leygardagur 12. februar 1949síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ø | Lysingarprisur fyri mm: 12 oyru å 4 Blaðið verður bilagt á posthåsinum, og Nr. 9 H I, sidu, IO Oyru á 3. Og 4. sidu Leygardagin 12. februar 1949 kostar kr. 2,00 porto um fjordingsårid 23 årg. sinki kom á skafti Samrådingar millum fremstu statsmenn í Nordurlondum um verjusåttmåla landanna millum eru nú endadar — og úrslita- leysar. Teir hava verið tríggjar ferðir saman. Fyrst í København og nú seinast í Oslo. týdningarmiklir hesir fundir hava verið, vit meta tí, at norðurlendsku sendimenninir í stórlondunum Ruslandi, Amerika og Bretlandi heimkallaðir at taka lut Karlstad, so í Hvussu kunna av vórðu í fundunum. Eisini kunna vit ætla, at hesir fundir hava verið eygleiddir við størsta áhuga bæði í smáum og stórum londum, og áðrenn teir vórðu rættiliga slitnir, kom russ iski sendimaðurin í Oslo boðum frá stjórn síni al freyn- ast um, hvat Noreg ætlaði. No- við reg var granni Ruslands við felags marki, og teir máltu geva tí gætur, um Noreg gjørdi av talur og fór at binda seg aftur at ið teimum. einum Allantshavssáttmála, ivaleyst var vendur móti Kanna vit eftir á einum land- korti, og hugsa vit um ta po støðuna í heiminum í dag, er okkum greitt, at sum Norðurlond fyri, tey teimum stórlond takast við. litisku liggja mugu hava alstóran tydning í verndartiltøkum, sum Sagt verður, at heimurin er skiflur sundur millum og Vestun. Skal Vestan seg móti Eystan í Europa, noyð- ist tað at hava eina óbrovtla rás Evystan tryggja hbn gangandi nordur gjognum allan verðaldarpartin heilt at norðaru Íslondunum, har kønir krígus- menn annars siga, at í einum framtíðar bardaga álop og sam- anbrestir fara al búnast. Skuldu so Norðurlond, ella eitt av teim- um, verið hertikið og fær tað ikki stuðul frá øðrum fellur tað ivaleyst beinan vegin kemur eitt skarð í rásina. Her eru iva- leyst at finna grundirnar til, at menn eru åltråir eftir at fáa »Scandinavia« upp i ein At- lantshavsring. og at teir halda, at gagnleyst er at gera slíkan verndarring, um ikki Norður- lond eru við. Aftur á møli fala royndirnar hjá Eystan-ringinum vil eisini at halda Norðurlond burtur úr sáttmálaverð við Vestan. Skulu Av ella ur Danmark, eru øll lev vernd figgindaveldi sleppa fram at skandinavisku hålvovnni ) 1. H . arliilok Lysian ger spillt. Vidvikjandi åbart storlond, og tad sjålvsrædi lítið land kann hava, tå ið uttan- rikispolitiskir sløðu smålanda spurningar eru um at røða, so er støðan und irbråttlig og sjálvsræði einki. Norðurlendsku statsmenninir fóru frá hvør øðrum við vøkr- um og hoviskum orðum. Ein hoyrdi orðini válita, >gensidis Forstanelse«, »Forhandlingens Aand« arnal 0. s. fr. Men frágreiðing- vóru sum i einum tåmi: ein orðakransur sum einki fast var i. Skiligt solitikkarar er, at norðurlendsku kunna ikki renna saman i nøkrum verndarligum iltøkum ella avtalum. Teir vissa leir vilja verja hinum um, al rælsi og hugsjónir, men øllum er greill at:silundi á partna orka eir lað ikki. Avtalur skyldur vid sær, og lond kunna halda, at tungar at: taka. sáttmálar bera OU Ð skyldurnar eru os Verða ongar samráðingar aftur lað er noyðisl hvørt landið einsæris at og ikki væntandi sæla sær. Sjålvandi kunna Dan- ella onnur mark Noreg gera sållmåla vid lond uttan at taka ráð frá ella spyrja hini Norð- urlondini eftir. Mangar ferðir er roynt po- Kalmar-sáttmálin á Norðurlondini saman, men ikki hevur eydnast. litiskt síðan sinni al binda Tey ganga hvørt sína leið, og so fer tíðin at:sýna, hvat ið spyrst burtur úr. Kardinal Mindszenty domdur Aftur ein fríborin maður kardinalur í burtur og dømdur til fongsul fyri lívið. unar vegna móli kommunistisku djarvur, eystanfyri, Mindszenty, Ungarn, beindur Hann losaði kirkj- stjórnini, varð so átalaður fyri landasvik og brolsverk onnur og faslsellur, og nú hevur hann lingið dómin. fátækum Mindszenty er a bóndafólki, føddur 1892, bispur (941. Hann stríddist móti Hitlers hálvtýsku sveinum og varð fast- settur, men slapp leysur, tá ið Russar komu í 1945. Í 1946 varð hann útneyndur til kardinal og hevur síðan staðið í stríði móli teim ráðandi um støðuna stat og kirkju millum, serliga við- víkjandi uppvenjing ungdómsins. Mads Guðmund Winthereik Tað vóru sorgarbod, ið dansk: útvarpið bar seinasta januar — til burturgingin veg Før- donsk skonnart á við við vesturstrond Noregs í feigd- ova viði var arodn. Tað kendist enn og synd- arligari, lá ið ein kendi tann sóða, prúða fóroyska sjógarpin, ið stýrimaður var. Hann var farin við hesum skipi á hávetri, einans fyri at finna móður sína ætlaði al gamla ledraheiminum hjá henni, vera jolagestur i ið hevur verið honum og brøðr- um hansara ein so góð móður, sum einans tær fán Vil, ið sáran. Vil gleddu okkum á móð- eru. kendu Mads, syrgja ur hans vegna, yvir at hon gekk og væntaði Mads heim sum stýri- mann, og ein heim annan son sum prestlærdan mann. Tað varð við annarleiðis so, lagnan síni køldu tað havið tók annan á heimleidini, hond vildi men vita skal hon, at hann, ið fórst, var ein av leim, ið hevur gjørt Førovum æru í útlondum. Væl verið teimum bæði deyðum og livandi. Janus skald legði á sinni hesi orð í munn ommu Mads: Lær meg at óttast títt veldi, og á lín vísdóm at undrast, ljóði gjóvnum hjarta og sinn lívsdagin at enda: Djúpur sum havdypi dómur tin er, tínar leiðir ei hómast. [HO má av sønnum sigast, at ill al valdanda, men vit vóna, at tann er hóma vegir hins alt- brennandi, djúpa gudstrúgv, ið hevur sermerkt hesa so mangan hartsærdu móður, og sum hev- ur borið hana uppi síðan hon á ungum árum gjørdist einkja, eisini vil ugga og styrkja hana eftir henda so ofatulign sorgar- leik. Hugurin til konu leitar og fýra smáu dotur hansara í Keyp Málbroytin yting Mikið tos er í Danmark rættskrivingarbroytingina. Summi tosa við og summi ímót. Her eru nakrar reglur, sum danska skaldið Ludvig Holstein einaferð um danskt mál, men sum eisini væl kann lesast av Føroyingum, og sum hava um skrivaði boð til okkara við: >... Mange Steder paa Landet har Ordene í den menige Mands Mund endnu bevaret en Oprin- delighed af Sprogets Marv, som Bysproget for længe siden har tabt. Kjøbenhavnerne siger G'dæ, Manden paa Landet hilser med et kraftigt Godau(g), paa Sjælland udtalt med en men hørlig G-Lyd. Endnu (Chr. Winther skrev »Haugen«, og saaledes udtales Haven endnu i Dag af Land- befolkningen paa Sjælland, naar, Snobberi har for- vansket deres Sprog. Hauge — Hæve ... Men de Fjerdedele af Kjøbenhavns Ind- byggere, lavt regnet, siger netop kann men ude her de ikke af Have — tre Hæve, Kæge, Gæje meget tyde- ligt ikke altid hører det selv, hvad der- endda, hvorvel de imod Nordmændene gør. Ælvden har forsaavidt allerede Borgerret. Der mangler kun den ministerielle Legitimation, men den kan komme den Dag nogle Skolemænd bliver enige om at at Skolebornene kan tage sig Ar- forlange den, for de og bejdet mere mageligt. Var der ikke mere Mening i at begynde fra den anden Ende, den rigtige nemlig, som dog vel maa være i Skolen at give Undervisning í Udlale? Det vilde dog være den rette Vej opad mod en smuk Retskrivning, nu fordærvede omvendt lader Udtale trække Retskrivningen med sig nedad. Der findes Foreninger til Be- skyltelse af Træer, Kæmpehøje, mens man den monumentale Bygninger og for- vildede unge Piger. Var det en ringere Opgave at beskytte Sproget, er det mindre for- vildet, er det mindre værd ?« mannahavn, ið hava mist so 6- metaligt saknið og sorgin eru svár men ley eiga minnið eftir um ein góðan mann og faðir og tað er dýrgripur at eiga. Gud styrki tey í hesi sváru lið og komandi døgum. Vinur og frændi