leygardagur 10. september 1949síða 1

FØROYA SOSIAI- DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | | Blaðið verður bílagt á ÁSI oa | ysin; yri y! | í agt á posthúsinum, og Nr. 33 | 1, síðu, IO oyru á 3. og 4. síðu | Leygardag 10. september 1949 | kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið 23 árg. / ÁGÓÐIN OG TAPIÐ Nógv vatn er runnið í havið, síðan ; Chr. Holm-Jacobsen á sinni slóð fram í Sjónleikar- húsinum og helt Mustad-húkin fram fyri eini gapandi veljara- fjøld og segði sum so: »Å hes- hongur lív og lagna lands og fólks!< Og »vinnulivsins vinnu- um huki Føroya hann kravdi, at menn“ skuldu stjórna lívinum, og løgtingid mátti ikki leggja uppí (uttan sjálvsagt við peningaligum stuðuli ?). Veljarafjøldin = gloypti íkki húkinum tú; men løgtingið legði meir og meir ræðið í hendurnar á vinnulivsins monn- um, sum leir nevudu seg. Og so kom bardagalíðin. Skipini førdu stórt ríkidømi til landið, og vinnulívsins stóru kendu seg sum kongar, ið hvørki vildu lúta fyri einum ella øðrum. Teir tóku tá leidsl- una innanfyri fólkaflokkin. Við miklari øsing eyðnaðist teimum at fáa stóran lut av arbeiðar- um og fiskimonnum í fylking við sær. Tann, id ikki var vid i hesi fylking, var svíkjari. Ein vavgreytur av nationalari øsing og vinnumålum hellt hesum stóra korthúsi saman. Í teim fylgjandi bardagan vóru árunum aftanå eisini góðir fiskaprisir ir vórðu keyptir. Men so byrj Trolararnir og trolararn- aði niðurgongan. vóru mangir vánaligir og dýrir at halda. Prísirnir lækkaðu, tó teir langlfrá enn kunnu kallast ringir. Tá tók grundin at rilla undir mongum av leim stóru handilshúsunum. Nakað mátti gerast. Í teim góðu tidunum eru tað teir privalu, ið eiga vinnuna og ágóðan. Tá illa stendur til, ja, so má landið sum heild hjálpa; ti landið(!) má bjargast, verð- ur sagt Og so gekk í hesum føri við. Teir bóðu tingid hjálpa teim vánaliga staddu trolarum við peningi; men hvussu pen- ingurin skuldi nýtast, hann var nakra nyttu til, tað skuldi tingid ikki leggja seg úli. Kanna bøkurnar fyri at fáa al síggja, hvar nakað kundi spar- ast? Korta nei! Løglingið samtykti kortini at seta kanningarneynd. og um Sum høvdu teir sitið á glóð- um lupu tá upp tveir av fólka- flokksins mætastu Bláhamar og Sørensen: Hýrurnar! Fiski- mannsins lønir! Kundi ikki nakað klipast av teimum, uttan at fað kom at nerva reiðaran? So var hitt marghåttliga upp- skolið borið í heim, ið gav landsstýrinum heimild til af gera til lóg tað sáttmálauppskot, sum semingsmaðurin samstund- bidin um at menniskja á is varð ultan at nakað jørð grunaði, hvat tað kom at innibera. Og sambandið hjálpli fólka- flokkinum, so uppskotið varð der — samtykt. Hitt gamla tiltakið: »Å heyst- ardegi eigur bóndin seyðin, á várdegi eigur Várharra hanng kann óivað førast yvir á fiski- vinnuna eisini, li sjón gongur fyri søgn, at lá góðar tíðir eru, tå eigur reidarin - privatmadurin - driftina: men i ringum tidum skulu allir aðrir gjalda. Trolarar til Grenlands fara — (fl til saltfisk, „Kallsevni“ skal Gronlands al veiða væntandi fer hann í kvøld. „Sjúrðarberg“ skal gera ein is- fiskatúr til Grønlands. Linufiskurin hevur verið 0- føra nógvur haruppi í seinast- um. Sama kann ikki sigast um trolveiðina, um annars tíðindi- ni, ið „Jóannes Patursson“ sig- ur frá sær sjálvum, eru sonn. Hann skuldi hósdagin hava fingið 1200 kits, og skuldi nú verið á heimleið. BRETSKU ARBEIÐARARNIR Samgongan av bretsku ar- beiðarafeløgum samtykti hós- dagin at styðja bretsku stjórn- ina í lønarpolitikki hennara, hóast politikkur hennara í mong um førum forðar arbeiðarunum í at fáa tær lånir, teir halda seg hava uppiborið. Sáttmálauppskot semingsmannsins Aftaná at samráðingar hava farið fram, hevur nú semings- maðurin fram semingar- uppskot millum reiðarar og skiparar og reiðarar og fiski- Bæði uppskotini vóru lønminkan. Og bæði skiparar og fiskimenn hava vrakað tey. Vit skulu her prenta upp aftur såttmålauppskotid, ið ætlað var millim fiskimenn og reiðarar, og sum landsstýrið hevur fingið heimild til at geva sett menn. at galda lógargildi: Hýring til trolaraveidu verður eftir hesum treytum umframt teimum í hini vanligu lóggávu innihildnu ásetingum : Fr. SÍ. Hyringin er bert fyri ein tår isenn, tå ið annað ikki er avgjørt. S 2. Bjargingarløn verður býtt eftir lóggávurnar åsetingum, so- leiðis sum hesar eina og hvørja tið eru. $ 3. Umframt hesar føstu lønir: 300 kr. 250) > 50 » Kokkurin um mánaðin kyndarar dekkarar > » > vikuna fær hvør av hesum av brutto- sølu (sum bruttosøla er at skilja lað sum fiskur, rogn og lýsi verða seld fyri, tå ið øll gjøld eru frá, sam bretska ríkisstýrið annað lands rikisstyri ella Føroya landsslýri hevur lagt ella leggur á fiskasøluna): a) Vid trolarn undir 400 ør. ton 19 frá £ 2000 til £ 3000, 1'/; % av ti, sum fer yvir £ 3000. b) Vid trolara yvir 400 br. ton hesir: Rodni, Tórhallur, Sjúrðaberg, Vesturskin, Kalls- evni, Nólsoyar Pall og Jóannes Patursson: 1% frá £ 3000 til £ 4000, 1), 9% av tí sum fer yvir £ 4000, X 4. Skiparin avger um inn skal farast i Føroyum á leið frá fiski- grunni til søluslað. Seta teir inn í Føroyum avger skiparin hvørjir og hvussu nógvir av dekkarunum skulu gera ferðina við til sølustaðið. Teir id heima verða, fáa ikki vikulønina, meðan hinir ið við eru fáa 60 kr. fyri ferðina. Verð- ur manning ikki sett av i Føroyum, verður eingin eyka- hýra goldin. $ 3. Tad, ið vistin umborð kostar meir enn 5 kr. um dagin pr. mann tó so, at brúk av egnari veiðu verður ikki roknað uppí vistarprísin skal verða goldið av manningini javnbýtt, yvirmenninir íroknaðir. Jo $ 6. Útgerðamaðurin ella felag hava skyldu al tryggja veiðuna fyri minst 100,000 kr. og mann- ingarognir eftir galdandi reglum. Um tryggingarpeningurin verð- ur goldin, fær manningin part av honum eftir sáttmálanum, sum um veiðan var seld fyri tað sama. $7. Øll hýra skal gjaldast seinast 6 vikur aftanå sølu. S 8. Hesin sáltmáli, sum kem- ur í gildi heinan vegin, skal galda inntil 1. januar 1950. KINA So við og við nærkast teir kommunistisku herarnir Kan- ton og Amoi sidstnevnda byi eru teir bert nakrar fáar kilo- metrar frá. Teir tykjast enn ikki at vera fullgott útgjørdir til tað stóra álopið á Kanton og Suður- kina; men hetta ålop kann vænt- ast at byrja nær sum helst. USA heldur seg hava sett so nógvan pening í krígsútgerð til, kinesisku stjórnina, at tað ikki vil lata meir, siga tíðindi haðani hvussu mikið so annars er i hesum. rr rr ; SVIARIKI Svensku jarðabrúkararnir hava kravt 3 oyru meir pr. litur fyri mjólkina. Ríkisstýrið, ið ikki vil, at mjólkaprísirnir skulu hækka, hevur boðið teimum 114 oyr meir pr. lítur sum tilskot frá statinum. Jarðar- sær til at givið brúkararnir eru sinnaðir al taka við hesum studningi. Richard Strauss deyður Hitt gitna tyska tónaskaldið Richard Strauss doyði hósdagin. Hann varð 85 ár.