hósdagur 11. apríl 2002síða 6

10 Nr. 68 - 11. apríl 2002 Nr. 68 - 11. apríl 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Sorgarleikurin í Ísrael/Palestina tykist ongan enda at fáa. Palestinsku sjálvmorðsatsóknirnar halda fram, hóast ísraelski herurin er settur at steðga teimum og fyri at finna allar palestinar, ið kunnu hugsast at standa aftan fyri atsóknirnar. Báðir partar geva hvørjum øðrum skylduna. Ísraelar siga, at teir vilja ikki tosa um frið fyrr enn Arafat steðgar sjálvmorðsatsóknunum. Palestinsku leiðararnir siga, at teir hava ikki tamarhald á hesum atsóknum. Um somu tíð sum hetta hendir stendur allur heimurin og hyggur at og kann einki gera. USA, ið stuðlar Ísrael, hevur higartil ikki viljað lagt veruligt trýst á ísraelsku stjórnina. Hjá okkum, sum fylgja gongdini í fjølmiðlunum, er ringt at gera sær eina niðurstøðu, tí støðan er so ørkyml- andi. Ikki meira enn hava týðandi leiðarar úr øðrum londum sett seg til samráðingarborðið fyri at finna eina loysn, so brestir tann eina sjálvmorðsbumban fyri og onnur eftir, og ísraelskir stríðsvagnar rulla inn aftur í palestinskar býir. Í gjár hittust fleiri altjóða leiðarar og heittu teir á part- arnar at gevast. Hetta hava vit hoyrt aftur og aftur. Men kortini bara versnar støðan. Spurningurin er so, hvør skal taka ítøkilig stig til at fáa enda á stríðnum! Tað má vera altjóða samfelagið, og er tað átaluvert, at USA sum stuðul hjá Ísrael ikki hevur gjørt meira fyri at finna eina loysn. Eftir okkara tykki og her taka vit fult undir við forkvinnuni í Føroya deildini av Amnesty í SVF, so má Ísrael tvingast til at góðtaka eina altjóða friðarherdeild. Hon er einasti útvegur, nú tá partarnir ikki vilja geva seg ein tumma. Ein altjóða friðarherdeild kann so eisini vera júst tað, ið skal til fyri at fáa palestinar at gevast við sjálvmorðsatsóknunum. Nú teir kenna seg so einsa- mallar og ongan góðan hava er tað bara eitt slíkt stig, sum kann fáa teir at sissast og steðga hesum ræðuligu atsóknum. Men tá má altjóða samfelagið eisini krevja av Sharon og ísraelum, at teir vilja tosa um rótina til alt ilt, og hon er hertøkan av palestinskum øki og framhaldandi búsetingarnar. Talan er um eina politiska kreppu, ið má loysast politiskt. Ísrael má til at vísa vilja til at ganga undir eitt nú samtyktirnar hjá ST um at steðga búsetingum og lata palestinum hersett øki aftur. Hetta er kjarnin í stríðnum, og soleingi Ísrael ikki vil tosa um hetta, soleingi verður ikki friður. At Sharon situr við valdinum ger tað ómøguligt at koma víðari, tí hann hevur meira enn nakar viljað hildið fram við absolutt spreingifulla búsetingarpolitikkinum. So maðurin, ið eigur sín stóra part av ábyrgdini fyri tí støðu vit hava, eitur Sharon. Harfyri verður ikki sagt, at Arafat og hansara menn ikki eisini hava stóra ábyrgd. Tað hava teir. Men maðurin, sum situr við lyklinum til frið eitur Sharon, og tí má umheimurin nú krevja av honum, at hann ger eftir samtyktum ST og virðir rætt palestina. Við at seta inn altjóða friðarherlið verður trýst lagt á báðar partar. Tá má ein so bara biðja til, at tey, sum standa aftanfyri sjálvmorðsatsóknunum skilja, at hetta er seinasta útkall fyri eini loysn, sum eisini virðir og gagnar palestinum. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Altjóða friðarherlið til ísrael VIÐMERKINGAR Ingeborg Vinther Tórshavn, 10. apríl 2002 Í Sosialinum tann 23. mars leggur Høgni Hoydal, sum ikki einaferð, eftir undir- ritaðu við lygnum. Merkiligt sum nøkur av valevnum Tjóðveldisflok- sins hava tikið sær tiknir av formansfrágreiðing mínari á Aðalfundi FA´s tann 15. mars, okkurt av valevnun- um fer so langt sum at skriva meg sum leigusvein- ur hjá Javnaðarflokkinum. Men eitt kann eg siga tær Høgna og tínum Tjóðveld- isvalevnum ið hava fingið so ilt av formansfrágreið- ing mínari, at hon bleiv einmalt góðtikin á Aðal- fundi FA´s - fekk fulla undirtøku frá fundinum. Annars kann eg siga tær, at onki oyðileggjandi ella niðurbrótandi er har at hoyra og ongin olmussa úr Danmark er nevnd við einum orði - les rætt tá tú lesur. Tað sum sagt verður, er bert sannleikin um hesu fýra árini tit hava siti í sam- gongu. Sosialu framstigini eru lítil og ongin, í hesu sokallaðu gulltíð, fyri tey fólk eg umboði og fyri okkara veiku og eldri, tað vita tit væl, men sannleikan tola tit ikki at hoyra. So er tað nakar ið onki annað hevur uppá hjarta uttan at rópa bøøø, ja so er tað tú og tínir líkar. Tað tú kastar eftir Javn- aðarflokkinum og Sam- bandsflokkinum kunnu teir sjálvir svar tær aftur uppá uttan nakran trupulleika. Tá tú sigur "Kom til ar- beiðis" - ja, hvør heldur tú, er til arbeiðis og hevur verið tað ?? Tað eru nevn- liga teir limir í øllum løn- takarafeløgum ið hava bygt hetta landi upp úr kreppuni og skapt samfelagsvirðini og hava skapt eina út- flutningsvinnu sum hevur givið so nógv av sær at peningur hevur streyma inn í landskassan seinastu fýra árini. Fiskimenn okkara hava ført fiskin til lands, alibrúkini hava eisini sín part av útflutningsvirðin- um. Hvørji eru hesu fólk ið hava skapt hesu virðir ? jú tað kann eg siga tær Høgni - gloym tað bara ikki - verkafólki í strevast bæði á sjógvi og landi, tey í oftast vera lítið vird og sum tit skjótir eru at leggja fleiri byrðar á. "Land er bygt" sigur tú, ja Land okkara er bygt upp til eitt gott land, eisini undir heimastýrinum, vit hava ikki siti hendur í favn og grenja um at vit onki kunna gera tí vit hava heima- stýrisilógina, tvørturímóti, tað vit hava megna er, at bygt eitt nútímans samfelag upp, áðrenn tú Høgni kom uppí politikk, tað er ikki hesu seinastu fýra árini henda samgongan hevur sitið at okkara samfelag er bygt upp. Men hesu sein- astu fýra árini hava sligið øll met í ófriði og verk- føllum á okkara arbeiðs- marknaði tað hava tit megna. Ósemja, verkfall og tað at fíggjarmálaráðharrin (sum tit eiga) hevur nýtt fútarættin móti fakfeløg- unum byggir onki samfelag upp. Og tit hava ongar skreytir at rósa tykkum á sosialasektorinum, har liggur nógv á láni. Men eitt hava tit megna og tað er at tryggja tykkum sjálvum í høvd og reyv, so hvat annað hendir í sam- felagnum við restini av fólkin liggur sektir á, sam- gongan hevur syrgt fyri at teir hava sítt uppá tað turra - soleiðis liggur landi, Høgni Hoydal. Men eg ætli mær, so leingi eg umboði okkara verkafólk at stíðast fyri tey og teirra rættindi. Aftursvar til Høgna Hoydal TÍÐINDASKRIV 13.apríl verður fjórða innleiðandi umfar í kapp- ingini um ársins songrødd 2002". Hesa fer er tað eystur- oyingarnir sum skulu á pallin, fyri at finna út av, hvør skal umboða eysturoy 29.juni. í Badmintonhøllini í Havn. Tiltakið veður í høllini á kambsdali leyg- arhvøldið tann 13.apríl kl. 23.30. Kostnaður kr. 120,- pr. atgongumerki. Tað er ikki loyvt at hava Glas- fløskur inn við sær í høllini. 10 luttøkur verða, og í mun til hini umførini sum hava verið, eru fleiri mann- fólk við hesu fer. Sum skilst hava fleiri eisini dansarar og/ella kór við sær á pallin maðan sungið verður. Tiltakið er stulað av FØROYA BANKA, FØR- OYA BJÓR og CASA- BLANCA RISTURANTE. Tey ið luttaka í kappingini um Ársins Songrødd 2002, hava 11 løg at velja millum. Tað er ókeypis at luttaka í ár, men boðað verður frá at einki pláss er eftir. Luttakararnir á Kambs- dali eru: Halgerð M. Højgaard Tanja Sleire Olivia Mikkelsen Guðrun Òlavsdóttir Evi Jacobsen Barbara Djurhuus Sjúrður Levi Høgnessen Andrias Højgaard Ólavur Larsen Sandy í Lambanum/Jens Kartin Rasmussen Restandi umfør: Høllin á Kambsdali, 13 apríl Badmintonhøllin í Havn, 27.apríl Ítróttarhøllin í Vestmanna, 11.mai FINALAN: Badmintonhøllin, Havn 29. juni Ársins Songrødd 2002 VIÐMERKINGAR Heiðurligheit og reiðiligheit, og ikki privat kommunisma Edva Jacobsen Fuglafjørður, valevni Sambands- floksins í Eysturoy Sambandsflokkurin ynskir, at vit skulu liva í einum rættarsamfelag, har heiðurligheit, reiði- ligheit, varsemi og spar- semi verður sett í hásæti. Vit minnast øll áttati árini, sum vóru merkt av sviki og bedragarí, har lógloysi valdaði, og tað førdi okkum í eina van- lukkuliga støðu. 15% av føroyingum fóru av landinum, arbeiðsloysi var 25%, og tað valdaði stórt vónloysi í landin- um. Ein høvuðsorsøk til hetta var, at politik- ararnir ikki virdu land- sins lógir, men skaltaðu og valkaðu við lands- kassanum akkurát sum teimum listi. Beint áðrenn tingið fór heim í ár samtyktu teir útreiðslur fyri 325 mill. krónur. Studningsbarónarnir í fólkaflokkinum frá átta- tiárunum og avleygg- arnir av hesum eru nú aftur við at gera um seg í samband við hertøkuna av framtaksgrunninum. Vit í sambandsflokk- inum vilja arbeiða fyri, at vit ikki koma aftur í tað støðu sum í áttati árunum. Tað skulu vera vatn- tøtt skottir ímillum landskassan og ognir landskassans (ma. framtaksgrunnin) og privat kommunistarnar. Vit ynskja at í okkara landi skal valda heiður- ligheit og reiðiligheit. Gunnleivur Dalsgarð formaður Starvsmannafelagsins Í Dimmalætting 6. mars og í Sosialinum 9.mars, drag- að ávikavist Heini Holm, Kvívík og Hans Pauli Strøm, Vestmanna, Starvs- mannafelagið og undir- ritaða inn í partapolitiska stríðið, sum nú fer fram. Vit vilja gera púra greitt, at Starvsmannafelagið, er og vónandi altíð fer at vera óheft av partapolitiska víg- vøllinum og vilja vit staði- liga frábiðja okkum at verða missnýtt undir valstríðnum. Okkara stríð er ikki tengt at, hvør situr við politiska valdinum, men vil allatíðina vera eitt stríð, at vinna limum okk- ara bestu sømdir. Rættleiðing frá Starvsmannafelagnum Elin Lindenskov Valevni Javnaðarfloksins Javnaðarflokkurin vil virka fyri, at barns- burðarfarloyvið verður longt upp í eitt ár. Pápin skal hava ávísan part av tíðini. Vit vilja arbeiða fyri, at øll børn fáa mennandi stovnspláss í øllum kommunum. Vit vilja virka fyri, at fleiri pedagogar verða út- búnir. Tað skal verða ein sjálvfylgja, at útbúnir pedagogar eru um børnini og geva teimum mennandi avbjóðingar í barnagørðum og vøggu- stovum. Systkinaavslátt- ur skal veitast familjum við fleiri børnum. Vit vilja betra um umstøð- urnar hjá barnafamiljum at vera virknar á ar- beiðsmarknaðinum. Farloyvisskipan skal setast í verk, so foreldur í avmarkaðum tíðar- skeiði kunnu fara úr arbeiði ella niður í arbeiðstíð við lutvísum endurgjaldi. Vilt tú hava ein nýggjan barnarpolitikk, so vel Javnaðarflokkin og seta X við lista C. www.lindenskov.com Jóhann Mortensen tíðindamaður Hugflogið hevur einki mark hjá summum. Sá um dagarnar eina lýsing í bløðunum frá Smyril Line. Ferðafelagið hjá flest øllum føroyingum skipar í næstum fyri eini ferð til Týsklands fyri at minnast, at tað eru 62 ár síðani, at ein týskur kavbátur torpederaði sluppina Union Jack. Hugsið tykkum - at skipa fyri eini ferð til Týsklands fyri at minnast, at eitt ávíst áramál er liðið, síðani ein týskur kavbátur søkti eitt føroyskt fiskiskip! Minnist meg rætt, gav týski kavbátaskiparin mann- ingini á Union Jack lov at fara í batin. Manningin vann upp land, so henda atsóknin kravdi ikki mannalív. Afturímóti kravdu onnur álop og aðrar atsóknir mannalív. Lutfalsliga misti eingin tjóð so nógv fólk á sjónum sum føroyska tjóðin. Nógvar konur mistu mann í bestu árum. Mong børn mistu pápan. Næstan hvør bygd kendi sviðan, tá hesir havsins synir settu lív í váða. Summir settu lív í váða fyri at vinna til lívsins uppihald. Aðrir fyri at geva sítt íkast í stríðnum ímóti nasistiska og fasistiska einaræðinum. Summir hóraðu undan týskum álopunum. Særdir ella ikki - tað merkti teir likamliga og sálarliga rest- ina av lívinum. Nøkur av okkum hava upplivað hetta - tá torpedobresturin vitjaði aftur, mong ár seinri, pína og minni frá hesum helviti, brestum og blóði, og sundurskotnum likams- lutum. Vit hava torført at skilja, at nakar kann vera so lítið at sær komin at skipa fyri ein ferð til Týsklands at minnast eina atsókn móti føroyskum skipi og føroy- ingum! Veit ikki, um nakar av manningini á kavbátinum, sum søkti Union Jack, er á lívi. - Men er ætlanin at takka fyri, at teir góvu manningini ein møguleika at sleppa í bátin? Teir fingu jú ikki annað enn ein møguleika. Tað var á opnum havi. Eitt undur, at teir komu livandi frá hendingini. - Ella er ætlanin at fara á kirkjugarðar at seta blómu- tyssi fyri at minnast hesar kappar í týska flotanum? Men kanska hevur henda manningin onnur mannalív á samvitsku síni, og hvat siga tey, sum kanska mistu mann ella pápa, til hesa minnisferð føroyinga, um tey frætta um hana? Skal ikki spæla við fleiri tankar. Vit skulu heldur ikki bera agg til týskarar ella Týskland. Tað eru skjótt tvey mannaminni, síðani hetta hendi, og týska tjóðin í dag kann ikki taka ábyrgdina av ógerðunum tá. Men vit skulu ikki gloyma tað sum hendi, og vera á varðhaldi, tí vit síggja nasistiska vandan lúra. Men, at selja eina ferð til Týsklands við brúka eina atsókn ímóti føroyskum skipi og sjómonnum sum agn er so ódámligt og so langt úti í mínum huga- heimi, at tað verður hervið átalað. Eg skilji bara ikki, at Smyril Line leggur navn til eitt so ódámligt ferðatilboð. Lisbeth L. Petersen Sambandsflokkurin Hvørjum skuldi eg verið bangin fyri, Finnur Helms- dal? Tjóðveldisflokkinum ? og hví skuldi eg verið bangin? Finnur Helmsdal setur mær í eini blaðgrein nakrar spurningar, tí hann kennir seg stoyttan av tí eg havi sagt alment. Tað sum eg havi sagt standi eg við, men ikki tað, sum Finnur endurgevur meg fyri, og sum eg ikki havi sagt, m.a. at tað er bæði synd og skomm at leggja pening til síðis. Vanliga er tað ikki nakar ósiður at brúka minni enn tú forvinnur og at leggja til síðis til verri tíðir. Eg loyvi mær tó at havast at rað- festingum hjá sitandi samgongu, ið reypar av at hava sett pening í landsbankan, meðan stór mál enn liggja á láni og bíða eftir eini loysn. • Sitandi samgonga hevur raðfest fullveldið ovast. Tað høvdu vit ikki gjørt ! • Sitandi samgonga reypar av at hava sett eina rúgvu av tiltøkum í verk . Rokningina lata teir yvir til komandi samgongu at gjalda. • Sitandi sangonga hevur skert ríkisveitingina munandi. Sjálvir syrgdu teir fyri at hækka veitingina í teirra egna skeiði. Er tað nakað at reypa av ? At reypa av at nógv er hent á almanna og heilsu- økinum og stór sosial framstig eru gjørd hetta valskeið, meðan veruleikin er, at t.d. fleiri deildir á okkara sjúkrahúsum eru stongdar ein part av árinum og ikki bert um høgtíðirnar, tí peningur ikki er til av- loysarar og lønir, er tað nakað at reypa av? Skal hetta vera útgangs- støðið fyri okkara almanna og heilsupolitikki í fram- tíðini ? Finnur luttók sjálvur á fundi saman við øðrum floksumboðum seinasta leygardag á Landssjúkra- húsinum um viðgerð av sálarsjúkum og raðfestingar á tí økinum. Var har so nógv at reypa av hjá po- litikarum ? At peningur ikki altíð er tøkur til at røkja tær upp- gávur, sum eitt framkomið vælferðarsamfelag krevur, vita vit øll, men tá tú sam- stundis reypar av, hvussu væl stendur til og skerjir tær fíggjarligu møguleikar, sum vit hava havt higartil, uttan at seta nakað annað í staðin, tí nú er alt so gott og nú gongur rætta vegin og stýrt hevur verið so væl, Finnur, so fær tú ikki undirtøku frá Sambands- flokkinum. Vit vilja rætta tað upp sum í minsta lagi krevur at verða rættað upp á tað støði, sum var áðrenn kreppan legði sínar forð- ingar á vegin, og vit rað- festa vælferðina framum fullveldi. At tit raðfesta skipaða dagføring á nógvum økj- um, sum tú sigur, fyri at út- byggja samfelagið,og hava samtykt stórar ætlanir, er heldur onki at reypa av, tí tit hava ikki goldið fyri tað; tann spurningin skal kom- andi samgonga og føroyska skattgjaldarin loysa. Tit hava onga trygd fyri fiskanøgdum ella fiska- prísum komandi tíðina, tað hevur ongin okkara, men tit postulera, at nú er alt gott, so nú skal loysast, og so skerja tit inntøkumøgu- leikar og sleppa rættindum, sum annars vit hava í einum felagsskapi. Tí taka vit ikki undir við. Nei, Finnur Helmsdal, eg loyvi mær at havast at tí, eg vil, og eg tori eisini at svara tær, hvat tú so enn leggur í orðingina "at tora". Nýggjur barnapolitikkur Eitt ódámligt ferðatilboð Minnast týska atsókn ímóti føroyskum sjómonnum!!! Jú, víst tori eg at svara C M Y K 11 10