð frá Dana- í tá? Sjálvssýrissinnað vildi stjórn, men tað er ringt at síggja, hvussn tað skal fáast. Og verður alt felt, havna vit ivaleyst aftur í hina gomlu sambandssteðuna, tá ið vit ikki høvdu >fráskrivað okkum , Hvat er munurin á Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjordingsårid BRODURSKAPUR 20. årg. landið<, men tó einki vald hevdu. Dáma monnum betri tað? Ella er tað vissir menn halda, at nakratíð hava hesa rætt, sum summir einki úrslit hava viljað havt. Teir farnu tíð talað og ið hava viljað loyst øll bond við ikki hava rett, sum teir, Danmark, og nú vilja teir endum, men sleppa øllum onkun eftir at halda i, F6lkaflokks- menn og Sjålvstyrismenn eru so statt ein innballad »sambandssam- gonga«. Teirra sjålvstyriskrøv og sjålvstyrisuppskot eru líka so kám, Eingin Einki loysing ei sum tey altíð hava verið. figgjarætlan verður ávíst, grundarlag hverki fyri rúmum sjålv- borðreitt heldur fyri einum stýri. Føroya fólk fær eina so Ogreida og óvissa manna- gongd, at tað veit hverki út ella inn. Tad má ti undir heldur royna at fáa sær fast feti og halda eina leið, sum gongulig tykist at vera, einum brúksfelag, andeils- virki og á einum privatum virki ella einum partafelag? Hví gera javnaðarmenn seg til talsmenn fyri at ganga ta ko-operativu leiðina fram um ta privatkapitalistisku? Eitt brúksfelag er ein handils- skapur, hvar ið tær brúkandi menniskjurnar eru gingnar saman um ta skipan, at ágóðin av søluni, tann ágóðin, ið kann verða útbýttur uttan at nerva handilin og virkið, skal býtast millum brúkararnar ikki í mun til peningin, sum er settur í handilin, men í mun til peninga- nøgdina, ið brúkarin hevur keypt fyri. Sama er við framleiðslusamgongu á andeilsgrundarlagi: Hin meguligi ágóðin av fremleiðsluni, ið fellur til útbýtingar, verður at býta millum »producentarnar« í mun til tað, ið viðkomandi hevur selt fyri. Hitt privatkapitalistiska virki er skipað soleiðis, atágóðin, ið býttur verður út, verður at falla til tann hevur sett í pening, 10 maður virkið. statt fáa stórt og við hvert — tá Ein kapitalistur kann so ið hann eigur allan peningin í virkinum — fáa allan ágóðan uttan at hava nortid ein fingur ella handlað tað minsta við virkið. Í ko-operasjónini liggur altso hugsjónin um, at tann við- virkandi og luttakandi í virkinum skal fáa av ávóðanum í mun til sina arbeiðs- og handilsluttaking, skal fruktirnar av sínum altso njótu egna virki. Í teirri privatkapitalistisku hug sjónini goymist tann hugsjónin, at ikki hin arbeidandi og í virkinum luttakandi, men kapitalurin fáa ágóðan. Her er ein aðalmunur. Eingin arbeiðsmaður ella fiskimadur ella embætismaður ella skúlalærari ella er, sum livir av sinum skuldi ivast i, hvørja leid hann vil stydja, ta ko-operativu ella ta privatkapi- nakar, hver tað nú arbeiði, kunna talisku. Ein landsfylking um ko-opera- sjónina! má vera herrópið millum fiskimenn og arbeiðsmenn og all, ið eru arbeiðandi og ikki liva av kapitalrentu. P. M. Dam. [| Tit fåa bestu målingina hjå okkum. M, P, Jacobsens mlåarabiid,