leygardagur 11. juni 1949síða 1

Er SOSIALDEMOKRATUR FØROYA LA FØROYA JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 11. juni 1949 | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið Fiskasøla og marknaðarviðurskifti Samhandil okkara við Bret- land, sum kom í lag undir seinasta verdaldarbardaga, og sum var støðið undir vinnulig- um framburði hjá okkum, tykist at ganga aftur meir og meir. Sum frágreiðing útflutn- ingsnevndarinnar lýsir, er rúgv- an av útfluttum ferskfiski og eftir henni peningamongdin so nógv, nógy minni í år enn í fjør. Grundir til hetta kunna eis- ini liggja í tí ringa várfiskiskap- inum — men ikki bert tað. Kannar ein søluúrslitini, sæst, at tað eru mest sum bert snurruváðsføriní, ið sigla við fiski til bretska marknaðin, trol- arasiglingin er at siga dottin heilt burtur. Nú er at siga, at ein kann ikki døma ftrolarar, um teir skýggja ferskfiskasiglingina. -— Feskfiskafiskiskapurin er ofta eitt slík eydnisspæl, og so óhallur at lita á, at tað er at skilja, at bæði trolaraeigarar og trolara- manning bera seg undan at royna hesa eydnu. Ein kann fata, at tað er beiskt hjá monn- um, sum hava ligið langan túr og balst at fylla stóran trolara, at fáa farmin seldan fyri lítið og einki, ella táið verst tilstendur fyri púra einki. Og á sama hátt eigarar av dýrum trolarum mugu ræðast at vága slíkar iva- túrar, sum kunna forkoma øll- um og geva eina rakstrarskuld, ið beinir vinnuna til hin reina undirgang. Og um einki gerst við hetta lag frá okkum, so kunna tó menn illskast á slík gomul og ólagalig marknaðar- viðurskifti. Men her batar ikki bert at illskast ella at suffa, at nú fara so hasar dyrnar at verða stongd- ar fyri okkum, og hvat er so at gera? Fiskasøla okkara er í løtuni hitt størsta vanda mál, og tað mugu menn, sum hava hetta um hendi gera sær greitt. Ut- fluttningurin til Bretland gevur okkum pund, sum vinnulivid skal nýta, og hann er grundin undir okkara einasta og fyrsta samhandli við útlandið, ein bein- leiðis handil uttan ein triðja mann. Nevnt er, at tað eru orsakir til, at samhandil okkara við Bretland minkar. Men nú er al spyrja, um salffiskahandilin, sum vendir verður til ístaðin fyri hin, verður at byggjast á í framtidini? Eingin kann fara og vænla, at eitt vinnuligt og økonomiskt stabiliserað Europa fer at verða so greið-beinlur avtakari av saltfiski — og so aftur at til so óføra góðar prísir, sum verið hava. Hiðani er ikki nógv gjørt til at møta marknaðarligum bak- slåttum. Landið hevur havt stór- ar innløgur, og nógv er innflutt, sum fólkið væl kundi verið fyri uttan. Einki er gjørt at skapa nýggjar vinnugreinir innan fyri fiskivinnuna. Einki er gjørt av nýgerðum viðvíkjandi viðgerð av fiski, sum aðrar tjóðir hava lagt seg eftir. Ikki er kannað um nýggj marknaðarstøð heldur. Summir nevna klippfiskin, men klippfiskatilvirkan man fara og verda dyr i hesum tidum. —-Einum landi tørvar yvir- litsins menn. Slíkar menn sum Jósef Jákups sonur, id gav Egyptalands konginum yvirlit av tíðunum, sum koma skuldu, teimum góðu og teim ringu. Í vinnu- og handilslívi eigur iva- leyst at verða hugt bæði aftur á og fram á. Enski Acbeiðaraflokkurin HEVUR LANDSMÓTI Enski Arbeidaraflokkurin hev- ur havt landsmøti. Stafford Cripps fíggjarmálaráðharrin fekk atfinningar fyri fíggjarætlanina. Hann skeyt atfinningarnar frå sær og segði, at skuldi Bretland vinna seg aftur, málti hesin fíggjar- og vinnupolitikkur hald- ast. Teir vóru á leið upp eftir men enn var tung brekka at ganga. Teir konservativu og Kommunistarnir róku ein skaði- ligan — mótstøðupolitikk. Teir skemdu Bretar at kalla teir defektar menn. Bevin var mikið róstur fyri sín utlanrikispolitikk. Stafford Cripps vann stóran meiriluta fyri politikki sínum. Einki av skafti um Týskland Í botni stendur hjá uttanríkis- ráðhørrunum, síla við fundarborð í Paris, og jarn- breytaverkfallið heldur áfram í Berlin, tå ið hetta verður skriv- að. — Amerikanski uttanríkis- ráðharrin er væntandi at fara heim um triggjar vikur. sum Stórar flogvanlukkur hesa vikuna Trý flogfør eru dottin niður hesa vikuna, og nær-við 100 menniskju hava latið lív. - Eitt amerikanskt flogfar frá Porto tico við 81 ferðafólkum um borð har ímillum nógv børn datt niður í Karibiska havinum. Eini 18 børn ætlast at vera deyð. Annað flogfar datt niður í Grikkalandi, 22 fólk vóru við, og hitt triðja fall niður í Bra- silia. Hetta var eitt flogfar frá brasilianska herinum. Allar vanlukkurnar hendu týsdagin. 5. juni í Danmark THORSHØVDI afturkomid av síni fyrstu veiðiferð Burmeister & Wain bygdi Norðmonnum stórt skip »Thors- hovdi« til móðurskip hjá norsku hvalaveiðuni í Suðurhavinum. Nú er skipið aflurkomið av fyrstu ferð síni, og hevur vign- ast væl. Teir komu nakað seint, úrslitið 1200 hvalir, og 4500 tons hvalaolja, > men var Skiparin rósar skipinum, og sigur tað vera av bestu skipum. Farmurin skal upp i Keypmannahavn. BEVAN væntast koma aftaná Attlee Mdharri Bevan, sum er ráð- harri fyri heilsumål, fekk mestu stemmur å landsmøtinum hjå enska Arbeiðaraflokkinum. Væntandi er, at hann skiftir og verður tíkin til koliniráð- lossast harra. Um Attlee skuldi fallið frá, verður Bevan nevndur sum maðurin, ið kemur í sess hans- ara. — var merktur av hátíðarhaldinum fyri grundlógini 5. juní, Í. hvílusunnudag, vóru Keypmannahavnarar tíðliga á fótum at halda hundrað ára hátíð fyri landsins grundlóg. Håtidarhaldid tók við, tá ið kongur við húsi fór til kirkju- gang í Holmens kirkju, har Fuglsang Damgaard biskupur helt grundlógargudstænastu. Seinri var tað Kristiansborg, ið var ramman um hátíðina. Ríkisdagshøllin var full av lim- um Fólkatings og Landstings, øðrum umboðsmonnum fyri landsins ymisku stættum og umboðsmenn fyri tey fremm- indu londini. Røðurnar byrjaðu, tá ið kong- ur við fylgi kom inn í høllina. Fólkatingsins formaður Julius 3omholdt beyð vælkomin og helt fyrstu røðu. Síðan vóru røður rað á rað. Kongur røddi og statsministarin Hans Hedtoft. Formaður Løgtingsins J. Fr. Oregaard bar upp røðu og bar heilsan og góð ynski frá Ting- inum og føroyska fólkinum. Umboðsmenn fyri Noreg, Ísland, Sviaríki og Finnland bóru fram heilsur sínar. Ensk Parlamenls- nevnd var komin, og røddi oddamaður hennara. Seinri var fólkafundur uttanfyri Kristians- borg, og um kvøldið bóru stu- dentar kyndlar ígjøgnum býin. Grundlógarheilsan 'av Reykjavík Danski sendimaðurin í Íslandi, frú Bodil heilsan í út- varpinum til hvítusunnudag. Við henni vóru eis- sendi grundløgarhåtidina 1. Begtrup ini umboðsmenn fyri donsk feløg í Reykjavík. Formaðurin fyri før- ovska felagið í Reykjavík, harra P. Vigelund, var eisini har og røddi og sendi heilsan Førovinga vegna, ið eru har uppi. Hann takkaði sendistovuni í Reykjavík eisini donsku Førovingun, á Reykja- fyri beinasemi móti sum við skipum leita inn vík og hava ørindi har. Tey gramdu seg um, at Íslandi. Kavin lá máttu halda várið í ár kom seint í enn sum á vetri, og tey grundløgarhåtidina innandura, Bókagáva til Føroyar „Ovggjaskeggi“ sigur frá, at svenski vidger at lata ríkisdagurin eina bókagávu um 30.000 kr. til Førovar, harímillum tey mætastu verk um Svøríki og fotokopi av teim føroysku svenskari ogn í. d. bróv frá handritum Í nøkur prósti til seyðabrævið og Hammershaimb svenskan professara.