leygardagur 27. juli 1946síða 1

ØROYA DEMOKRATUR BROÐURSKAPUR SOSIAL: FRÆLSI JAVNAÐUR : £ i: Bladid verdur bilagt å posthåsinum, og Nr. 29 Leygardagin 27. juli 1946 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 20. årg. Lýsingaprísur fyri mm: 12 oyru á | 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Offurhugsjonin Offurhugsjónin hevur allar tíðir hugfangað menniskjuna. Hesir, sum offraðu seg og legdu lívið á fyri hegum málum, gjørdust gitnir og ikki kámaðust sitt liv, settu spor, sum burtur. Teir mistu men teir og teirra verk gingu aftur í slektunum eld eftir eld, í søgum og sagnum livdu teirra gerðir. Ein andalig megi og lívsgróður runnu úr tí, teir øjørdu, og birtu eld í offurlyndið hjá teimum, sum aft- aná komu. Teir gjørdust sum heimsins salt, ið mannalívið dróg styrki og frískleika av. Mergurin í kristnum átrúnað er offrið, tað ið tilbidur, og hennara hægsta mið og mál. menniskjan sum er Olavsekan er nettupp runnin upp um hesa stóru hugsjón: offur- hugsjónina. Her dagast tvær hugsjónir, sum meira enn nakrar aðrar hava grip- ið mannaættina og elvt offurhugin fram í henni: Jin religisa og hin tjóðskaparliga hugsjón. Ólavur kongur hin heilagi, sum er maðurin, id livir í 6lavsøkuhald- inum, stríddist og legði lívið á fyri hesum báðum hugsjónum. Minnið um Ólav kong livir, sum hann, ið kristnaði Noregs land og savnaði tað ríki. Hann stríddist lív sítt fyri hesum málum, sum heilskapað og tað merkiliga og djúpa í segu hans eins og í søguni hjá ødrum, sum offrað hava lív sítt fyri tí teir trúðu ikki aftan á deyða hans vinnur sak hans- uppá, er, at fyrrenn ara sigur. Menn kunna týða henda verun- leika bæði henda og handa vegin, men ikki fæst burtur, at tað verð- ur ein verunleiki. Tað er og verð- ur at fara eftir, at lívsoffrið grer og blómar íkki, fyrrenn lívið er lekið. Offrið er sum kornið, ið sátt verður, nælir og ber ríkan ávekst. Tey, sum váttaðu trúgv sína við lívi sínum, vóru seinri fræið, sum vaks til stóran akur. Ólavur kongur, sum sendi menn sínar í bardaga við herrópinum: »Fram kristmenn, kongsmenn!« gjørdist eftir deyða sín halgimenni og tjóðskaparmaðurin mikli. Grey hans og kirkja gjørdust halgidóm- ur, sum fólk úr øllum Norðurlond- um leitaðu til. Skaldskapur: kvæði, VÓVU seg um sålmar og sagnir g hendingina å Stiklastødum. Hetta modernaða menniskja er ólíkt fantasirika miðaldarmenniskjanum. nógv hinum kensluborna og Men hvussu kaldligur, ivingarsam ur og jarðbundin nútíðarmaðurin enn kann kennast at vera, so livir offurneistin í honum, hann kann kenna seg hugdrigman av offur- hugsjónini, og hon kann kveikja eld í hansara sinni. Hitt kalda vitið er sett í hásætið í okkara tað ikki tað ikki mannsins sálarlív, dugir íkki tað, ið droymir um. Heimurin hevur meira døgum, men ráðar ellum gátum, og einar at koma til botns í altíð at kanna 11: ; mannasálin tekst við og fyri neyðini hin heita hugsjónar- mannin enn hin kalda vitringin. Vit Feroyingar halda enn Ólav- seku, ið er ættað frá hesari tíðini, tå ið menniskan var skjótari til hugflog og meira tilbidjandi, enn hon er tað nú. Vit halda hana ikki — og tíðin hevur broytt alt soleiðis, at vit ikki kunna halda hana — í gomlum skapi. Men hóast tað, so eigur okkum at koma í huga, hvat ið er kjarnin í henni, og hvat ið tað var fyri hugsjón, hon skaptist um, og íkki lata sjón heilt avskeplast og forfarast henda kjarna ella hesa hug- ella steingjast inni av tí skali, ið lagt verður um Ólavsekuhátíðina í okkara degum. Bókmentir hjá íslendingum. Viðhald sum bera tíðindi um ta bókarúgvu Íslendingar. í fólkatalið eru førir at greiða úr hondum, og ikki er at undrast á, at hesir menn má ein geva monnum, mun fil gerast bilsnir. Blød søgdu stutt síðan frá stór- ari bókagávu, sum komin var úr Íslandi til Feroya Amts Bókasavn. Henda bókagáva umfatar bøkur og tíðarrit, sum útgivið er kríggsárini, og hann, id vitjar Bókasavnið og fær hevi til at síggja savnið, má storliga undrast. Ti tað er at undrast, at so lítil tjóð kann hava mannatal til at fáa so nógv av andaligum verki á skafti, og at tjóðin bókmentir, at slíkar útgávur kunna hevur so stóran áhuga til bera seg. Tíðarritini eru tey id eru í meiriluta — vekur væl utgjørd rit og ófara rúgvismikil. Týðingar úr fremmindum málum hava fyri- munin, og ein býtir merki í, at tað er úr hinum ensktalandi lond- unum týðingarnar eru tiknar: Onglandi og Amerika. Tað er eis- ini skiljandi, tí tað hevur sjálvandi verið ógjerligt at koma í samband við Norðurlond tíðina. Men fram kemur, at góður er kunnleikin hesa til tey frægastu nøvnini í hesum stóra mentunarøki, sum angelsaks- er valt londini væl Annars frættist, at leid- isku eru, og burtur úr. ina Íslendingar leita at finna sær mentun, er vestur eftir til Ameríka, haðani eisini ívaleyst stór ávirkan til øll lond bæði á tí andaliga og verkliga økinum vil koma frá. Ein ikki hann sær, hvat Island kann avrika, sleppur undan, tá ið okkara viður- saman: ikki at lata frá okkum eitt tíðar- at meta teirra og skifti forir Vit, sum eru rit og standa fastir við øllum bóka- útgávum, og tað ið vit fáa úr andaliga sambandinum við útlandið eru rúgvur av tómum, stórlitaðum vikublødum. UPPRIT av munnliga ordaskiftinum i donsk-føroysku sendinevndini í Keyp- mannahavn januar-mars 1946. Hetta orðaskiftið er nú saman- sett til eitt skrift og komið Í handlarnar at Tað er á hugavert at hóast partur longu er okkum kunnigur, selja. lesa, stórur Vit fylgja í hesum skrifti samráð- ingarnar um okkara politisku við- urskifti við Danmark, og vit síggja tær áskoðanir, ið fram koma hja monnunum, sum hesum ymisku lut hava tíkið í samrådingunum, Vit full semja var ikki føroysku sendi- vitstu frammanundan, at manna millum um málini, fram skuldu okkum, at danska stjórnin kanska verða legd, og vit gittu mundi ikki standa so skiljandi fyri teimum sjónarmiðum og krøvum, Feroyingarnir skuldu umboða. Vit kunna ikki siga annað, enn samráðingarnar eru farnar sámiliga umboðsmenn- fram, og feroysku inir hava flutt síni erindi so sum Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 tev vóru latin teimum upp í hendi. Tað, ið ein leggur við donsku serliga til merkis sendinevndini er hennara ávísan í heilum fil donsku grundlógina, sum stendur meir at siga sum ein hóttandi varði, ið danska stjórnin treystliga peikar á, og flytur fram, at skal nakað verða, má verða fylgdur. Danska grundlógin samlag hann er altso tann ramma, ið allir ríkis- partar skulu standa innanfyri, og skal stýrislag smíðast andøvis hesa lóg, so má lógbroyting fáast í lag, ella eisini má parturin burtur úr ríkisheildini. Tað er eisini at bíta merki í, at av donsku sendimonnunum, so sýnist statsministarin at vera trek- astur at ganga sjálvstýriskrevunum til metis, og hann ið mest er at taka teir formar fram, sum standa til hindurs fyri, at Førovar kunnu hava tað samband við danska ríki, sum feéroysk sjálvstýrishugsjón hevur hugsað sær. Og gevur ståtsministarin eftir ella hinir donsku stjórnarmenninir halda, at hetta hatta eftirlæti kann ikki arbeiði Feroyar—Danmarkar mill- kunna ella hindra sam- um, so eru umbodsmenninir fyri Sambandsflokkin framvid og herða á, at »Samhørighedstanken« og tað góða lag, ið teir ynskja skal vera millum Feroyingar og Danir. slík eftirlæti kunna skaða frysta At endanum skal verða drigið fram tað, ið donsku stjórnarmenn- inir siga um fólkaatkveðuna : Statsministarin heldur, at fella Feroyingar uppskotið má fylgjan verða, at Feroyingar eru leysir frá Danmark, meðan uttanríkisminist- arin ber ímóti og sigur, at skiln- aður tervar íkki at vera av teirri orsek. Heldur falla Feroyar aftur til skipanina undan 1940, altso hini gomlu sonevndu amtssteðuna. Il eiga at brúka Føroyska hondsápu frá fabrik OKKARA