mánadagur 26. januar 1948síða 1

FØROY ímóti, at Løgtingið fekk sær oljubingini i Seyrvági og Søldar- firði. Men tibetur var ein meirluti å tingi samdur vid javnadar- menn um, at landid skuldi verða ånari av oljubingunum. Nu var at skunda sær at fåa so skipad fyri, at vit vid hjålp av hesum stóru oljubingum kundu taka stórar oljubátar frá oljulondunum. Javnaðarmenn, gamla sjálv- stýrismenn, sambandsmenn og Hákun Djurhuus settu tí upp- skot um at gera eina oljubryggju í Søldarfirði. Tórstein Petersen var rúkandi. Hann bæði »græt« og hóttaði. Spurdi hvussu vit hættaðu okk- um at fara undir oljutøkuna, áðrenn vit vistu, um vit fingu olju til keyps. P. M. Dam lat hann vita, at javnaðarmenn í hvussu var lótu seg ikki hótta, trúa. Sjálvandi vildi Føroya løgting kunna fáa olju frá oljulondunum eins væl og einhvør annar. Men skuldi Tórstein Petersen, at um tað hendi, at løglingið varð »saboterad« og boykottað, so tað onga olju kundi skilti hvør einasti Førovingur hvør id hevði verið uppá spæl. Og tað vildi tá ikki vera stuttligt at vera teir, ið høvdu verið úti við fellum og snidlopum móti landsins tiltøkum. Tessverri hendi tað, at tá id atkvøðast skuldi um oljubrúnna, fekk uppskotið einans 10 at- kvøður. Í sambandsmaður var sjúkur, annar noyddist at vera heima og 1 javnaðarmaður var burturstaddur. Allir = fólkaflokksmenn við Tórsteini Petersen á odda vóru imóti uttan Hákun Djurhuus. vita fáa, so Hvussu hava fiskimenn og fiskivinna okkara ikki pinst av oljuprisunum. Í dag verður av prísráðnum loyvt oljusølumonnum ein vinn- ing uppá 25,32 kr. uppá tonsið. Taka vit henda pening frá tí, ið vinningurin hevur verið og tikin frá Brettlandi, hon varð tíkin beinleiðis oljulondunum, finna vit, hvussu ílla hava bløtt til oljumagnatarnar: Í mei 1941: enn um frå Føroyingar Uppgivin bruttovinn. kr. 88,89 Hægstivinningur i dag '- 25,32 Ovurvinniugur kr. 65,57 Ov dyrt farmagjald - 40,00 Ovurprisur uppå tonsid - 103,75 f februar 1943: Uppgivin bruttovinn. kr. 91,41 Hægstivinningur í dag - 25,35 Ovurvinningur kr. 66,09 Ov dyrt farmagjald - 40,00 Ovurprisur uppå tonsid - 106.09 Haraftrat eigur at leggjast tad, sum vit hava oljuna dýrari við at hana í Bretlandi, enn ein vildi fingið hana, um ein keypti staðuum har, ið framvunnin. Tá ið príseftiransanin skuldi stovn, var fólka- Petersen keypt keypa hana á hon verður verða sett á flokkurin við Tórstein á odda ímóti. Hví var Tórstein Petersen í- móti. Hann breggjar sær nú av, at tá ið hann kom í prisráðið (drivin av arbeidaranna krøv- um) fór oljuprísurin niður. Men tað, id hendi, var bara at menn máltu geva seg undan fólksins átroðkan. Allir minnast tann dráttin, ið tå var. Men fór hann so skjótt úr prísráðnum ? hví Hann breggaði sær á lingi, tå ið dráltur oljuna, at hann (prísráðið) hevði »kasser- var um aða ta eini kalkulasjón fyri og aðra eftir frá oljuseljarunum. Men hvørjir vóru hesir olju- seljararnir ? Eru teir ikki standa fylktir Petersen? teir, ið Tórstein júst um Tórstein Petersen vann hesa ferð. Men vit leggja á aftur og í fyrstu tingsetu kanska í mars taka vit oljubryggju- málið upp aftur Tá kann Tórstein Petersen ikki rokna við ti »heldi«, at menn ikki allir kunnu modta, á A.T. á Tvøroyri, Fiskimenn og arheiðismenn á Tvøroyri settu eitt handils- og vinnuvirki á stovn í einari tíð, tá ið virkislovsi tók um seg á plássinum, og ti einki var at forvinna. Tað var sjálvandi trupult, ti alt måtti byggjast upp á lán. Ein trolara eydn- aðust teimum at fáa, og tað var tað einasta, ið var at geva virk- inum innløgur og hin frægasti »arbeidisgevarin« til allar fiskimenn í sóknini. Skifti mátti ganga á, at mest gjørligt av fólki kundi koma við. Aftur at nevndu trupulleikum komu so eisini álopini utlan ifrå. Roynt varð at spreingja felagsskapin, fáa fiskimenn og arbeiðismenn at gerast illtonktir móti virkinum og teimum, sum stjórnaðu ti. A.T. gjørdist brátt tilllkið um alt landið, og tað var sjáldan at hoyra nøkur góð orð um ftað. Ikki eydnaðist tó at øsa arbeidisfolkid á sjálvum Tvøroyri upp móti A.T. Arbeið- arar og fiskimenn sóu, at virkið hevði tydning fyri plássið. Tað var eisini fyrsta royndin í Før- vinnu- ar- at stovna eina samtøku (kooporativt) av beidarum og fiskimonnum sjálv- um, og teir mundu tað til mál, at royndin skuldi eydnast. Tá ið spurt verður, hvi ålop harðlig einum handilsvirki, sum hevði tað í kvittanum, at byggja pláss arbeiði, so er greitt. Mótstøðan fremst politiskan oyum seta sær komu so moti eina upp og skapa svarid lætt og hevdi fyrst og botn. Vinnulivsmenn i Féroyum og fjøldin av hinum fólkinum hesi samtøku- arbeiðisfólkið á ið vóru ímóti hugsanini, aft einum plåssi skuldi fara at fåast vid handilsskap og eiga vinnu sjålvt. Soleidis hevdi tad ikki verið, tå ið handilsliv og fiski- Føroyum, og breiða vinna birtust í henda seg til onnur pláss. Í øðrum lagi var tað tað, at var formaður hugsan kundi ein maður, sum fyri politiskum flokki, id stórur ) FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR | 1 = r | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | - : : Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og Nr. 4 I. síðu, 1070yru á 3. og 4. síðu Mánadagin 26. januar 1948 kostar kr. 2,00 + porto Em fjórðingsárið 22 Árg. : P ve Oljan må so krevja fiski- | lutur av Føroyingum hava ræðst Tað eydnaðist Tórsteini Petersen menn, útgerðarmenn og allir | sum svarti deyði, hevði verið at geva oljuagentunum i Føroyum ein skåa oljubrúkarar — leggjast undir | vid til at stovna A.T. og sat sum við at fúa felt uppskotið um at b ta eina atleaubr " landið, hvussu so Tórstein Pet- | formaður i stýrinum fyri handl- í Seldarfirði fyri ak JUDryggI ersen »sprellar« fyri Nordpolin. | inum. Tad råddi um at fåa hand- P Sum tikarin, id verjir unga | haraftrat leggja 40 kr., sum oljan Storålopini ilin åv fótum. Eydnaðist tað. so sin, bardist Tórstein Petersen | um leið er dýrari í fluttningi, var henda vanlukka hitt besta vápn móti manninum og so tí flokki, hann var formaður fyri. Hetta hevur higar til ikki eydnast. Men í hesum døgum verður løtt av nýggjum, og frá ymsum síðum verður aftur roynt at spreingja. »Dagbladid« er ågrytid og roynir at bita og bita fast. Beinan vegin stuttligt er at síggja, hvussu hetta stór- mannablað, sum sigst at vera stuðlað bæði av oljukongum og bankakongum, ger seg til verju fyri småmannin og åtalar, at tey støru virkini skulu sleppa frá skattinum. Øll vita, at Fólkaflokkurin gjørdi óført rok um, at tær stóru inntøkurnar skuldu tyngjast av stórum skattabyrðum. Menn skuldu sleppa at tryggja seg. Teir skuldu byggja upp okkara vinnuliv, og teir máltu ikki verða brand- skattaðir. Tað var nettupp av sínum skattamótmælum, at flokkurin undir krignum fekk sín stóra politiska framburð. Aftur at ,Dagbladnum', Fólka- flokkinum og onkrum øðrum blaði kemur eisini loysingar- maðurin Erlendur Patursson í »14. september«. Tað er ikki eiti á sum hann ger burtur úr A.T. Eftir »Dagbl.« so er A.T. á húsagangi, men Erlendur Patursson ger A.T. til eina stóra sol, sum mongd av mánum melur utlan nm. A.T. er ein trustir. Tað fer ikki av fótum. Ti stendur opið »danski ríkis- kassin og danskir bankar<. Tað hevur vald á bløðum (»Sosial- inum“) politikkarum og øðrum sveinum. Ja, eingin endi er á, sum hetta arbeiðismannavirki toyggir seg. (Hvat man Kjølbro við øllum sínum skipum og ognum halda um hesa metan Erlendur Paturssonar av mensk- astu vinnulivsvirkjum í Føroy- um?). So statt eru hesi bæði álop ólík; men ætlanin er hin sama: at spreingja Javnaðar- flokkin. Tað er at spjaða flokk- in sundur á henda hátt við at kasta formanni hansara øll tey verstu brøgd fyri. Vit vita, at Loysingarflokkurin hevur roynt