leygardagur 3. september 1949síða 1

FRÆLSI FØROYA LANDSBÓKASAVN FØROYA SOSIAL- DEMOKRATUR JAVNADUR BRODURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardag 3. september 1949 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjordingsårid 23 årg. Hvussu djarvir eru teir? | fjor samtykti Tórshavnar byarstyri, at statsstudningur skuldi søkjast til havnabygging- ina å vestaruvåg. Tá hevði ikki fólkaflokkurin fleirtalið í stýrinum, og hann var ímóti, at kommunan dat gera havn við statsstudningi. Væl atkvøddi ein av fólkaflokks- ins býráðslimum fyri uppskot- inum; men hetta varð av flokk- inum ikki roknað fyri fult. — Bæði á tingi og í »Dagbladnum« varð av fólkaflokksmonnum deilt yvir, at Tórshavnar býur taka vid donskum stats- menftir skuldi studningi. — Vit vóru sjálvir og meir enn so! Staturin játtaði umsóknina! Nú hevur fólkaflokkurin sam- an Við loysingarmonnum meir- luta í Tórshavnar býarstýri. Arbeiðið við havnargerð á veslaruvág er nú úlboðið og kemur at kosta slakar 3 milliónir. Longjan av kaiuna á eystaru- våg er í arbeiði og kemur at kosta 1. stíva millión. Hartil kemur, at brimgarðurin fyri eystaru vág skal verða longdur við 100 metrum. Hetta arbeiðið verður helst útboðið í hesum mánaðinum, og ætlast kann, at tað kemur at kosta okkurt um 4 milliónir krónur. Hetta er alt gott og væl og eigur at verða gjørt sum skjót- Bryggjan frá Gulakletti inn móti skipasmiðjuni, ið ætlað er at kosta um 2 milliónir, og sum tað óivað hevði verið stórt brúk fyri at fingið bygda samstundis, verður tó ikki gjørd enn. løtuni, um 8 Tað, id liggur fyri í kemur sostatt at kosta milliónir kr. Av hesum rindar løgtingið helvtina. Eftir eru so 4 millión- ur kr. — Hvar koma tær frá? 3ýarstýrið hevur ikki endur- umsóknina um stals- studningin, ið var jåttadur i fjør. Heldur ikki hevur tað søkt um studning til longjanina av brimgarðinum. Vit loyva nýggjað okkum at spyrja fólkaflokkin og loysingarflokkin, sum í dag sita við ábyrgdini fyri Tórshavnar býi: Ætla tit at blaka statsstudningin frá okkum og leggja hesa meirút- reiðslu á skattaborgararnar á Havn? Tað er okkum kunnugt, at Tørshavnur = býarstýri hevur følt seg fyri um lán til havna- byggingina: 1 millión frá Før- oya Banka, 1 million frá Færð Amts Sparekasse, 1 millión frá Føroya vanlukkutrygging og I million frá danska sparikassan- um Bikuben. Og i flestum før- um hevur tað fingið jállandi svar ja, helst frá øllum hes- um stovnum. 4 milliónir kr. kann Tórs- havnar býur fáa í studningi frá løgtinginum til havnabygging, 2 milliónir kann tað fáa í studningi frá statinum. Sjálvt skal tað fáa til vegar 2 milliónir. Tekur býarstýrið ikki við statsstudninginum? Og um tad ikki tekur vid honum, hvat týdning hevur so tað? Jú, tað týðir: 2 millionir meir enn neyðugt at tveita yvir á skattaborgararnar í Havn ! Ja, kanska ljóðar tað ikki av so nógvum; men vert er at leggja til merkis, at við rentu uppá 5% um árið í 30 ár eru hesar 2 milliónirnar vaksnar til 4 milliónir — 130.000 kr. árliga at gjalda 07 enn neyðugt í skatti i 30 ár. Ein vøkur gáva til tað næsta ættar- liðið ! Nú er at spyrja: Eru fólka- flokks- og loysingarmenn i Tórshavnar byarstyri so djarvir, at teir tora at tveita frå sær tær 2 milliónirnar, teir kunnu fáa í studningi frá statinum og eini púra oneydugt 4 skatti á Tórs- Og er tað ) leggja milliónir meir í havnar borgarar? ikki eisini ov dyrt erpni“ Spurningurin er: Stalsstudn- ing ella ikki statsstudning? Og hesin spurningur krevur svar, og ikki einans frá teim limum av fólka- og loysingarflokkin- um, id av tilviljum sita í Tórs- havnar býarslýri nú, men eisini — og ikki minst tað frå flokkanna oddamonnum — frå leidslunum ! Jóannes Patursson kom í fyrradagin til Føroyinga- havnina. Ætlanin er, at sendi- nevndin skal vitja Tovkusak. eisini Fíggjarnevndin danska Danska figgjarnevndin og blað- menninir, ið við henní vóru í Føroyum, lata væl at ferðini. Blíðskapurin hava verið øførur, 10 sýndur teimum varð frá øllum sum teir komu saman við her. Teir eru hugtikinir av teirri vøkru føroysku náttúruni, og teir vóru bara harmir yvir, at teimum ikki bar til at steðga skal longur í Føroyum. Vit hittu nakrar av nevndini og eisini onkun av blaðmonnum, og fingu vit ta fatan, at hesir menn vóru komnir higar við einum ærligum vilja fyri at læra føroysk viðurskifti og fólksins livikor at kenna. Vit megu undrast yvir, hvussu væl summir av hesum monnum høvdu fingið burtur úr hesi stutiu vitjan viðvíkjandi ymsum málum teir høvdu kannað — og tå serliga figgjarmål okkara. Ein av leim monnum, vit hittu á máli, var folkatingsmadur /bKolbjørn, í ættaður er úr: eini småbygd í Jútlandi. Hann hevði serliga leitað sær kunnleika um fiskimanna- og arbeidismanna vinnulikindi og livikor fyri heimsbardagan. Tad er vert at vidmerkja, at yvirfyri hesum fremmanda manni høvdu spill- andi tungur roynt at lagt ilt fyri Arbeiðaranna Trolaradrift á nú og Tvøroyri, ið er størsta virki, arbeiðarar í Føroyum hava skapt. Ib Kolbjørn segði m. a., at danir høvdu alt ov litlan kunn- leika til føroysk viðurskifti, føroýsk vinnulíkindi og føroyska mentan, og helt hann, at alt, ið gerast kundi, málli verða gjørt fyri at bøta um hetta. Skamtanin í Danmørk Frå i dag verda hesar vørur, id skamtadar hava verid, givnar leysar til sølu: te, kakao, bleyt sápa og arbeiðisklæðir, Okt verður um søluna av petrolium, og elektriskur streymur verður leysgivin til nýtslu til hita. Men kaffiskamtanin verður óbroytt, tí alt kaffi skal gjaldast við dollars, og teimum hava danir ikki ov mikid av. Í Danmørk verður, sum nú er, drukkið kaffi fyri 100.000 kr. dagliga. TJALDUR Aftur hevur Tjaldur havt maskinskaða. Hesa ferð mátti tað fara inn í Hettlandi. Ígjár kom tad á Tvøroyri — 3 sam- døgur ov seint. KANTON- HONGKONG kommunistisku hvørjum Kanton, har ríkisstýrið heldur til. Menn vænta ikki, at komm- unistarnir fáa mót- støðu her, tí ríkisstjórnin hev- ur lítið herfólk at ímóti teimum. Onglendingar hava í seinast- um gjøri seg út til verju í Hongkong, id er bretskt krún- land. Teir ætla at verja býin, um kommunistarnir herja á hann. Teir hava liggjandi har stóra deild av herskipaflotum sínum, og síðstu tíðindi haðani frá, at býurin hevur líka sterka verju móti loftálopum, sum London hevði undir ver- aldarbardegnum síðsta. Finland Einki tykist at líða fyri, at verkfallið í Finlandi nærkast endanum. Menn halda, at ar- beiðsstøðgurin verður styðjaður við peningi úr Ruslandi. Ígjár demonstreraðu 7000 kommun- istar í Helsingfors. Teir kravdu innanríkisráðharran frákoyrdan. BALKAN Kommunistiska uppreisnin í Grikkaland tykist nú at at enda komin. Fyrst í vikuni frættist, at tær síðstu uppreisn- ar herdeildirnar vóru slignar og flýddar inn um landamarkið til Albaniu. Tito vil als ikki akta russin, og tíðindi frå, at russar hava flutt herfólk í hópatali til jugoslaviska landamarkið bæði Ungarn. Bretar og amerikumenn biðja slavar trætumálini fyri ráð leirra sameindu tjóða, og vænta menn, at USA og Bret- land vilja styðja ráðnum. Frå Onglandi frættist, af menn ikki halda russin ætla at herja á Jugoslaviu, men einans Teir stóru herarnir nærkast í stórvegis sela siga vera siga í Bulgariu og jugo- leggja jugoslavar i fora »nervakriggj«. 55