leygardagur 29. november 1947síða 1

FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BROÐURSKAPUR | | ; ,. | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | Blaðið verður bilagt á posthåsinum, og | Nr. 46 1. HO 10 oyru å 3. og 4. sidu Leygardagin 29. november 1947 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið | 21 árg. Kórið veksur. »Føroyatidindi« hevði nú her fyri eina grein, har tað gav eina góða og rámandi mynd av hin- um føroyska samfelagnum í fortid og nútíð: Dunnuhylurin, har dnnnurnar svambla og kvagga og liva sitt dunnuliv í hylinum, hugsa um tad, sum rekst har å botninum og geva ongum gætur, uttan tå id okk- urt verður blakað i hylin, . Soleiðis hevur tað verið, og so- leiðis er tað. Skuldi so onkur dunnan um hin fría sjógv og sloppið sær upp úr runini, ey, vóru allar hinar eftir henni at fáa hana aftur í hylin, tí har var dunnuheimurin, har høvdu tær svomið og svam- blað, og haðani skuldi eingin sleppa. hugsað Sum kunnugt var tað hitt nú brátt veldiga Oyrnafjalla-málið, ið fekk dunnurnar at gerast óðar og fara upp at kvaka — lað gjørdist til hin stóra steinin, ið (veittur varð í hylin. Tær fyrstu, ið gjørdust óðar og fóru at kvaka, vóru >Dagblaðið< og >14. september«, men nú kom »Foroyatidindi« við strangari og dømandi rødd eisini upp í kór- ið. Tað hevur skift meining. Hin nevnda dagin dømdi tað rumblid, ið verið hevði um Oyrnafjall, men leygardagin 22, nov. er tað verri enn hini. Ógvuliga áhugavert er tað at leggja til merkis, hvussu í viss- um málum bløð og flokkar, sum í hinum nationala spurningin- um kunna vera sum hundur og ketta, gerast rørandi einig. Sum t.d. her, tå id hesin sam- felagsfiggindin P. M. Dam hevur lokkað allar hinar býttlingarnar at keypa farmaskip og so leggja grundarlag til eitt stórnationalt mál: føroyska farmasigling, tað ið eisini her fyri hevur verið hildið fram sum eitt livstydandi mál fyri Foroyar. Nú eru fólka- flokksbladid >Dagblaðið<, hin ungi sleppingurin >14. septem- berg, sum drukkið skal hava kollveltingar-hugsjónir á Keyp- mannahavnargølum, og sam- bandsblaðið >Føroyatíðindic saman at loypa á vinnuroyndir, sum hitt almenna, Føroya fólk alt gongur á odda fyri Og >14. september« og »Før- oyatidindi« herja ikki bara á »Oyrnafjall«, men tey døma eis- ini til heljar Vinnulánsgrunn Føroya Løgtings, og tey tilløk hann hevur gjørt fyri at fáa fiskimonnum før og soleiðis líkindi til at koma út at veiða og vinna. Men slíkur dómur dømir harðast hann og teir, sum seta hann fram. Ti lat okkum siga, at okkara Løgting, síðan tað var sett á stovn aftur, hevur verið neyðarsligt og løgg- ut — við at leggja grund undir Vinnulánsgrunn Føroya, vakn- aði tað upp úr dvala, slapp sær úr dunnuhylinum og gjørdi gagnsverk fyri Føroyar, sum leingi verður minst. Vit sum eru á miðjum aldri kenna tað neyðarstøðu okkara Løgting lá í aftaná hin verð- aldarbardagan og upp til hend- an. Vit minnast, hvussu ting- menn søgdu við fiskimenn og aðrar, ið komu til „landsins álit“ at biðja um stuðul til hesa og hasa royndina, at Løgtingið hevði ongar pengar, tað var eingin peningastova. Oman fyri Løgtingsdyrnar kundi verða sett: Higar má eingin søkja um studningar, tí her er tómt. Og gremjingin og sjaggið manna millum eins og blaðanna mill- um hevur verið: Fiskerflaadens Fornyelse, endurnýggjan fiski- flotans, ein nýmótans fiskiflota eins og onnur lond. Ti er tað ófatiligt, at slík bak- køst skulu Álopið á Oyrnafjall skal vaksa sum ein koma. kavaboltur og so verða blakað eftir Vinnulánsgrunni Førova. Hvat hevur ikki landið vunn- ið burtur úr fiskiflotanum hetta ár? Hava vit ikki tølini, sum nettupp ålopsblodini hava sæð havt yvir tær milliónir, ið flotin hevur lagt inn. Lat nú vera, at keypini ikki altíð hava verið væl umtókt, læt tað hava hent, at nógv ring før í gáloysni eru keypt, og útlendingar hava snýtt okkum undir eyguni. Tað eru eisini afturhaldsmenn sekir fyri, tí landið skuldi havt staðið fyri øllum skipakeypun um og øllum umvælingunum og landsins havt kønar menn at sent út a! kanna eftir skipunum. Men lat tað fara. Skip eru, sum kanska ikki fullvegis hava staðið seg í ár. Men hava tey givið inntøku. Fiski nationaløkonomiskt menn hava vunnið við teimum, landfólkið hevtr vunnið av teimum, trygging hevur vunnið 0. 8. 2. Tey eru so statt eitt inn- tøkuevni fyri landið í síni heild. Føroyingar fara ikki longur at lurta eftir røddum, sum rópa, at Ting ella kommunur skulu halda seg uttan fyri vinnulívið. Serliga tå ið kapitalistar goyma sín kapital, køva sínar ognir, og pláss liggja deyð og stird. Tá má hitt almenna koma fram at, um ikki sum áður her á landi, fólkið skal landið gerast oyði. flyggja, og Ungdómurin skal vera lands- ins álit og framtíð og serliga tann ungdómur, sum fer at nema kunnleika tað er tí harmiligt sum her á landi, at teir ungu leggja saman við hin eldra afturhaldsflokkin, stíga í hansara spor og trakka gamlar slitnar gøtur. Men at vóna er, at ungdómi upp úr partar av okkara vakna og sleppa sær hylinum og út í frían sjógv. „14. September“ við sínum nógvu haldarum. >14. september« reypar sær av, at hann hevur dupult so nógvar haldarar sum Sosialurin og Tingakrossur. Ja, væl gagnist! Men íkki eru tað altíð tey dygd- bløðini, ið mest verða keypt og lisin. Gølubløðini i Amerika koma út í milliónum! Fyrsta blað av 14. september hevdi samrøðu við Chr. Matras dr. phil. um mentunarstandin í Føroyum. Blaðið endaði við slíkum málum og tók sær held- ur steyramálið hjá Mein- hard Lamhauge, fútan og Rin- kenæs. — Tað hevur ivaleyst loyst seg betur, tí eisini her hjá okkum vera gølurnar væl dámdar. arbestu Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei På á salatir ; konserves S. HOULBERG A/S Kødbyen, København. Noreg tjenar 230 mill. kr. uppå hvalir. Hin norski hvalaveidiflotin skal i útlendskum peningi fyri komandi ár vinna 230 mill. kr. Hvalaveiðiflotin hevði mist nógv undir krignum, men Norð- menn hava bygt hann uppaftur. Teir hava bygt 2 hvalakøkari í Svøríki og 11 hvalabátar. Hvørt hvalakókari hevur kostað 30 mill. kr. Ætlanin er at fáa eitt kokari aftur at og 8 skip. Tá er flotin komin upp til sína fullu styrki. Handilsflotin er ikki økt- ur so nógv sum hvalaveiðiflotin. Teir hava leigað tankskip, sum sigla fyri útlandið og føra út- lendskan pening til landið, men undan krígnum hevði Noreg fimtapartin av heimsins tank- flota, og nú hevur tað ikki tíggjundapartin. Teir hava tó nú í umbúna at byggja tankskip av einari stødd uppá tilsamans 1.140.000 tons. Og verður tá tankfloti teirra størri enn undan krignum. Ferðaskipini versa. »Smiril« og »Ternan« Tingsins ognir, og tey hava siglt millum. Men nú hevur Tingið í umbúna at keypa triðja skipið eisini at sigla millum oyggjar- nar, so nú man fara og verða væl vorðið. Tad er »Vestursoki«, eigari Vága Trolarafelag. Báturin verður seldur fyri 200,000 kr., og Løgtingið skal aftur ímóti lata 2 ljósanlegg, sum standa umborð í Ternuni. — Løgtingið leigar so bátin ein mánað, og er hann nýtiligur til ferðasigl- ing, verður hann keyptur. eru