leygardagur 19. februar 1949síða 1

%% Lut FØR i: ØRSU; YA EMOKRATUR JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ; Lysingarprisur fyri mm: 12 oyru å . Blaðið verðu bíl t thú Nr. 7 | 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 19. februar 1949 kostar kr. sur + agt Tp bisinum, og 23 årg. Motst6dumenn berjast móti styr- Norðmenn Stýrisskipanin OG YVIRTØKUMÅLINI Nýggj stýrisskipan — ella heimastýri sum eisini navnið er kom fyri Føroyar, tí at hildið rar, at meirilutin av fólkinum kravdi sjålvstyri, 1. v.s., al vit sjálv skuldu stýra i og yvir okk- ara egnu vidurskiftum. Men hvussu langt vit skuldu fara í sjálvstýrinum varð lagt til okkum sjálv at avgera. Okkara stjórn skuldi ráða fyri, hvørji stýris- og um- sitingarmål hon vildi taka yvir. Altso er skiligt, at tað er yvir- tøkuspurningurin, id er megin- spurningurin í hesi nýggju stjórn- arskipanini fyri Føroyar. Taka vit mál yvir, hava vit ræði á teimum. Men við yvirtøkuni liggur peningabyrðan. Tey mál, yvir- tikin verða, mugu Føroyingar sjálvir gjalda. Taka vit einki yvir av umsitingarmálum, er okkara stýrisstøða lítið broytt. Gjalda Danir umsitingarpeningin, hava teir enn sum áður ábyrgdina og yvirræði í málinum. Vit kunna ikki siga, at nógv er yvirtikið, sum koslar pening. Tveir smástovnar: Skiparaskúlin og Háskúlin. Og so er sjálvandi ikki at gloyma, at Føroyingar, um málið ikki er fullvegis yvir- tikið, tó gjalda sín lut av um- sitingarpeninginum, og mugu so statt eisini hava lut í stýrinum. Tá ið so spurt verður, hvat ið orsøkin er til, at ikki eru yvir- tikin til fullnar mál, sum Før- oyingar eftir styrisskipanini hava fingið rættin til svarið tað, sum altíð hevur verið høvuðsspurningurin í føroyskum sjálvstýrispolitikki peningur- in. Avgjørt er, at einki mál skal takast, uttan peningur at umsita við er tøkur, og so rúma fíggj- arlóg hava vit ikki fingið, at hon kann reiða út tað, id yvir- tøkumálini skulu kosta. Men hin, id stendur sum á- skoðandi og áhoyrandi, kann undrast og halda, at tað er løgið, at Føroyingar av peningatroti ikki kunna halda seg til at yvir- taka mál. Teir høvdu jú stutt síðan fólkaatkvøðu um spurn- ingin at stovna egið ríki og gera heilt leyst frá Danmark. Tað skuldi tá verið munur á. laka støðu til og | að, og at taka, so er Sjálvandi er eitt yvirgongulið sum hetta, vit eru i, frá einum amfsstýri til eitt ábyrgdarstýri, ikki so gangandi greitt at koma um. Men hetta bilið, meðan stýrislagið er í búnan, er av stórum týdningi. Hvussu henda nýggja stýris- skipanin fer at eydnast, verður avgerðandi fyri politisku fram- tid Føroyn. Landsstýrið veit, at tað var long træta um ein politiskan spurning, ið nú skuldi verða loyst. Tað var eitt sjálv- stýri, ið givið skuldi vera Før- ein oyum, og alt er umrådandi, um hetta verður eitt sjálvstýri og ikki bert eitt eiti. Menn kunna halda, at støðan kann vera bjarg- at líkindi eru at standa í einum tviskinningi, soleiðis at einki verunligt hendir. Men halda teir tað, so kann henda, at tað kemur aftur um brekkur. islagnum. Teirra ætlan er at gera hetta nýggja, sum sett varð í gildi, til eitt keip — láturligt — og einki at duga. Teir seta fram krav um yvirtøku, men vilja ikki ganga rættar inntøkuleiðir, so yvirtøkan kann gjaldast. Men styrislagid gagnar ikki, og mótsløðan vinnst ikki við at geva eftir og einki at yvirtaka. Tá er sjálvstýri í heimastýrinum einki. Samgonguflokkar hava meiri- luta og ábyrgd. Teir vinna mest mótstøðuna og koma mótstøðu- monnum í svárastu knipu, um teir yvirtaka málini og so eisini játta pening at gjalda yvirtøkuna við. Stjórnarlógin stendur og fell- ur við, hvussu hon verður nýtt. Hon inniheldur stýrisreglur og tilboð, og verður einki gjørt við reglurnar og eingi tilboð tíkin, so er hon ikki meira verd enn pappírið, sum hon varð skrivað á. STRANGAR REGLUR fyri TÝSK SKIP í Feroyum Týskur bátur, sum skuldi fara til Íslands eftir sildaolju hevur søkt inn á Trangisvágsfjørð at kroka. Hann var fyrst eina ferð og fór avstað, men odnarveður kom á hann, og noyddist hann so at venda aftur. Har hevur hann ligið nú einar fjúrtan dag- ar og skal fara aftur til Ham- burg, haðani båtarin er frå. Maskinan er gomul og ring, og siga teir, at hann gongur ikki frægari enn í tað hægsta 5—6 míl við henni. Teir hava verið illa staddir við proviant. Tað er sjálvandi nú langt síðan teir fóru av stað, og tá ið lítið er teir fáa, er nú einki eftir. Skiparin hevur bidid um ymsar matvørur á Tvør- oyri, men tá ið tað vóru skamt- aðar vørur, mátti biðjast um loyvi at flýggja tær út. Vanligt er, at fremmand skip uttan nakað hindur fáa tað tey krevja, tá ið tað er proviantur, 10 tryt- ur. Men sýslið svaraði, at ikki var loyvt at geva týskum skip- um slíkar vørur, og var víst á reglugerð frá ríkisumboðs- manninum, sum tó sýndi seg at vera heldur gomul. Hesum skipsmonnum hevur tí trotið slíkar neyðsynjarvørur sum sukur, te, margarin, fínt breyð (tað mugu teir ikki fáa) o.a. Sjálvandi hava teir fingið eitt og annað bæði frá handlum og privatum, men eftir hesum reglum er tað ólógligt. Skiparin hevur sagt, at í Danmark fáa teir proviant, tá ið teir koma inn, men ikki so nógy, sum donsk skip fáa, so tað er løgið, at tað skal vera sýtt teimum Umboð: B. Mortensen Tórshavn - tlf. 326 Detta vinfélk inn er désamaiur frá HOULBERG tokur... Kemur gestur á gått, og hjal tómur, kunnugt HOUI matur frå mongum slagi, og úr besta tilfari o eftirliti. BERGARAR nidurfyri heima ella á sjógv! $. HOULBERG '; KØDBYEN royna stóran fiskiskap í Grenlandi tykist meira at verða broytt sum fram- Grønland meira og tíðar fiskilandid. Norðmenn ætla at senda 50 fiskibátar hagar upp. fara í mei. Teir Felag er stovn- að, sum senda skal skip upp til fiskiflotan. Tey skulu taka fisk heim aftur við sær. Føroyingahavnin skal verða uppskipingar- og umvælingar- havn. Danskt felag sigst at vera uppi í hesum norska tiltakinum. Hvussu fara Føroyingar at skipa seg. her í Føroyum. Vit nutu ilt av Týskinum bardagatíðina sum mong onnur fólk, hóast vit ikki beinleiðis vóru í kríggj móti teimum. Men um so var, er tað ongum líkt, at vit her í Føroy- um skulu halda við líka eina revsing móti sjómonnum, sum søkja inn higar, tá tað bagir eitt hvørt, id kanska einki land í heiminum nú bølist oman á. Slíkt fjas verður okkum ikki til Ger danska ríkisvaldið mátti tó Landsstýri ella fingið slíkar reglur heindar. gagns. einki, Løgting burtur GAGNAST VÆL á gólvið lurin er > hava tygum altid okkurt for at bjóða, um dosamartur frå BERG er í húsinum. os Á HOULBERG er til i alt er tað ejørt undir strangasta Havid altid nakrar HOUL KØBENHAVN