leygardagur 5. mars 1949síða 1

ai Bor, eð PR FØROYA SOSIAL- DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR | Ysingarpris fyri : ov á ro | gang? | Leygardagin 5. mars 2049 Dansksmíðaðar lógir Stór holmgonga var í Løg- tinginum um trolaramål, Seinri hava smærri holmgongur verið (eins og hesir >lavtryksudløber- ne«, sum vedurtidindi siga frá), men tær eru endaðar í øllum »Tilfredshed for alle Lógirnar nurtu við rættiliga væl av peningi eisini, og >Dagblaðið< doypir tær to rættiliga súr- ligt á málinum — at vera »dansksmidadar«, t. v. s. Danir gjalda ein part av útreiðslun- um. Ja, soleiðis var lað. Men lóg- irnar vóru ivaleyst góðar, og tær gjørdu gagn. Øll hava harm- ast um ellisrentufolk og avlamis- fólk, allir flokkar hava havt henda harm í »programmum« sínum, og teir hava frøtt tey góðum: parter«, peningamál, gomlu og ley sjúku við at siga teimum, at kor teirra skulu verða bøtt — og tað munandi. Visini uppvenjingarslovnin, skúlin, var havdur í huga. Ung- dómurin fór heldur fil sjós ella at lossa enn at læra til lærara fyri ta løn, id var. Og var tað ikki skomm, at landsins lærara- stattur skuldi leita sær eftir trol- øðrum hjá- | | aratjansum ella størvum, um hann skuldi ana! Slíkt = hóskaði ikki fyri eitt »kulturfolk«. Og í hesum upp- gongutidum ! Jú, semja henda spurning — í hvussu er ábart hinum avvarandi og illa- staddu veljarum. Men helst skuldi nú Føroyar goldið allan pening, sum hann var, íkki farið til Danir við slíkum. Føroyingar máttu nú verða so frægir, at teir kundu undirhalda síni ellisrentufólk og avlamisfólk, hetta kundu ikki aðrir gjalda. Líkaleiðis skúlan, mentunarstovnin, uppaling Før- hevur verið um oya ungdóms...slíkan hjartatått måltu vit sjálvir hava i hond- um. — Havd var eisini slik håbæris- lig åskodan frammi. Ein mátti berjast fyri hini nationalu æruni! Men menniskju eru í tvíning- um. Tey hava ein »almennun« ham og ein >persónligan, priv- atan« ham. Frammi fyri fjøld- ini eru menn djarvir, men í royndum verður kropið undir heilt. Broyting av slíkum lógum kravdu øktar peningaútreiðslur, og hvaðni skuldi tær takast? Tómir pengapungar, skattainn- tøkan 0. — Og so vóru tað Danir og sam- gongumenn, ið bjargaðu stubb- unum. To ållin var, al sam- bandið kanska gjørdi skálta og rymdi frá, og tað hevði tó verið ein smeitur, ein dekans smeil- ur, tí lógirnar vóru góðar um tær vóru dansksmidadar. Tær gagnadu mongum, og pengar ern tó pengar... Og so fall niður. So slætnaði. Til gleði og gagns fyri allar partar. Stríðst var, og væl sást, at tað var hin ónatiónalu, sum hevði skuldina í hesari fyri tjóð- ini vanvirðisligu gerð. Men borgarin og veljarin, sum í hesum døgum hevur sitid og gjørt upp figgjarstøðu sína, hann hevur aftur at øðrum tungum tonkum sitid í otta fyri, at hetta oyðslusama Ting skuldi leggja nýggjar byrður á fólk. Við al a tidindini um úrslitini hevur hann skrivað síni tøl og hugsað, at har nýttu teir tó forut, føroyskt skil... s.s. OYRNAFJALL Av tí at bæði donsk og før- oysk bløð ullan sannan kunn- leika til málið hava givið órættar frágreiðingar um seinasta túr hjá s. s. »Oyrnafjalli«, loyvi eg mær her al geva eina veruliga frå- so) greiding. Eg gjørdi sáttmála fyri skipið uppá eitt 6 mánaða timecharter fyri 25/- pr. dw. lon um mánaðin, sum lå var tað allarmesta, ið fáast kundi á fraktmarknaðinum. Fyri at náa hetta góða úrslit, varð játtað, at leigararnir fingu rættindi til at føra >small arms and amunition, packed according to Board of Trade's regulations« vid skipinum. Hetta var tó ikki gjørt fyrr enn váltan var fingin frá tryggingini um, at eingin eykapremia skuldi vera goldin av hesi orsøk. Harumframt var sáttmálin gjørdur eftir vanligum »Baltime 1939 C/p«, sum er in- ternationalt góðkent og treytar. at bert >Lawfull merchandise« verður flutt. Eg visti, at skipið skuldi føra ein minni farm av riflum (0.u. 700 tons) og lóðri til riflur (0.u. 700 tons), og al landsstýrið í Tjekkoslovakiu hev- ði selt farmin til landsstýrið i nýggja statinum Pakistan; eisini at skipið skuldi flyta vanligt stykkjagóðs heimaftur til Europu. Alt var fullkomiliga lógligur og regluligur handil, og úrslitið vildi í allar málar verið hitt besta um ikki óhapp hendi. Táið skipið hevði fermt í Gdynia, hendi so tað harmiliga, at donsku maskinmenninir vóru óansnir, at kyndaragongdirnar i øðrum ketl- inum brendu niður. Hetta kom lýðuliga fram í sjórættarfrá- greiðingini. so gáloysnir og Skipið fekk tó loyvi frá um- boðsmanninum fyri klassingina at sigla til Keypmannahavnar bert við einum ketli. Tað var sytt ti at koma inn í havnina við farminum, og av ti at um- vølingin ikki kundi verða gjørd úti á redini, avgjørdi rætturin, at skip og last máttu skiljast. Timecharter-sáltmálin fall tí burtur, og leir, ið vit høvdu sáltmála vid, fraktaðu eitt norskt skip til at flyla farmin fram. Hlesar hendingarnar blástu donsku bløðini upp við sansa- leysum skuldsetingum, sum einki hald var í, og sum skuldi talan verði um illegalan vápna- flutning. Av hesi norska reiðariið við nýggja sátt- målanum til formennirnar, bæði i Norges Rederforbund og i Nordisk Skibsrederforening, samstundis sum ein umbhods- madur fyri tjekkisku stjørnina legði fram tann sáltmála, sum orsøk fór gjørdur var millum stjórn hansara og stjórnina í Pakistan um søluna av farminum. Í hes- um sállmála var m.a. skilað til, at tað yvirhøvur ikki kundi Arbeiðarastjórnin »Suppleringsval« hevur verið í Hammersmith til enska Parla- Labour (sosialist- hinum mentið, og arnir) vunnu móli konservativu, Nógv hevur verið tosad um næsta val í Onglandi, og hava mangir meint, at arbeidaraflokk- urin fór at tapa. Men nú siga menn, at hetta suppleringsvalid hevur i småum verid ein mynd av ti valinum, og synir henda myndin, at valla avgerandi Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 í Onglandi BROÐURSKAPUR 23 árg. porto um fjórðingsárið | vera tala um re-export. Tá ið formenninir høvdu kannað hetta málið, úttalaðu teir, at her bert var talan um fullkomi- liga lógligan og »legalan« fluttn- ing, og norski báturin legði at skipi okkara, fermdi og fór úr Keypmannahavn 19. februar. Ein og hvør man av hesum skilja, at tann handil id gjørdur var, var lógligur og regluligur í allar mátar. Tann sáttmáli, ið var gjørdur, var einans gjørdur fyri at útvega skipinum tað best møguligu inntøku. Hetta er skylda mín og taki eg fulla ábyrgd fyri tað, id gjørt er. Torshavn, 3. mars 1949. Z. JOENSEN. Kirkjustridid í Fystureuropa Í eystureuropeisku londunum eru í heilum samanbrestir mill- um kirkjumenn og tær kommu- nistisku stjórnirnar. Í Ungarn var Mindszenti kardinalur fast- settur og dømdur til fongsul fyri livstid, og nú hava verið 15 protestantiskir kirkjumenn úr ymiskum trúarfeløgum fyri rættinum í Bulgaria klagaðir fyri at hava njósnast fyri Bret- land og Amerika, eisini at búgva til at gera uppreistur móti stat- inum og aðrar ógerðir. Tað, sum mest vekir athuga, er, at nógvir av teimum eru so skjótir at koma við einum ygrøtiligum bekennilsi« um sín- ar misgerðir, hvussu teir iðra seg eftir gerðunum, og hvussu teir nú ásanna alt tað góða í kommunismuni. Mindszenti, ið framman undan var treiskur og djarvur, kom fram við sínum Framhald á 2. síðu 4. teigi. stendur seg væl verður so, sum spátt er. Hóast mistøk og miklar trupulleikar so hevur eyðnast arbeiðara- stjórnini at bjarga landinum burtur úr tí ringasta aftaná kriggið. Og nógv er broytt av ringari samfelagsskipan til gagns og frama fyri smámannin í Onglandi. So um hann kundi ynskt okkurt øðrvísi, so fer hann ikki at vága at taka eitt verunligt framburðsstýri av og seta eitt afturhaldsstyri í staðin.