leygardagur 14. februar 1948síða 2

Nr. 7 sambandið, tí tað ikki skal gjalda skatt. Hví dylja tygum, at Tryggingarsambandid rindar eina til skattin svarandi avgift til Vinnulånsgrunnin, at Trygg- hevur lænt lúsundum. til skipakeyp, keypt Tinganes aft ingarsambandið hundradir av ur av útlendskum hondum, har- til niðursett og at Løgtingið til sjeynda og Iryggingargjaldið, seinast ræður yvir øllum avlop- unum hjá Tryggingarsamband- inum. Hákun Djurhuus, tygara FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 7 [||| partamaður, kundi ikki fylgja tygum í oljumålinum likasolit- ið sum i Oyrnafjallsmålinum, ti tygara støða var honum ov hørðkókað og ókær móti fostur- landinum og fjøldini. Og veri tygum vísur í, harra Petersen fólkatingsmaður, at tað eru fleiri fólkaflokksmenn enn Håkun Djurhuus, sum megu melda pass í dag vegna støðu tygara í føroyskum politikki, Í Havn, tann 9.2.1948. P. M. Dam. Sjúkrahúsi júkrahúsið Í Dimmalætting 31. jan. 1948 stendur grein: Intet nyt Suderðø- og í Før- jan. 1948 er drugv grein um sama evni: Hvad bliver det til med Suder- oens Hospital? Av ti at bæði hesi bløð móti betri vitan so tykist tað bera skeiv boð um sjúkrahús- svgehus foreløhig ovatidindi 24. og 31. sakina í Suðuroy og samstundis. klikkja ta heildarætlan um sjúkrahúsviðurskiftini í Føroy um, sum Førova løgting í sein- astu tingsetu so vidskygt hevur vidtikid, undirskrivarir á skulu vil, ið standa sum teirri áheitan, ið løgd varð inn á ting, loyva okkum at geva hesa rætt- leiðing. Um heildarætlanina hetta: Tað ber ikki til í só lítlum og Fjarskotnum landi sum Førovar at fara fram eftir fummum i so stórum og tydningarmiklum máli sum sjúkrahúsmálinum. Tað er avgjørt neyðugt at fara fram eftir eini ætlan fyri alt landið ísenn og fyri sjúkling anna sakir at skipa so fyri, af hin sjúki og heilsubrekaði her í landi kann fáa bestu viðgerð og fáa hana so skjótt sum gjør- ligt. Á annan bógvin ræður lí um miðskeiðis í landinum at fáa eitt golf og nútímans miðstøðu- sjúkrahús, har serkønir læknar koma at fúa teir sjúklingar undir hond, ið ikki kunna verða vidgjordir úti á bygd, men á hin bógvin ræður eisini um, at ovggjar, ið langt liggja av leið og hagani javnan á velri ikki er farandi til Havnar eru so- leiðis verða útgjórdar, at har kann fullgóð hjálp til bráðsjúk folk, sum ikki kunna flutt. annadhvort tí tað ikki sleppst vegin fram, ella tí sjukan krevur viðgerð í løtuni. Ein og hvor má duga at skilja, at ein sjúka, ið krevur hjálp í løtuni, kann berast á allastaðni, men kortini má krevjast ein viss fólkanøgd á staðnum og vánalig samgongulikindi til næsta sjúkrahús, áðrenn hitt almenna undir at byggja sjúkrahús har. veitt verða kann fara í Suðuroy. Tað er ógvuliga væl gjørligt at siga, hvussu tíðum tilikar sjúkur, ið krevja snarliga sjúkrahúsviðgerð, berast á, og tað er júst hetta, ið hevur verið gjørt, áðrenn læknafelagið hev- ur loyvt sær at leggja eitt upp- skot inn á ting. Frá sjúkrahús- unum í Suðuroy, í Klakksvík og í Havn eru til skjals gjøgnum mong ár frágreiðingar um øll, ið eru viðgjørd har, og úr hes- um ársyvirlitinum sæst gjølla. hvussu tílíkar sjúkur hava verið í hvørjum parti í Føroyum. So ikki er tað heilt eftir fummum, tå læknarnir hava sett fram, at smásjúkrahús einans eru átroðkandi í Suður- oy og Í Norðuroyggjum. Minni hvussu stór nógvar enn so! Eisini hesi sjúkrahús eiga at vera (úr einum læknasjónarmiði) ber tað til úr áðurneyndu tølum at siga ógvuliga gjølla. Læknavísindi hava seinasta mannsaldurin tikið seg kalla øllum økjum, at einans eitt tíðarhósk andi miðsløðusjúkrahús við fleiri serfrøðingardeildum vil vera ført fyri at hagreiða við- óvanligum henda so nogv fram á at gerðina av meira sjúkum. Ein maður er okkara døgum førur røkka um all. Við nógvum smú- koma ikki á Íyri al um bygdasjukrahusum vit ti mest sum at standa í stað og koma ongastaðni her á landi at fáa gagn av teimum muna- miklu framstigum, ið verða gjørd innan læknavísindi í ut- heiminum. Tí eitt sjúkrahús nú á døgum er ikki tað sama sum fyrr í líðini, har tað mest ráddi um góða røkt og so av og á at kringur við knívinum. Kunnleikin til sjúkrarannsókn og sjúkraviðgerð var tá íkki størri enn at t. d. laboratoriið rúmtist í einum gluggakarmi, nú á døgum er laboratoriið veg- leiðari fyri allari rannsókn og viðgerð bæði á medicinskum og kirurgiskum deildum. Tað er miðdeplið í øllum starvinum og krevur so nógv ov stóra tíð hjá einum einsamøllum lækna, sum umframt sjúkrahúsið hevur annað um at vera. Aðrar rann- vera sóknir, sum t, d. røntgen, sum tey fyrstu árini var sera einfalt, er nú ein serfrøðisgrein, ið krev- ur serligan kunnleika hjá við- komandi lækna, skal hann fåå nóg mikið burtur úr teimum dýru amboðunum. Hetta eru bert dømi, men vón- andi nógmikið til at tað skilst, at kravið um miðstøðusjúkra- hús fram um fleiri smá bygda- sjúkrahús er ógvuliga átroðk- andi á okkara døgum. Um sjúkrahúsið í hetta: Hvussu Dimmalætting og For- oyatíðindi duga at fáa tað burt- ur úr heildaruppskoti okkara og tingviðtøkuni, at einki nýtt sjúkrahús skal koma á Tvør- oyri. er heldur torskilt. Í heild- arætlanini er sjúkrahúsið á Tvoroyri sett fremst, har stend- ur orðaraðið: Skulu vit mæla til, at tað samstundis verður farið undir tað nýggja sjúkrahúsið á Tvøroyri og tann nýggja ad- ministratiónsbygningin við Dr. Alexandrines Hospital. Tvør- oyri er ikki nevnt einsamalt, satt er tað, men Suduroyggin er heldur ikki allar Fórovar Og í sínum til sjukrahusnevndina, sum hevur hondum. hevur Amfts- skrivað um, Suðuroy svari bróst- málið í læknin hvussu neyðugt tað er, at tað sum skjótast verður byggt nýtt gjolla sjúkrahús á Tvøroyri, har hitt útíðarhóskandi. Og har er samstundis við heild- arætlanini í huga skotið upp, hvussu stórt eitt tílíkt sjúkrahús eigur at vera úr einum lækna- sjónarmiði. Tað, sum skilir í hesum málið, tykist sostatt ein- ans al tað, at meðan summir uttan nærri eftirkannan vilja gera Suðringum til vildar, halda vil, at sjúkrahúsmálið í Suðuroy á okkara døgum ikki kann verða loyst uttan í sam- band við sjúkrahúsmálið í øll- um Forovum. Eingin hevur hvørki sagt ella skrivað, at tað skulu ganga 10 ár, áðrenn tað nýggja sjúkra- húsið á TvOroyri stendur liðugt. Harafturímóti er tað viðtikið á lingið, at farið skal verða undir tað beinan vegin. Skal nú nýggj togan koma um málið. og mikil politisk gøla aftrat, tá kundi tað borið á aftur, at tað verður seinra dagin, áðrenn menn aftur fara at kanna eftir hóskandi grund, sum longu er gjørd! Tá hitt almenna biður um álit í eini sak, átti tað at ligið raðið, at spurt verður um, hvussu sak- in kann verða hagreidd best og biligast, og einki annað tað borgarir landsins, ið gamla er Vera eru jú gjalda skulu. Onkur Suduroy- ingur vil kanska halda, at tað uppkastið til nýtt sjúkrahús á Tvøroyri, ið gjort er, ikki er nóg stórt. Hartil er at svara, at tað er nóg stórt til at greiða sínar upp- 14. februar 1948 gávur í sambandi við miðstøðu- sjúkrahúsið, og einans hendan mannagongdin tykist okkum forsvarlig. Vit kunna ikki bæði miðstøðusjúkrahús mugu gera stórt og bygdasjúkrahús. So teir, ið avgerðarrættin hava, velja hvønn vegin teir halda vera hollast at ganga. Læknar hava ikki ræði til tess! harundir landsins Heilsumál, og sjúkrahúsviðurskifti, eru ov tydningarmiklil og vítt- fevnandi spurningar til at po- litisk ósemja eigur at sleppa uppí har. Tað eru mál, ið nerta við okkum øll og nerta við okk- um á sama hátt, annaðhvørt vit eru rík ella fátæk ella standa í hesum ella hasum politiska flokkinum. Tað eigur ti at vera ein upp- gáva hjá okkum øllum og ikki minnst hjá bløðum okkara at styðja hetta stórtøkna tiltak, sum løgting okkara nú ætlar sær undir. Tað verður ikki bil- igt, men tað verður gott. Tað verður heldur ikki gjørt liðugt eftir einum ári men fremst á ætlanini stendur sum sagt sjúkrahúsið í Suðuroy. P. Dahl, kst. amtslækni. H. D. Foensen, nfm. Thorstein Petersen, Monopol, Nationalisering, Thorstein Petersen dámar ikki monopol ella nationalisering. Hann vil hava fría kapping. Hann ávísir, hvussu illa gongst við øllum, ið landið umsitir: Smiril, sjúkrahús, telefonverk, landshandil, o.s.frv. Thorstein Pclessen gloymir bara at nevna, hvussu verðin øll undir tí so- nevndu »friu kapping« er bundin av monopoli. Kongarnir i Ame- rika, sum hava monopolbundid slóran partin av vinnulivinum, so eingin sleppur fram at. Og vit her heima? Hava vit ikki havt monopol? Th. P. vil ikki, at tingid skal monopoli- sera oljuna. Men hevur ikki oljan í Føroyum verið eitt mo- nopol, og er ikki ávíst, hvussu óføra dýr hon hevur verið i mun til aðrastaðnis. Javnaðarmenn eru eingir monopolmenn. Teir rópa heldur ikki um nationalisering bara fyri navnið skyld. Men teir eggja undir, at landið tekur undir hond vinnugreinir og handilsskap, tá ið hetta ber seg betur undir landsins leidsiu, og landið sum heild kann hava sterri vinning av ti. Hevur landið oljusøluna, so kunna sjálvandi sterri olju- mongdir takast heim, og tað má gera oljuna bíligari. Tað er sjálvandi, at nógv av