leygardagur 28. mai 1949síða 1

| | | FØROYA LANDSBOKAS) VN FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprí fyri : I Í : : | i Í Á åsi er e retning«, fyrr verður eingin - ; vangsauktiónir frammburður í landi okkara. Sosial forsorg Vinnulánsgrunnurin varð Kundi ikki »Dagbl.« gjørt so Samstundis sum »Dimmal.« finnist at fyritøkum við stórum lánum og lítlum eginkapitali lesa vit eisini í »Dimmal.« soljóðandi lýsing: »Tvangsauktion over fast ejendom. Efter begæring af ærðernes skifteret, som be- handlede skibsfører N.N.s kon- kursbo, vil der blive afholdt tvangsauktion "over den boet tilhørende trøejendom med der- til opført beboelseshus og to ud- husec. Í mini fyrstu grein við yvir- skriftini »Skraaplan«, segði eg, at vit ið nú eru um hålvthundr- að ár hava lisið somikið í »Dimmal.« gjøgnum ár, at vil í hvussu er vita hvat vit ikki skulu gera. Tá ið eg hetta skrivaði, hugsaði eg nettupp um tær mongu tvangsauktiónir, ið fóru fram øll tey árini, med- an »Dimmal.« skrivaði um »Fornyelsen af den færøske - fiskeriflåde«. Nakrir initiativ- miklir skiparar royndu at lata nyggj skip byggja ella keyptu frá utheiminum góð før. Men tá id skipið var komið til Før- oyar fingu menninir onga hjálp við útreiðslum umframt at pen- ingurin frammanundan var ov- lítil. Menninir fingu aldri byrjað driftina á egnum beinum, men máttu fáa ein ella annan reid- ara at hjálpa sær. Endan vita vit øll, og omanfyri umtalaða tvangsauktión boðar frá missi av trøð og úthúsum og enntá missi av setthúsum, minnir okk- um á teir mongu sorgarleikir, ið tá føru framm. Hesum við- víkjandi kunna vit nýta tey roð, ið »Dimmal.« sigur viðv. flóli- dokkini: >Dette mislykkede fore- tagende tjener med sine ruiner til at spærre vejen for nye skridt i lignende retning<. Ti sjálv- andan fingu aðrir initiativmiklir skiparar ræðslu í blóðið, tá ið teir sóu sínar starvsbrøðir verða riknar út á geilar við konu og børnum. Hetta prógvar alt samalt at tað ræður um at gera lánmøgu- ligleikarnar so rúmar og laga- ligar, at menn ikki skulu noyð- ast at seta trøð, úthús og enntá setthúsini í veð fyri at kunna keypa skip. Skipini sum koma til Føroyar verða her í landin- um. Sjálvanda skal tí landið taka ta tapið, ið stendst av, at skipini eru ovdýr at keypa. Onkur vil kanska spyrja hvað- ani landið fær henda peningin. Men hartil er at siga at landið altid hevur goldid tapini. Ti landid — samfelagid — er sam- ansett av teim einstøku sam- felagsíbúgvarunum. Í omanfyri standandi føri við nevndu tvangs- auktión er lað ein einstakur samfelagsíbúgvari sum verður skattaður so hart, at alt hans- ara, bæði trøð, úthús og sett- hús verður tikid sum skattur fyri at Føroyar skuldu fáa eitt skip meira. Altso við øðrum orðum at siga soleiðis: Føroyar eitt gott nýtt skip ríkari, men maðurin trøð, úthús og sethús fátækara. Fyrrenn okkara landa- stýri kan skilja ta órættvísi, | sum her fer framm, og ta lands- skaðiliga í hesum órættvísi við tað, at hetta »tjener til at spærre vejen for nye skridt í lignende stovnaður, og hann var eitt stórt framstig. Hann er grund- vøllurin undir tí stóra fram- burði, sum hevur verið hesi seinastu árini, meðan nærum firati trolarar eru komnir til landid umframt onnur før, Men ællanin hjå okkum, sum bard- ust fyri at stovna henda grunn, var als ikki henda, at fåtækir fiskimenn, sum settu peningin tann, sum teir vágaðu lívið fyri millum spreingiknøttir og tílíkt, skulu missa peningin tann um- framt tær krónur, sum teir nú vakja fyri vátir og válaðir upp til 20 tímar í samdøgrinum í Hvitahavinum og aðrastaðni í myrkri, kulda og illveðri av mongum sløgum. Her má ein broyting koma og tað beinan vegin. Landið kann ikki venda tað blinda eygað og tað deyva oyrað til, tá ið tílíkir sorgarleikir fara fram. 7, H. Danbjørg. Er fiskiskapurin kring oyggjarnar givin upp til skutils? Í stórbardaganum var fiski- friður í Norðsjónum og fiskurin lók seg væl upp. Aftaná, tá mat- neyð gekk á í mongum londum og fiskaprísurin hækkaði, hevur fiåskiflotin verið talmikil har so at nú er við at verða so oyði, at tað lítið loysur seg longur at royna har, siga trawl-skipararnir i Yarmouth og Lowestoft. Mangar ferðir hevur verið roynt at fáa eitt slíkt skil á fiskiskap- inum í Norðsjónum at fiskurin ikki kom at minka buriur í einki, men lítið hevur batað. Og nú noyðast nógvir av hesum trolarum at søkja fiskigrunnar ið liggja longur burtur av leið, siga tey ensku bløðini. Ei dáni í at ein stórur riðil av útlendskum fiskiførum nú herjar á okkara fiskigrunnar. Altid hava fremmandir fiskað her, tó ongantíð í so stórum tali sum nú. Hvør ansar so eftir hesum útlendska fiskiflotanum, at hann ikki eisini roynir inni á tí lítla økinum sum Danmark í sátt- málanum við Ongland unti okk- um? Og um onkur føroysk lína verður sópað í trolið — hvat fær so ánarin í skaðabót? Hava teir, id ráða fyri borg- um her á landi, so reiðiliga giv- ið fiskiskapin kring um ovggj- arnar upp til skutuls at vit ikki eingang hava eitt em av verju til at ansa elfir at her gongur nøkurlunda regluliga til so eigur at verða hildið uppat við teimum stóru orðunum um at fiskivinnan er okkara eitt og alt! Tað er ikki til al skilja at okkara útróðrarmenn ikki látast meiri um vón í hesum viður- skifti. Teimum nervar hetta lagið meiri enn okkara fiski- skipum sum lítið tykjast at virða um fiskiskap kring okkara egna land. Føroyskur útróður frá dag til degi skuldi átt hesa lítlu vidd- ina triggjar fjórðingar úr landi. So satt er hetta eitt lítið oki, men so mikið er tað tó vert at sleppa vit at hava tað í friði og náðum so er tað tó so mikið vert at tað mundi loyst seg at verja tað móti fremmandum »gardbrotarum«, Sverre Patursson. væl at greitt sinum lesarum frå hvat ið Thorstein Petersen og Fólkaflokksmenn hava gjørt fyri at økt um ellisrentustudning og sjúkrastudning. Har er okkurt heimabeiti at ganga á, men tað munu ikki vera øll, id sleppa inn á tað. — »Dagbl.«, sum brigslar biddaragongur, kundi eisini gjørt so væl at greitt les- arum og partamonnum frá, hvat ið stóð í sjálvstýrisuppskotið Fólkaflokksmanna: at danski staturin skuldi lata árligan studn- ing til sjålvstyri í Foroyum. Hvussu stórur hesm stuðningur skuldi vera kom tó ongantíð fram. a 9 & kaldór Jespersen 50 år Tann 26. mei fylti ein av okkara góðu ibugvum 50 år. Tað var Haldor Jespersen. Um seint, so tillukku, góði vinur- in, Haddin mín. Ikki tí, hetta skal ikki vera ein gravartala, men eitt vinarhalló og tøkk fyri farnu 50 árini. Tú ert enn sum fjøruti. Og hvør veit, um tú ikki verður maður at hirða teg í- gjognum onnur 50 ár. Tað er gamalt, heldur tú. Men lat gá, eg ynski tær kortini ein so langan tein aftrat. Eg ynski tað kanska líka nógv fyri okk- ara skuld sum fyri tína sjálvs skuld, tí tú ert uttan at vera smikrandi ein óførur Tvøroyramaður, ein óførur Válari, ein av teimum ekta, trúgvur og valamaður í allar mátar. Tú hev- ur ikki bara verið ein av landsins bestu kyndarum umborð í einum trolara ella øðrum dampskipi — tú hevur verið við mongum og mangan kaldan kølt men eisini á landi, millum vngdómin fyrst og fremst, hevur tú kynt væl og manniliga. Tú eigur ein part av æruni, at vit á Tvøroyri ítróttarliga tora at hyggja allar í eyguni. Merkiligt. Ógiftur, tó varð tær júst at verða venjari hjá tí veika, vakra kyninum. Ein Dani segði, at Tvøroyragentur vóru Før- ova vakrastu, Kanska tað var tí, tú valdi at trena tær. Tær vóru kanska allar tær líka kærar, so tú fekkst ikki í lg at velja og kom so til fimmti uttan at hava bundið teg. Einki at gráta yvir, tú eigur so tað besta eftiri. Eg komi so í brúdleyp. Fái so Pætur ella Martin at yrkja tykkum eitt kvæði ella ein song. Góður fiskimaður, góður sjómað- ur, góður javnaðarmaður og arbeið- okkum arastríðsmaður, elskaður av øllum, men mest av . . . nokk sagt. Vit ynskja tær hjartaliga til lukku. Tú livi leingi, minst tey 50 aftrat, hin gamli! Vinur á Tvøroyri.