leygardagur 4. februar 1950síða 6

FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Trygging av vinningi fiskimanna. Javnaðarflokkurin hevur lagt skriv inn á ting um við lóg at tryggja fiskimanninum á hvørj- um fari, hann so er, fråbytis- rætt og vissu fyri at fáa pening- in, hann hevur vunnið. Føroya Fiskimannafelag hev- ur seinri í skrivi til tingið tikið undir við javnaðarmonnum. Málið hevur verið til viðgerð- ar. Men flokkarnir hava býtt seg i tviningar. Sambandsflokkurin og folka- flokkurin eru gingnir saman, medan javnadarflokkurin ikki hevur slakkad av, men hildid fast um at fáa lógfest fråbytis- rættin og tryggan avrokningar- hátt. Men fyri at fiskimenninir sjálvir kunnu taka støðu, prenta vit bæði uppskotini. Frá javnadarflokkinum: Uppskot til lóg um fråbytisrætt og tryggjan av vinningi fiskimanna: SL Manningin å fiskifari eigur fråbytisrætt, um meirlutin er fyri ti. Sølan av veiðipartinum hjá manningini við frábýti skal fara ígjøgnum annað fiskimannafel- agið, Føroya Fiskimannafelag ella Suðuroyar Fiskimannafelag so sum manningin kemur á samt. Føroya Fiskasøla ella annar avrokningarstovni, maður ella felag, ið selir ella keypir óbýtta veiði, skal avrokna manningini og útgerðarmonnunum (útgerð- arfeløgunum) hvørjum sær, um meiriluti er fyri tí. Avrokningarnar fyri manning- ina skulu fara igjognum annað av teimum nevndu fiskimanna- feløgunum. Frá sambandsflokkinum og fólkaflokkinum: Uppskot: Løgtingið heitir á Føroya Fiskasølu um, tá søla fer fram, at seta av so mikið av sølupen- inginum, ið svarar til mann- ingapartin og gjalda til ávar- andi fiskimannafelag, tá meiri- lutin av manningini á viðkom- andi fiskifari krevur tað, áðr- enn skipið fer avstað og skriv- liga sigur Føroya Fiskasølu frá. ' Rakstrar- og rentuútreiðslur verða at bera av lønjavningar- grunninum. gr. 5. Henda lóg fær gildi tann 1. apríl 1950. Skotið verður upp, at avsett og goldið verður: 1, Snøriskontrakt til saltfisk. Til manning (allir uttan skipar- in) 35 pst. av bruttosøluni. 2. Línukontrakt til saltfisk. Til manning (allir uttan skiparin) 29 pst. av bruttosøluni. 3. Kontrakt við minni trolfør- um til saltfisk. Til manning (all- ir uttan skiparin) 29 pst av bruttosøluni. 4. Kontrakt við trolarum til saltfisk. Til manning (allir utt- an skiparin, stýrimenn og ma- skinmeistarar) 20 pst. av brutto- søluni. Útgjaldsprosentini verða ikki sett hægri enn fiskimannsins partur ætlast at røkka. Fiskimannafeløgini åbyrgdast útgerðarmanninum tað, hann møguliga eigur á eftir rokni- skapinum fyri felagsútreiðslur og fyri møguliga forgreiðslu til manningina, tó bert so langt sum viðkomandi fiskipartur røkkur til. Vísir roknskapurin, at manningin eigur á hjá út- gerdarmanninum, verður hetta av útgerðarmanninum at gjalda inn til avvarandi fiskimanna- felag. Annars verður ein regu- lering at fara fram. tá alt er uppgjørt“. Eftir ti leiki, sum er farin fram í bløðunum, og tí, sum er å munni fiskimanna millum, hevur Føroya Fiskasøla lítið álit millum fiskimenn. Okkum tykir tað tí vera ússa- ligt svar at geva Føroya fiski- monnum á teirra so harðliga og vittgangandi krav, sum livsins trupulleikar hava pressa teir at seta til Føroya løgtings, einans veikt og eyðmjúkt at gera eina áheitan á hesa sølu. Men eftir omanfyristandandi er tað altso ein kaldur veruleiki, at sambandsmenn og fólkaflokks- menn á tingi ikki vilja ganga fiskimanninum longur á møti enn at gera eina áheitan á Før- ova Fiskasølu um at halda ein åvisan part av søluni afturi til at gjalda ávarandi fiskimanna- felag. Og so er henda áheitan bein- skerd. Ávarandi fiskimannafel- ag verður sett til svars fyri reið- arans møguliga forskoti og øðr- um ftilgóðahavandi hjá fiski- manninum. Ta torir tí neyvan at gjalda fiskimanninum nakað, fyrr enn uppgjørt er millum hann og reiðarin. Og nær verður tað? Og. fråbytisrætturin? Avrokn- ingin við sølu innanlanda? Tað hava teir vent hitt deyva oyra til sleppt tí uppá fjall, sleppt øllum málinum uppá fjall. Tað er sannleikin um sumbandsins og fólkaflokksins støðu! Útgevari : Føroya Javnadarflokkur. Blaðstjóri : Februar 1950 — Saneringsmålid. Hitt svartasta afturhaldid vid Dimmalætting" å odda roynir viku eftir viku at trútta inn i Føroya fólk fullkomiliga ranga frásøgn um, hvat id ætlanin er hjá P. M. Dam og øðrum, ið hava sligist fyri figgjarbotum til skipaflota okkara, so driftin ikki steðgar, og fiskimenn í hópatali verða vinnuleysir fyri langa tíð. Trúttað er í fólk, at tað verða bankarnir og peningavaldið, sum fáa figgjaråbotarpeningin, ið hitt almenna fær til vega. Hetta er ljót ósannind. Eitt stykki í fíggjarbótarlógar- uppskotinum endar við hesum orðum: „Løgtingið fyriskrivar í reglugerð reglur og treytir fyri eftir hesi lóg, tó so at Vinnuláns- lætta banki ella annar hvøki grunnurin ella havari fær lut í figgjarbotarpen- 55 lånved- inginum.“ Ætlanin við figgjarbotini saneringarpeninginum er al nýta hann til: I. Ordning av sjopantikrav- inum, altso fyrst og fremst til rindan av hýrum, ið eru ógoldn- ar, og sum eiga sjópant í skip- inum, ein rættur, sum gongur framum allan annan vedrætt í skipinum. 2. Ordning av gjaldan av ti partinum, sum eftiri er hjá kreditorum aftaná, at teir eru gingnir við til eina munandi akkord, avslátt. Vit kunnu taka eitt dømi um henda avslátt: Ánararnir av einum fingu kreditorarnar at sláa 85 pst. av ímóti at fáa tey 15 pst. av skuldini goldin kontant. Hesi 15 pst. skuldi altso figgjarbotar- peningurin hjålpt ånarunum al goldid ímóti saldokvittan frá kreditorunum. skipi 3. Møguliga neyðuga ábót av sjálvum skipinum, so tað kann sleppa út at veiða. Tað er so statt ikki ætlanin, at peningurin skal verða brúkt- ur til at fylla í bankarnar og aðrar veðhavarar. Tvørturímóti. Tað er meiningin, at bankarnir eins væl og Vinnulánsgrunnurin skulu geva moratorinum, betal- ingarfreist, og verður talan um hjá Vinnulánsgrunninum heilt at falla frá gjaldkravi fyri ein skuldini, skal hesin ganga inn sum parta- part av partur ella lutapeningur. Aftrat hesum er talan um: rentulækking, lækking av inum, lósfesta kannan av øllum skipa- smiðju- og øðrum umvæling- arútreiðslum, ið verða at skera niður, um tær eru ov tryggingarpening- hogar, setan á stovn av kokkaskúla, . P. Karbeck Mouritsen. — Bókaprent. setan av serkønum maskineftir- litsmonnum ein centraliseran av øllum inn- fluttningi av útgerðarvørum sum salti, koli, greiðum, mati 0, Ø. Hetta er í høvuðsheitunum tað ið P. M. Dam hevur barst fyri. Í øllum londum hevur av og ú verið noyðst at sanera vinnu- lívið, serliga høvuðsvinnuna. Hetta er vanliga hent í yvir- ganginum frá hákonjunkturum til lágkonjunkturir, sum tilfell- ið er i dag hjá okkara sjóvinnu. Og hvør skuldi kunna hugsa sær nakran Føroying, sum ikki vildi verið við til at veitt okk- ara sjóvinnu, okkara høvuðs- vinnu, somu sømdir sum onnur lond høvuðsvinnum sin- um? geva Lønjavningargrunnur skipsfiskimanna var mál, ið javnaðarflokkurin reisti á tingi, og sum tað eydn- aðist at fáa hinar flokkarnar við. Sambært upplýsing grunnsins hava 600 fiskimenn fingið til- samans 174.000 kr. í lønjavning fyri 1947 og 1948, og hevði srunnurin tá eftir 491.000 kr. Fyri seinasta ár ætlast ein hópur av fískimonnum at treingja til lønjavnan. Spurn- ingurin er um gjaldið fyri 1949 verður at røkka. Men skuldi ov lítið verið, verður sambært ting- samtykt inntil 50 pst. at fáast aftrat frá Føroya løgtingi. Verður nú at eydnast at fáa forskotsrindanina, sum er skriv- að um aðra staðni í bladnum, hava fiskimenn av javnaðar- flokksins ávum vunnið tvey stórstig fram á leiðina móti tryggum figgjarkorum, ið er eitt høvuðsmálið í stevnu javnaðar- flokksins. KORTA NEI! Sambandið og fólkaflokkurin vildu heldur íkki ferð ganga við til javnaðarflokksins uppskot. Hesir flokkar vildu ikki fara longur enn at biðja Fiskasølu um at geva hvorjum av teimum fiski- mannafeløgunum, Foroya skip- hesa Førova ara- og navigatørfelag og Før- oya maskinisl- og motorpassara- felug hvør sín limin 9 jalt í umbodsmannanevndini, lIkki nakað um, at landsstýrið skal treyta einkarrættin ella um at eina nýggja fiskasølu, Fiskasøla verður stovna um Føroya tvor, sum hon hevur verið hig- artil. Seinasta fiskasolunnar er „al feløgini kunnu fáa loyvi at senda lurtarar við rætti til fyrispurningar å felagsins um- bodsmannafund triðja hvønn svar mánaða.