leygardagur 26. februar 1949síða 1

FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ; | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | ; Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og | Nr. 8 | 1, Síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 26. februar 1949 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið | 23 Árg. Feroyskur skúli Sagt kann vera, at hví ger ikki onkur lærubøkur. Men tað koma ikki lærubøkur, um sagt verður, at onkur átti at gjørt SORGARBOÐ Í tí ræðuliga ódnarveðrinum, nú um mánaðarskifti fóru mang- . ! . . . Læraralønarlóg hevur verið | ganga við til — serliga bygda- ; - : ir sorcarleikir fram á havinum | i ð í Áslingi | lerararnir 10 slíkar. Nakað positivt má gerast PS 8 «Mm ea þé : til aðru viðgerð á Løglingi. | lærararnir — — Og um peninga- ; ; | | Tibetur vóru ikki so nógvir Umboðsmenn Fólkaflokksins i | vidurskiftini nógv eru bøtt, munu at landið fær skúlabøkur á móð- Fórovingar fyri 6hapni: så ni tur havt mál. í | „| urmálinum. ingar iyri óhappi; men nevndini, sum hevur havt mál- | flest allar kommunur heldur ið til viðgerðar, realskúlalærar- arnir Rikard Long og Martin Holm seta fram uppskot um at vvirtaka skúlarnar, >so grund- stuðulin undir allari menning verður føroyskur... Tá vit eru ein tjóð, eiga ikki at lata aðrar gjalda tað, ið skúlaskip- lata vit an okkara kostar og aðrar valda.c Í ordadråtlinum fannst Martin ikki dåma hetta uppskot. Allir lærarar, sum satt vilja siga, ásama, at henda skipan, at Løgtingið tók og rindaði tann partin av lønini, sum kommun- urnar áður høvdu havt var hitt størsla figgjarliga framstig, sum teimum hevur verið fyri. Tað var ein frígering, og eingin kann al tað verður til frama fyri føroyskan skúla, al vænla, Peningaspurningurin skuldi ikki hindra. Landið hevur hesa tíðina vaðið í pengum. Løgtingið hevur ein Skúlabókagrunn, og Løgtingið hevur ein Mentunar- grunn undir hond. Í 1941 hevði Jóannes bóndi Patursson sáli áheitan til Tingið at leggja pening til skúlabóka- neyndina, >so hon verður fíggj- arliga før fyri at fáa fram hand- heilt óskaðað slapp okkara lítla tjóð ikki. Ein einkja í Skopun, sum áður hevur verið úti fyri mong- um óhappum fekk nú tey sorg- arboð at sonur hennara sum var á veg til Føroyar at vitja gomlu móður sína, sjólætst við tí donsku skonnart, sum hann var mynstraður við einans henda eina túrin fyri at koma heim. Holm illa at føroyskari skúla- | hitt gamla lagið kemur aftur. rit og prontns á fóroyskum Hesin maður. ið rar 87 afå skipan. Í øllum vanligum lærn- | Tað er ikki kunnugt, um | máli í kenslugreinunum : Verð- gamal, og æt Mads Winthereik, greinum stóð væl til, men har | umboðsmenn Fólkaflokksins í | aldarsøga, Føroya søga, rokni- | var em av teim sum sjålvur hørnini skuldu læra um vidur- | neyndini hava somu åskodan bøkur, landalara, urtalæra og heyði arbeitt seg upp. Hann skifti í teirra egna landi, læra | um peningaspurningin sum orð- kanel. erik. Hal að fram. misti pápan meðan hann var at elska sítt egna land, stóð | førari flokksins hevði í summ- komið? Ein foroysk lesibok, id | óviti og var elstur av fleiri illa til. »Vit vita, hvussu vorðið er í Danmark, einki um Førovar...“ Øll, sum vilja virka fyri, at skapast men slórvegis skal landi og fólki, mugu nakað burtur úr geva hesari hugsan, at grund- stuðulin undir allari menning eigur at vera heimligur, sílt óskerda viðhald. Men hví verð- ar. Í hvussu er kann lønarlógin ikki broytast soleiðis, at Føroy- ingar taka gjalda hann nú til 1 april, sum lógaruppskotið ávísir. Ti skúlin, allur, ikki á foroysku fíggjarlógini, og nýggj ikki fyrrenn sjálvir skúlan og sum hann er, er figgjarlóg kemur næstu løglingssetu. Men at gera skúlan føroysk- bæði gingu ár og dagur áðrenn hon sá dagsins ljós. Stundir eru nú at halda upp at vid tosi og gera nakað. Kann eingin einstakur og hvør er tað? — síggja seg føran fyri at leggja úr hondum slíkar bøkur og slik tøl, sum føroyskur skúli skal nýta, so mugu teir stovnar, sum hevur skapað nettupp í hesari ætlan, taka sær Løgtingið systkjum. Ungur fór hann til sjós og las fyrst til stýrimann, so til telegrafist og so aftur til skips- førara vid ti stóra prógvinum og heill góðum pappírum í øll- um førum. Hann skuldi nú skifta yvir sum fyrsti stýrimaður við einum dampara sum stendur í gerð og nýtti so fríløtuna at fara heim til Skop- stórum ur ikki skúlin gjørdur før- | an fæst ikki bert vid at leggia FI ovskur, og hví gjalda Føroy- | hann undir førovskt vald og um relgg 0 SA må ; unar har gamla mamman ingar ikki sjálvir sín skúla? | gjalda læraralønir sjálvir. At | | ?%sar hove skapað skriftmál Martina Winthereik gleddi seg Skúlin er eitt mál, sum stýris- | meira verður lært um »Fakse ir fólk. is ikki hava tað. Skulu | til at síggja sonin sum nú i lógin loyvir at taka beinan | kalkbrud« og hvussu nógvar Faresitger Bú HKG verða sú mong ár hevur búð í Keyp- | frægir, at teir kunna fáa sær | mannahavn har hann hevur vegin og leggja undir foroyskt vald. Eru samgonguflokkar so bangnir og so lítið tjodskapar- ligir, at teir heldur vilja lala helta tydningarmikla mentunar- uppalingarmål verda goldid »kålvar Danir flyta úlg sum Martin Holm tekur til, enn um føroyskt royðugrót ella yvirlit yvir fiskaútflyling, kemur av ti, at førovskur skúli hevur ongar lærubhøkur á móðurmálinum. botn undir ta heimligu mentun, sum fleir hálva øld? nú hava stríðst ur í konu og fýra børn. Vit øll id kendu Mads Winth- eru hørm um at land misti henda góða son sum hevði vunnið sær og sín- ereik okkara 3 ti ; ; um eina so ljósa framtíð. Vit og umsitið av fremmindum | Onga landalæru uttan danska, a ós: í . 9 | føla samsorg við gomlu móður enn av landsins egnu monnum? Málið var fyri í summar undir onga fullfiggjaða bók í føroysk- ari sógu o.s.fr. Skiligt er, af FER AT VELJA í D hansara og konuni Amaliu fødd … . io , . . tops . . il "7 mffe hr np FEM viðgerðini av fíggjarlógini, og tå | slíkt skapar ikki føroyska ment- Javnaðarflokkurin (Arbeider- | Møller ættað úr Porkeri og sýntist dråtturin ikki at standa | un, og slíkt hóskar ikki fyri | partiet) í Noreg hevði landsfund, teirra fyra børnum. so nógv um sjålva yvirtøkuna | fólk, sum nevnir seg serstøk | og var tad serliga uttanríkis- ley hava mist ein góðan útreiðslurnar á hvønn um, hvussu skuldu fáast til vega sum ljóð og ætlar at standa á egn- um beinum. støða landsins, ið fundurin hevði til viðgerðar. Stemmað varð, um mann og faðir. Heiðrað verði minni hansara. hált læraralønirnar skuldu verða | Men so kemur aftur spurn- | Noreg skuldi taka undir At- Vinur. goldnar. Fólkaflokkurin legði | ingurin. Hvussu ber hetta til? | lantssåtimålan, og var tað við- fram at yvirtaka skúlaskapin Hví hava ikki Forovingar lesu- líkið við fullum meiraluta. alt fyri eitt, og læraralønirnar | bøkur á móðurmálinum, og Ílenda avgerð Javnaðarflokks- Stjórnarkreppa í Finnlandi skuldu gjaldast soleiðis, at Løg- | sum gjørdar eru so, at tær | ins, sum silur við ræði í Noreg, tingið læt ein part og kommu- nurnar ein. Hella var ein skip- an, sum farin var frå, og um lær- arar lítið hava lagt upp í og borið fram alment sína meining, man talað á intans vegna, tå ið sagt verður, at hesa lønskipan vilja teir ikki so vera meira- hóska fyri fóroyskun ungdom? Føroyskir Tingmenn kunna halda heilar um henda spurning, men leir mugu eisini hava okkurt at flyta sum loysa hann kann. Einki skúla- røður ram, vald forðar vist Førovingum at nýta lærubøkur á egnum máli, | hevur vakt miklan áhuga bæði i Nordanlondum og øðrum londum. Støða Norðurlanda er heilt broytt. Danmark fer kanska at fylgja aftan á, og Svøríki er komið at liggja verri fyri, um tað skal kunna halda sína uttan- veltaætlan. Finnlandi var bjargað við teprum meiri luta. Borgarligu flokkarnir tordu íkki at lata falla, ti noyddust teir at taka Kommu- nistar við í nýggja stjórn. Tað er Fagerholm, ið er ríkis- málaráðharri. Javnaðarstjórnin i hana so