mikudagur 13. juli 1949síða 2

13. juli 1949 Frá landsstýrinum Sambart lóg fyri Føroyar av 25. mars 1933 um statistikk hava raiðarar skyldu til at geva upp- lýsningar um fong av fiski, somu- leiðis hevur hann, ið keypir fisk frá øðrum skipum enn føroysk- um, skyldu til at geva líknandi uplýsningar; eisini er ásett regl- ur um handils- og farmasiglingar- statistikk. Nærri reglur hesum viðvíkjandi eru ássettar í kunn- gerð av 9. januar 1936. Av tí, at tað er av størsta týd- ningi fyri løgtingið, landsstýrið og vinnuliv okkara, at teir um- mældu upplýsingar; eru atkom- andi, tá ið avgerðir skulu takast viðvikjandi landsins sølu-, keyps- og valutavidurskifti, verður gjørt blaðnum og lesarunum kunnugt, at landsstýrið nú hevur fyrirey- kað, at nýggj oyðubløð nevnda statistiki viðvíkjandi eru gjørd, soleiðis at statistikkurin frå 1. juli i år skuldi kunna blivi meira fullfiggjaður enn fyrr. Tey nýggju oyðubløðini viðvikjandi fiski- vinnuni kunnu útvegast við at venda sær til nærmasta vrakara- eftirlitsmann og viðvikjandi han- dils- og farmasiglingini til gjald- stovu Føroya ella sýslimenninar (sóknarfútan). Viðmerkt verður, at lógin áset- ur sektir fyri hann, id ikki gevur teir umbidnu upplýsingar. L. V. F. Djurhuus, Tey donsku skúlabernini lata væl at ferðini í Foroyum Sum áður er frásagt í bløðun- um eru 22 donsk skúlabørn og ferðast her uppi í Vøroym. Vid børnunum sum ferðaleiðarar eru hr. S. K. Kruhøffer, yvirlærari og Frk. /nger Morin, lærarinna og Heinesen, LYMNASTENÆMINEUV, sonur Heinesen, lærara, ið er lærari í Danmark. Tey hava verið í Havn, og haðani hava ley gjørt útferðir norður eftir. Ur Havn gekk ferðin til Suduroyar, á Tvøroyri og so til Vágs. Úr Vági fara tey til Sands, og í Drottningini skulu tey so sigla heimaflur. Veðrið hevur verið gott. Æla- veður upp í millum, men skin- andi sól, tá ið ælini eru íhildin. Á útferðini norður eftir vóru tey uppi á Slættaralindi, og so væl vildi til, at tå id tey komu úppá var klárt og brenniterri, so tey sóu allan oyggjaringin sum hann var. Sunnanfýri vóru ley bilferð í Famjin, ætlaðu at fara upp á Gluggarnar, men tá kom mjørki og tók topparnar burtur. Eilt kvøldið var fótbolts- og hond- bøltsleikur á Tvøroyri millum tey donsku børnini og børn haðan av plássinum. Atgongu- peningurin var nyltur at keypa FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR TI rr UU tó skylda teirra at taka lut í De store lutir fyri, sum givnir vóru tei- mum fremmandu sum eina minnisgávu. Vit hava hitt hr. Kruhøffer yvirlærara og sigur hann at hetta hevur verið ein frálík ferð. Bæði ferðaleiðarar og børn eru hugtikin av teirru vøkru náttúru, sum Føroyar hava, og so laga- ligt sum veðurlagið hevur verið. Hr. Kruhøffer biður flyta fram ferðaleiðaranna og barnanna vegna tøkk fyri hesa ferð og tann blíðskap, sum teimum er sýntur. ø. INNIVIST Eftir donskum blødum hevur Reykjavíkar býarstýrið tikið upp nýggjan sid. Kommunan letur stoypa hús, tekja, seta vindeygu og hurðar í og síðan selur hon skrokkarnar við lagaligum treyt- um til fólk, ið so sjálv kunnu skyldra av og gera sær dalt eftir egnnm tykki. 4 . Lærtlómur ber skyldur vid sær Studentaskulin hevur klakt vt nýtt reiður av ungdómi. Tey hava fingið góð ynski og góð orð, og tað er alt væl. Tey hava eisini ivaleyst hoyrt borið fram tær skyldur, hann, sum nomið hevur kunnleika og er vorðin »harri í andanna rikjum«, hevur móti landi og fólki sínum. Við lærdóminum er hann á mangan hált komin fremri enn hin, sum ikki hevur haft høvir at søkja hann. Hann er komin inn í ein annan heim enn hin dagliga, og hann hevur við stu- denlsprógvinum fingid rætt og loyvi at leita longri inn í henda vandans heima. Einaferð verður tó henda granskingarferð at enda, og tá skal tað, hann hevur funnið og nomið verða umsett úti í livin- um, í dagligum yrki millum sill Tá er tað, at hann má kenna ábyrgd og skyldu sína. Hevur hann fingið andans og lærdóm- ljós, eigur ikki at krógva tað ella bert at lata (ad skína frammanfyri einum skriv- stóvuborði, har hann sess, men halda tað fram fyri hini, so tað kann lýsa eisini fyri teimum. Hann, ið søkir lærdóm, grevur eftir gulli, men gullið eigur ikki at verða fjall, men gjørt Gil pening og so út af millum manna. Føroyingar eru fåment fólk, og skal andsmentan bera fruktir her hjá okkum, má alt fólk, sum búgvið er, vera uppi i ti verki- num. Ofta kann ein fílast á menn sum leita eftir kunnleika. Teir søkja sær kannska kunnleika í einari grein, men um so er, er sins hann fær ein ganga mentunarárbeiði og gera vart við seg — bera ljós, sum skuldi verið kveikt, so tað kann síggjast. n.j Er ikki skatta- skipanin órættvis? Sagt verður at skattaskipanin verður gjørd greiðari og meira effektiv; men hann, ið skattin letur kann oftast ikki rósa skatta- skipanini. Eitt, ið er at finnast at, er tað, at húsamaðurin við børnum fær ovlítlan skattalætta. Born er ein samfelagsogn og uppfostran teirra má interessera teir stýrandi so mikið, at skattalóggávan setur rúmligar frádráttarreglur fyri hjún við bornum. Annað er, at viðurskiftini her í Foroyum oftast hava verið so, at born haft tey gomlu foreldrini inni hjá sær, og tá ið ellisrentan, sum øll vita hevur mestsum bert verið eitt eiti (nú er hon so hækkað), hevur hetta verið húsmanni ein byrða, sum skattavaldið skuldi havt í huga. Fyrr góvu skattavaldini sær far um mann við >lættum húsi< og við »tungum husid«, men okkara tíð, sum skal hava verið fremri hevur sjáldan gjørt tað. Eisini kann vera stórur munur á skattaevnunum hjá tveimum ungum monnum, sum tó hava javnar inntokur. Annar kemur úr ríkligum húsi, sum stendur seg væl, meðan hin er av fátaks- ligum húsi, ið treingir til stuðul frá soninum. Her kann verða drigið fram dømi um hetta, og hvussu skat- tavaldini tey hægstu ikki vildu taka hensýn til slík viðurskifti: Tað var undir krígnum, sum hava kundi geva mongum ein stóran vinning ein túr ella eitt ár, men so kundi aftur annað árið miseyðnast og einki geva. Ungur maður slapp burtur at sigla tveir feskfiskatúrar og vann væl. Hann var so skattsettur av avvarandi sóknarstýri men tá ið menninir vistu, at hann hevði nýtt mesta partin av peninginum at gjalda skuld fyri hjá påpanum, góvu teir honum ein góðan skat- talættu. Skemair fóru til og henda áðurneynda skattaåse- tan var átalað; drongurin skuldi lata skatt av síni heilu inntøku uttan frádrátt. Eftir trongari lóg heyði kanska líkningarráðið rættin; men mo- ralskt gjørdi sóknarstýrið beint - og vardi eisini stødu sína. Skuldi sóknarstýið havt annan drong av líknarráðið, somu inntøku, men sum kundi seta inn allan pening sín ella nýtti hann til eitthvørt annað, vóru skattaevnini Ojøvn hjá he- sum báðum báðum skattabor- garum. Nr. 26 æde de smaa Tad hevur so verid og er tad væl enn: »De store fiske æde de smaa;< soleiðis er við klaks- viksbåtum og teim smáu sands- bátum. Tað hevur mangan verið harm- ast um, at enskir trolarar oyða grunn okkara, tað er væl satt, at teir gera skaða á teim plássum, har teir arbeiða, men eg veit ongantíð, at teir hava so oyð- dripið um okkara leiðir, at vil ikki hava fingið nokkso væl av smáfiski og tildeils kalva inni við land fyri tann skuld. Nú síðan tey ståsuligu før úr Klakksvík við besta agni øllum hentleikum komu higar, nú er ikki at bjóða til at fara á flot her við opnum bátum. Havn, sum kann goyma størri før, eiga vit onga, men eitt er vist, um Heimansandsmenn høv- du 20—30 tons bálar, so høvdu teir ikki rikist við línum norði í Haraldssundi, tað skal eg gera av. Tidin rann, ein nyggjan sid i Føroyum nakrir tóku. Tað er ikki bara ut skaffa góð før, tað krevjast menn till, sum kunna dríva tey, og tað á ein mannsligan hátt. Eg haldi, tað sær lítið mannsligt út, at stór og prúð før, sum t.d. STJÓRNAN og fl. skulu ringseta uppaftur í saman eftir dag nógvar, nógvar línur, smáfiska og kalva- dag línu, fram undir taraskógnum runt Skúvoy av Dalsfles og líka á botn á Sandsvåg, o.s. fr. Hett- ar tikist løgið. Eru tað bara avleggsmenn, ið manna hesi før? Gustav Reinert drivur kalvaveiði og kemur tíðum inn her um nållina, men fyri honum kunnu vit fáa allan fisk bæði størri og smærri, og væl hevur vignast fyri honum álíkavæl. Eitt valdralid úr Nólsoy hev- ur tikið sær støðu her, um tað er smillað við båtinum, veit eg ikki, hann er úr Klakksvík. Nólsoyingar vóru vanir at koma her um leiðir fyrr (við Korn- dal). Við tøkk. Kollbein. Tekk Hjartaliga = tøkk fyri synda samkenslu, tá kæri bróður okkara, SIGURD NICLASEN, doyði og fór til gravar. Sauna lLiitzen, Hans Niclasen. f. Niclasen. Ein 2.-stýrimaður, 1 fyrbølari og 10 trolmenn kunnu fáa plúss beinan vegin. Tlf, 503.