leygardagur 4. februar 1950síða 5

Februar 1950 FØROYA LANDSBÓKASAV“ FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR FISKIVINNUMÁL — ið JAVNAÐARFLOKKURIN hevur lagt fram og barst % fyri á FØROYA FISKASØLA Í tingsetuni apríl maj 1948 var stovnanin av Føroya Fiska- solu til vidgerdar. Hvørja støðu tóku flokkarnir tå? Svarið er, at Føroya javnad- arflokkur og gamli sjálvstýris- flokkurin vóru cinastu flokkar. ið bardust fyri, at fiskimanna- stattin skuldi verða fult umboð- aður í stjórnanini av fiskasøl- uni. Hinir flokkarnir samtyktu at geva Føroya Fiskasølu eink- arrætt til alla salt- og klipp- fiskasølu í Føroyum uttan nakra treyt, ið tryggjaði fiskimanna- stattinum umbods- og arrætt í felaginum í mun til part sín av veidini. Men teir bara ikki settu stav á blað fyri al verja men teir stríddust ímóti tí við at fella javnaðarflokksins upp- skot. Tá ið millum fiskimenn og aðrar Føroyingar hevur staðið nogv tjak um Føroya Fiskasølu og verið funnist at, at løgtingið ikki vardi fiskimannsins inte- ressur í hesum máli, er tað beint at undirstrika, at tað væl er satt viðvíkjandi sambandsflokkinum og fólkaflokkinum, men ikki javnaðarflokkinum. = Tvørtur- ímóti. Áðrenn fiskimannafeløg- ini gjørdu vart við seg í hesum máli, settu javnaðarmenn undir tingviðgerðini av málinum fram hetta stjórn- fiskimannsins interessur, Greinda Broytingaruppskot (si løgtingst. 1948, bl. 43). Føroya- javnadarflokkur og sjålvstyrisflokkurin å tingi eru å einum måli um, at tad er av- gjørt neyðugt at hava eina mid støðu fyri sølu av salt- og klipp fiski okkara. Men flokkarnir halda stýrið fyri hesa miðstøð eigur at verða sett soleiðis, at veiðimenninir eiga helmingin av stjørnarlimunum, meðan hin helmingurin verður at seta av teim, ið fiskiførini eiga (útgerð-. armonnunum). Hetta svarar til sáttmálan og býtið, tá ið veiðan kemur heim ............hugs- ast kann sum verandi rímiligt, at fiskimannafeløgini fingu 60 pst., skipara- og navigatørfelagi 25 pst. og maskinist- og motor- felagið 15 pst. av stjórnarhelm- inginum. Flokkarnir loyva sær tí at seta fram uppskot um, at góð- kenningin av einkarsølurætti til eina fiskasølumiðstøð verður treytað av, at veiðimannafeløg- ini seta helmingin av stjórnini. Uppskot. Íslaðin fyri uppskot punkt Í verður sett: Føroya løgting gevur lands- stýrinum heimild til at einum lutafelagi sum sølumið- støð fyri útfluttningi av salt- og klippfiski einkarrætt til henda útfluttning, treytað av, at stýrið er samansett sum í framman- fyri standandi greinda áliti skotið til“. Í tingtíðindi stendur víðari: „Greint uppskot frá Dam og fl. fall 7—0", Uppskotið hjá sambandsm. og félkaflokksmonnum varð samtykt. Hetta uppskot ljóðar soleiðis (sí løgtingst. 1948, bl. 41): 1. Løgtingið góðtekur tað fram- senda uppskot til lóg fyri L/F nevndarinnar geva Føroya Fiskasølu (The Faroe Fish Exporting Company) og gevur landsstyrinum heimild til at geva hesum felagi einkarrætt til sølu av salt- og klippfiski, tá lað er stovnað“. Soleiðis fall leikur tú. Soleiðis vannbyttu sambandsmenn og fólkaflokksmenn fiskimanna- stættin tá. Aftur í ár hava javnaðarmenn "reist spurningin á tingi um at skipa so fyri, at fiskimanna- stætturin fær helmingin av um- boðs-; og stjórnarmonnum fyri Føroya Fiskasølu. Suðuroyar Fiskimannafelag hevur reist sama spurning. Í fiskivinnunevndini, sum við- málið, hava javnaðar- umboðsmenn gerð flokksins ins vegna sett fram tvinni upp- skot: 1. (í fyrstu syftu): landsstýrið treytar cinkarsolurætti- flokks- Foroya framhald av num, tað hevur givið L/F Før- oya Fiskasølu við, at felagið á fyrsta aðalfundi sínum broytir lóg sína soleiðis, at fiskimanna- stætturin fær helmingin av um- bodsmonnunum í starvsnevnd og umbodsmannanevnd sins, og av hesum helmingi verða fiskimannafeløgini at fáa 60 pst., skipara- og navigatør- felagið 25 pst. og maskinist- og motorpassarafelagid 15 pst. Verður stakur limur í starvs- og umbodsmannanevndum, verð ur kastað lut um hann millum felag- tingi. fiskimannastættin og stættin.“ reiðaru- 2. (i aðru syfu): Til fyrivarni, um helta upp- skot fellur ella ikki verður framt av Fóroya Fiskasølunnar aðalfundi, hevur javnaðarflokk- urin í aðru syftu sett fram upp“ skot til tingsamtyktar viðvíkj- andi stovnanini av og reglum fyri einari nyggjari fiskasølu, kallað: Lutafelagid Lands Fiskasøla. Lógir felagsins eru settar upp í uppskotinum, og um (ad lands- Føroya verður samtykt fær stýri heimild og skyldu til at lýsa tær og seta felugið á stovn, um aðalfundur Føroyu Fiska- sølunnar ikki vil broyta felags- ins samtyktir soleiðis sum skol- ið uppá. Hitt nýggja landsfelagið fær sjálvandi cinkarrætt til alla salt: og klippfiskasølu í Føroy- um og verður sum sagt eitt an- SERPRENT deilsfelag skipað á sama hátt sum Føroya Fiskasøla er og Før- oya Fiskaexport var uttan tað, at fiskimannastætturin verður at:velja helmingin av umboðs- manna- og starvsnevndarlimun- um og limir felagsins hina helvt- ina og so tað, at tær logbroyting« ar, ið krevjast gjørdar, verða at gera av løgtinginum. Javnaðarflokkurin hevur við hesum uppskotum lagt gøturnar greiðar hjá Foroya løgtingi at veita fiskimannastættinum rætt- vísan lut í stjórnarvaldinum fyri søluni av okkara salt- og klippfiski. Og tað er at vænta, um sambandsmenn og fólka- flokksmenn ikki vilja verða merktir sum argastu andstøðu- menn Føroya fiskimanna at teir vilja taka undir og saman við javnaðarmonnum samtykkja uppskotini. (Les í framhaldi av hesum „Korta nei“ á 2. síðu). Forskotsrindan av minstuløn fiskimanna. Verða fiskimenn nú at fáa av- rokning og pening sín í rættari tid? Tad må ikki henda aftur sum hent er i 1949, at fiskimenn megu bida eitt år og meiri eftir avrokning og peningi sínum. Fyri at hetta kann verða framt, hevur Føroya javnaðar- flokkur á tingi sett hetta UPPSKOT til lóg um løngjaldingarskipan skipsfiskimanna. gr. I. Sum ein deild av lønjavning- argrunni skipsfiskimanna verð- ur gjørd ein skipan fyri rindan av eini forskotsløn uppá kr. 500,— ella eina aðra peninga- hædd, ið svarar til ta til eina og hvørja tíð galdandi minstuløn, til hvønn mynstraðan fiski- mann, ið skrivliga ynskir tað, fyri tíðina, hann er til sjós, um hann ikki fær regluliga goldna løn á annan hátt. Stjóri lønjavningargrunnsins fær undir umsjón av grunnsins stýri í hendi at umsita lønrinda-) nina, og stendur hann og stýrið til svars fyri lógligari bókafør- slu, og at lønrindanin fer fram á tryggum rættarstøði eins og tað altíð verður, áðrenn pening- urin verður goldin, fingin tryggjan fyri, at peningurin verður afturgoldin annaðhvørt av Føroya Fiskasølu ella øðrum keypara av veiðini ella av av- varandi útgerðarmanni ella fel- ag í so stórum muni, sum fiski- maðurin hevur veitt ella tænt fyri umborð á skipinum. gr. 3. Til lúkan av hesi uppgávu kann avlopspeningur lonjavn- ingargrunnsins verða nýttur. Um hann ikki røkkur, kann stjórin saman við grunnsins stýri grunnsins vegna læna: úr rakstrargrunni Føroya Fiska- sølunnar úr løgtingsgrunni, t. d. ala grunninum, frá løgtinginum, frá státinum, av kríggstryggingaravlopinum, ið státurin eigur, og sum tal- an hevur verið um at nýta til frama fyri føroysk endamál. ti soci- Um ikki alt kann verða lænt av einum, so nakað av hvørjum, til tess, peningurin er nóg stór- ur til, at grunnurin altíð kann vera gjaldførur. gr. 4. Roknskaparavlegging, rokn- skapargrannskan og eftirlit verða at fara fram á sama hátt sum hjá lønjavningargrunni- num.