leygardagur 4. februar 1950síða 1

FØROYA SOSIAL:DEMOKRATUR v t FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR , Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | | Blaðið verður bílagt á posthúsi , og | 7 Nr. 5 | Leygardag 4. februar 1950 | kostar kr. 2,50 + ra Em fjórðingsárið 24 årg. I, síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu VØR SKAL GJALDA? Green Dolphin Hann, id lisið hevur blødini, síðani tingið kom saman á 6lavs- øku, má hava undrast á, hvussu tingið hevur skvøtt burtur land- / sins pengar við at játta til líkt og ólíkt í eini tíð, har fólk flest ið hvussu er fiskimenn og arbeidarar — hava ilt vid at fáa endarnar at røkka saman. Millum fiskimenn og arbeið- arar hevur mangan verið spurt, hvør ið skal gjalda. Nú er gátan loyst. Sambands- flokkurin og fólkaflokkurin hava sett fram uppskot um at leggja toll á bæði hetta og hetta, og er hetta bert ein byrjan. — Skattin lata vit frammanundan, tí mang- ir reiðarar lata ongan skatt — ikki so mikið sum av húsar- haldinum — og nú skulu vit betala toll av hvørjum smátingi afturat. Sama rætt fyri øll at lesa og læra hevur verið eitt mál, sum løgtingið hevdi sett sær fyri at skapa møguligleika fyri. Meðan p. M. Dam var formaður i figgjarnevndini, varð støðið lagt vid at 600.000 kr. hava verið sett- ar av til at byggja studenlskúla fyri. Sambandið tók í ár leiðsl- una í figgjarnevndini, og nú hava vit úrslitið: Bevillingurin til studentaskúlan er strokin. Hetta er tað, vit kunnu vænta okkum, um sambandið kemur til ræðið: Vinnulívið undirgriv- ið — møguligleikan fyri hin minni menta at koma til lær- dóms eingin, toll skulu dóma. Tann húsmóður, hvørs inn- tøkur ikki eru hægri enn 4— 6000 kr. árliga, má ansa eftir hvørjum oyra, hon letur út. Suðuroyar Fiskimannafelag hev- ur tí lagt inn á ting umsókn um, at fiskimenn sleppa frá at gjalda toll av tí tubbakki, teir nýta umborð á skipum. Hetta er ein rættur, fiskimenn í øðrum londum eiga. Javnaðarmenn tóku tí undir við umsøkjaranum og settu uppskot fram um, at fiskimenn sleppa undan at rinda toll av tubbakki, teir brúka um- bord. Men hvat gjørdi samband- ið? Teir feldu uppskotið: Fiski- teir gjalda í dýra menn skulu gjalda til síðsta oyra sjálvandi fingu teir fól- kaflokkin við í bátin! men skatt og; Loynifundir Í triggjar dagar hava farið fram loynifundir millum sam- bandsmenn og fólkaflokksmenn í tinginum — har tykist at fara at verða ein samgonga flokk- anna millum, súm heldur einki er at undrast yvir, so konser- vativir teir eru. Hósdagin fyrilá fyrsta úrslit- ið av hesum fundum: flokkar- nir gingu saman um at taka formannssessin í oynufjalls- nevndini frá P. M. Dam og seta aftur í hann Hákun Djurhuus, meðan sambandsmaðurin Weihe arð næstformaður. Fyrst í vikuni royndi sam- bandsflokkurin á tingi at skúgva P. M. Dam burtur úr Skipa- felagsneyndini við at krevja lutakast — men henda roynd miseydnadist, Dam varð sitandi. Útskiftingin í Norðragetu, ið fyristaðin er av harra Jarly, landinspektøri, er nú liðug í fyrstu atløgu; men skotið er til yvirnevnd, og verður ikki alt sum er. Vónandi má ein siga, tí traðarmaður, ið hevur havt 3 pettir, fær 3 petti aftur, bert við tí muni, at hann verð- ur fluttur burtur úr stað. Tað ljóðar ótrúligt, men tað sigist, at orsøkin skal vera tann, at traðarmaðurin annars fær alt ov langan veg at bera leiguna fram til teir tríggjar ánararnar. Vit høvdu væntað, at ein dan- skur maður var eitt syndur meira óheftur av gomlum stirðn- aðum brúkshátti. Hetta er hin reina meðaløld. Og so bíða vit eftir, hvørjari old, yvirneyndin er stædd í. vónandi Skaði Tá Tjaldur lá og lossaði í København, hendi tað óhapp, at ein av manningini, Hans Zdmund Næs, Tórshavn, datt i lastina. Tey fyrstu tíðindini frá houum søgdu, at ikki stóð heilt illa til við hónum; men seinni er frætt, at hann livir heilt vánaliga. — Tað er rygg- urin, id er meinslaður. farin á land Í ódnini fríggjarmurgunum líðliga sleit Green Dolphin ella Sigmundur, sum hann eisini verður nevndur, teymin og fór á land í Litluvik. Víkin er skerjut, og báturin stóð tvørur fyri vikini, so har sá ikki út til at vera stór líkindi fyri at fáa hann út aflur. Um níggjulíðina blíðkaði nakað, og tå eydnaðist monnum at koma umborð á båtin. Teir sóu tå at nakað av sjógvi var í honum. Síðan fóru teir at bjarga nakað í land av skipinum. Tá blaðið fór til prentingar var nakað væl bjargað í land av båtinum — harímillum hitt elektriska spælið. Båturin tiggur soleiðis fyri og er so illa farin, at íkki er hugs- andi um at fáa hann ul aftur. Verður veðrið gott einar 2 dag- ar kundi kanska motorurin verið bjargaður — og ljósmotorurin við Hetta er stórt spell. Bátarnir hjá Th. Mælkeforsyning vóru nú við at verða millum tey bestu ferðamannaskip — Tróndur er umtrent liðugt umbygdur og verður eitt prydiligt far. Oyrnafjall og Grønland Seinasta leygardag var Dimma- lælting úti eftir okkum fyri tað, vit skrivaðu um fyrimunirnar við at nýta Oyrmafjall í sam- band við Grønlandsfiskiskapin heldur enn at vera í hóslag við Borealis ella aðrar fremmandar. Tað er nú sum vanligt Dam, hon vil heingja. Og hon heldur seg hava funnið krókin. Dam hevur gloymt svinnið í uppstilling síni. Og tað er so stórt, at i ti hvørvur ikki minni enn ein heil millión av fyri- muninum. Men púra misstikið, Dimma- lætting! Dam hevði sjálvandi roknað við ílignum fiski. Hann rokn- aði jú út frá Í kr. hjá Borealis tað var tað, ið helta felag gav fyri ilignan fisk. Fyri 6ilign- an fisk gav felagið bara 80 oyr Ternuskotini og annað små- put] kann blaðið tala vid Iver- sen og Ellefsen um. Odnarveður Í ódnini, sum herjað hevur, fórst ein íslendskur trolari sunn- anfyri Vestmanneyjar. 5 av manningini druknaðu, meðan 19 vórðu bjargaðir av einum øðrum íslendskum trolara. Tvey norsk fiskifør fórust við allari mann- ingini, tilsamans 16 manns. Aft- ur midvikunåttina fórust tvey norsk skip — tað vóru silda- flutningsbåtar, men manningarn- ar vórðu bjargaðar. Somu nått- ina fór svenskur dampari á land við Esbjerg. Í 5 samdøgur steðgaði oll samferðsla millum oyggjar okk- ara vegna illveðrið. Av Havnini máttu øll rýma inn á Skálafjørð, og mjólkatrotið var stórt í Havn. Í Kollafirði fóru á land Tórfinnur og Ribeiro. skip Finland 'aasikivi varð afturvaldur til president Finlands. Miðvikudag- in setti hann ríkisdagin. Í røðu síni talaði hann fyrst um land- sins støðu til síðani segði hann frá, at samráðingar skuldu fara fram um sjálvstøð- ugu støðuna, Álandsoynnar høvdu. (Ålandsoynnar hava havt »fult sjålvstyri«, men allar lógir, teir samtykkja, skulu verða góð- kendar av finska ríkisdegnum. usland, Fyrispurningur til Føroya Fiskasølu Hvi søkli felagið ikki um lån frá fiskaribankanum í fjør. Førdi fiskasølan tann politikk, at fiskimenninir heldur skuldu sita í peningatroti, beinan vegin í neyð, enn at farið skuldi vera til fiskaribankan, sum hevði haft hurðar sínar opnar fyri Føroya Fiskaexport. Táið tað var hvørjum manni greitt, at ein fiskasøla altíð vildi koma at treingja til alstóra finansiering, er tað grund til at spyrja, hví matadorarnir í Foroya Fiskas6lu fyri alt í verðini skulu avtaka Føroya Fiskaexport, sum tó lá átti um hálva hevði fasta finansieringarskipan við fiskari- bankan. Svarið okkum fiskimonnum, sum nú í eitt heilt ár ikki hava sæð oyra ella fingið avrokning. millión og Fleiri fiskimenn.