leygardagur 7. mai 1949síða 1

SOSIAL: FØROYA MOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPU „ | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | : 2 Blaðið verður bílagt á sthúsi g sv Nr. 17 I. siðu, 10 oyru á 3. og 4. siðu | Leygardagin 7. mai 1949 kastar kr DD DRRt DIEU, GE + porto um fjordingsårid | 23 årg. Stórerpni... Oddagreinirnar í Førovatíð- indi, sum altíð eru skrivaðar á donskum máli, blása frå sær ein sjálvklókskap og eina »ein- astu vilan«, sum er eilt satt eyðkenni. Tað er luftin frá einari forn- ari einavaldstíð, sum greinskriv- arin sveimar i. Ein >faðirligur yvirberandi« dómur av hesum tillikna men nú fúnaða >vi alene vide« mentalitetinum. — (Ikki at tala um, at tad at møla einum mótstøðumanni sum ein- er um líka manni, hvørs mein- ingar, um ein ikki er samdur við tær, tó skulu vera virdar og loftaðar við blonkum vápn- um. Nei, menn við øðrum hugs- anum eru bert býttlingar, óvit ingar, merktir av >Pogeskolens Atmosfære«. skulu teir geva seg at skifta ord vid menn, Hvussu sum hava møtt »Tilværelsens brutale Kendsgerninger«! — Ja, tað kann vera stuttligt at finna fólk, sum seta seg so lágt í egn- um umdømi! — Sosialistarnir fáa ákoyringar- nar. Teir eru spillan hjå Før- oyatíðindi. Teir eru byttir, og teir eru óvitasliga »uansvarlige«. Teir renna við fríum vilja alt samfelagið út av. Soleiðis eru teir føroysku Sosialistarnir soleiðis eru teir ensku Sosialisl- arnir, hóast nú hesa ferðina verða teir so óført róstir! — Ja, tað er stuttligt og fruktbart at skifta orð um politisk og sam- felagsviðurskifti, men skal tað, ið menn siga og skriva, verða snarað og vent, so tað ikki kenst aftur, og skal mótstøðumaðurin verða gjørdur til ein ábyrgdar- leysan óvita, so missir eitt orða- skifti alt sakligt virði. Sjálvsagt skilja øll hugsandi menniskju, at hvørki Føroya Sosial Demokratur ella nakar Sosialistur við skili í Føroyum nakrantid hava flutt tað fram, at útreiðslur hava einki at týða, og at allar vinnur eru virðis- skapandi og skulu styðjast. So- sialistar skulu ikki bera skuld- og ina fyri ring skipakeyp. Teir mæltu til, sum høvuðsmálið í sosialistiskum politikki er, at landið tók um hendi og kon- ? trolleradi oll skipakeypini. Land- ið gjørdi avtalur við skipasmiðj- urnar og sendi sakkønar menn at eftirhyggja skipunum. Men tað vildu borgarligu flokkarnir ikki hoyra talan um. Væl kann vera, at trolarar hava ikki borið seg, men hví sigur ikki vísdóm- urin í Førovalíðindi, um tað er gjørt nakað fyri at teir skulu bera seg, ella hvi verða ikki uppskot sett fram, id hjálpa kunna trolvinnuni? Skiparar og manning hava fingið stóran pening av ftrolara, um hann ikki hevur havt yvirskot, og hesin peningur hevur borið skatt til landið. Samtidis hava bank- ar, trygging, umvæling o.a. drig- ið pening úr hesum kleppinum<. (Sjá bankan, sum bytti út 20 prosent til aktionerar sínar). »lands- Sjovinnu- Menn, sum fúsir at tosa um statsstuðul sosialistiska neyðarhjálp, skuldu til, at føroyskt vinnuliv í mong ár varð styðjað av ti almenna. Tað mundi næstan ikki vera útgerð- armaður í Føroyum, sum ork- aði at reiða út skip síni sjálvur. Hvussu hevði verið vorðið, um hetta varð noktad og fiskiflolin slapp klára eru og minst at sigla sin egna sjógv og seg sjálvur? hevði menn fingu loyvi byrjan at selt ætlanin var hjá fleiri? Ringt er at hava eitt gamalt og ómoder- nað vinnulol, men betri er lað enn einki, og einki land tveitir verið, um við kriggs- skip, sum Og hvussu síni Vesturtýskland og Berlin Samráðingar fara enn fram millum Russar og Vestanmenn um Berlinspurningin. Tað sýn- ist, sum Russar ern sinnaðir al opna fyri Berlin, men treytin er, at:samráðingar millum ull- anríkismálaráðharrarnar um all- an hin tyska spurningin skulu verða tiknir upp aftur av nýggj- um. ikki hug at fáa Vesturlýskland til eitt ríkið fyri seg sjålvt. Ensk bløð hava lítið álit tl russiskan samar- beidisvilja. mæla til, at Vestanlond skulu ikki vera góð- trúgvin men fara fram við varni. lussar hava Tey frå sær tey vinnutól, tað hevur, fyrrenn tað hevur fingið nýggj íslaðin, ella vælt um tey gomlu, Menninir kring Førovalíðindi skuldu ikki háða vid »Pogeskole«, Hvønn skúla (lívsins?) hava teir gingið á? Vita leir ikki at menninir, sum stjórna londum kunna ikki rósa sær av stórum skúlum. Og Føroyar. — Eru tað ikki úr hinum føroyska burnaskúlanum, sum sýnt hava áræði, hava byrjað á berum menn | botni og standa nú sum odda- menn í føroyskum vinnulívi! Javnaðarflokkurin í Føroyum og Føroya Sosial Demokratur hava ført ein uppbyggjandi, konstruktivan politikk, ein vinnu- politikk, sum skal vera til gagn fyri alt landið. Tað kann ikki vera sagt um hesa greinina av tí gamla Sambandinum, sum so ofta kemur til orða í Føroya- tíðindi. i Dugir føroyskur ungdómur hverki foroyskt ella danskt? hann var eigasører í føroyskum, og Dimmalætt ing sigur, at hann skilir hvorki danskt ella norskt. 14. september segði, at 14. september, minnast vit, tað út, at føroysku skip- aranæmingar maskinnæm- bar og ingar vóru so eigasørir at duga mál, nú flytur Dimmalætting tey tíðindi út (á fremstu síðu), at føroyskur ung- dómur ikki lurta eftir radio: hann skilir hvørki danskt ella »Fadir« stendur undir, og eins og hjá 14. septbr. er greinin ætlað sum eitt álop á men øll fata, at bæði bløðini við sínum skuldselingum førovyskt og kann norskt. skúlan, slórlíga skemma føroyskan ungdóm! Sjálvandi er tað ikki eftir- farandi, sum Dimmalætting skrivar; men blaðið er storsta blað í Føroyum og kemur viða, so slíkar vanvirðisligar álops- greinir gera ikki gagn. Ein skuldi trúð, at hetta var deytt og grivið, at føroyskur ungdóm- ur ikki fekk danskundirvísing í skúlanum. Tað fyrr, hetta var sagt, og tað var ætlað sum motstig móti føroyska málinum. Og nú vaknar tað aftur. Allir menn um, at før- oyskt mál kann ikki liva. Tað eigur fáar og ongar bókmentir, var losa og ungdómurin lesur bert danskt. Men hesin »fadir« man ikki unna ti nógv gott. Tey siga mær, al ein føroysk læribók er í skúl- anum, tað ikki tey fremmand fyri útlendskum máli. Nyta ikki flestu skúlar danska lærubok? so kann gera eisini »Fadir« biðjur geva leyst og sleppa okkum av bandi. Ja, tað kann væl vorðið, al fáa lað útlendska okkum, vera inn á men so skuldi verið ansað eftir, at tað ikki var tað ringasta, sum oyðileggur ungdómin. — Danmark hevur okkurt gott at bjóða, góður lestur bæði reli- giosur og verðsligur. Men eg dugi lítið at síggja av tí góða. Tað eru tey »kulørti heftini«, og »Tempo«, »Ugerevyen« o.s. frv., sum ungdómurin fær fatur á. Og tær religiåsu bøkurnar. Ja, eg havi sæð danskar kirkjumenn siga, at ógvuliga tunnar eru tær, hvat innihald- inum vidvikur. Nei, lat ungdóm okkara byggja á góðan, gamlan føroyskan botn, tá er hann væl farin. Og vera ansin við ti, sum kemur uttan ifrå. Tann ávirkanin byggir hann ikki upp hvørki kristiligt ella moralskt. FEisini ein faðir. Komu til sættis Trætumálini í sáttmálanum millum arbeidarar og arbeiðis- gevarar vóru javnað hesa ferð, og eingin arbeiðisófriður varð burtur úr. Tað, id arbeiðismannafeløgini vunnu burtur úr samráðing- unum, var, at javngrundlén landið. Tað má sigast at vera óskilj- andi, at menn í øll hesi år hava latið hetta ganga um seg at arbeiða fyri nógv lægri grund- kom um alt løn enn nakra aðrastaðni í landinum. Annar bali var, at yvirtidar- samsýningin gekk eitt sindur upp. Størst uppgonga var heilig- dagslønin. Hesi uppskot um hækkan av yvirlíðarløn og heiligdagsløn var mest ætlað at vera ein roynd