leygardagur 25. mars 1950síða 1

“ FØROYA LA & } } FØROYA SOSIALDEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | | i P í i Í Nr. 12 1g fyri 1 | Le Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Í ygardag 25. mars 1950 kostar kr. 2,50 + porto um fjórðingsárið 24 årg. fatað orðið „hjemmeværn“; | harfyri áttu fólk ikki at latið GØLUPOLITIKKUR HERTÆNASTU OG HERSETING Golupolitikkur um hertænastu og herseting. Litid er land okkara, og fåir munnu teir vera, ið geva ti stór- vegis gætur til dagligt; men tað liggur so fyri, at tann dagin, tá eystur- og vesturríkini bresta saman, kann tað koma at hava alstóran tydning so lítið og fátækt tað er. Ongland man helst ikki vilja hava ein av fíggind- um sínum sitandi her, og USA hevur neyvan nakuð ímóti at hava álopsstøðir her á landi ið hvussu er man tað helst ikki vilja loyva nøkrum, ið ikki er í parti vid ti, at seta seg her. Hetta eru veruleikar, ið Før- oyingar ikki væl kunnu gera seg blindar fyri. Og tann dagin, byrjar, hvør er tá so blúoygdur stórbardagi at trúgva, at Føroyar koma at liggja sum eitt friðlýst páradís mitt í ragnarokinum? Liggur ikki nær fyri at hugsa, at tá verður herfólk sett á land her hvør, ið so skjótastur verður? Duga vit at síggja hetta, so duga vit eisini at síggja, at onga- tid er ov tidliga at gera seg so út, al vit kunnu hjarga mest møguligt av ti friðarfólki, ið her hýr, undan líðingum og deyða. Hetta verður einans gjørt við at skipa so fyri, at vit hava nóg mikið av medisini og vavi, at vil fån bygt nóg mikið av góðum bumbuskýlum, har ið tað krevst, og at vit fáa til vegar nóg mikið av góðum sløkkiamboðum. O. s. fr. Men hertil eisini, at vit verða noyddir til at kemur sjálvsagt venja upp hópin av fólki til at hjálpa uppá tey særdu — bjarga teim út undan sundurskotnum húsum. geva teimum ta fyrstu neyðugu hjálpina og síðan fáa tey undir doktarahond. Eisini må nógv manning venjast upp til sløkkilið; tí ikki kann sigast annað, enn at føroysk hús eru eldkvæm, og verða brandbumb- ur tveittar í stórum tali yvir ein by sum t. d. Tórshavn, so krevst nógv av bæði djørvum og væl vandum fólki til fyri at bjarga hevði umráðundi ríkisum- sendi ríkisstjórnin mål at samráðast við bodsmannin um, tá hon flogfar til Føroyar eftir honum. Frá í politikarar kravdu av | Og hóast hann óivað hevur ting- býnum. At hetta má fáast í lag, skuldi verið sjálvsagt; men tað, ið her útyvir er, halda vit vera av tí ónda. Tann maður, ið ikki åsannar hetta, er eingin góður føroying- hann tænir ikki ti fólkinum hvørjum for- ur, og oyska hann so tænir. ast við stjórnina um ymisk før- oysk figgjarmål so kann ætlast, at hitt átrokandi málið um mest hevur verið spurningurin Føroya støðu innanfyri altants- økið. Tíðindi hava gingið ymsa um, at nú stundin staðni var komin at gera verjuna av at- lantslondunum til ein veruleika USA komu tíðindi um, at skuldu stríð. hildnir i evni, hesum londum, at tey fulldubbað til verið standa Fundir hava nordanlondum um sama og nú eru yvirmenn úr ameri- kanska flotanum komnir til London at tingast um støðir fyri teim ymsu atlantssáttmála londum. Sanniliga er hetta ikki hugna- men hevur nakar amerikanskar hermenn í lig tíðindi væntað annað, síðani at tað frættist, at atlantssåttmålin var komin i gildi? Og er tad ikki tåpuligt, sum gjort hevur verid av ymsum, fólk Ræður ikki um, undir viðurskiftum meir enn nakran- tíð at halda håvdid kalt? Vit hava fingið ta fatan, at ríkisumboðsmaðurin hevur ting upp? slíkum at Osa um, hon ast við donsku stjórnina formum landsstýrið undir hvørjum skal leggja fyri spurningin um tey tiltøk, ið ger- ast skulu Føroyum viðvíkjandi innanfyri atlantssáttmálaøkið. Enn er spurningurin ikki reistur yvirfyri landsstýrinum, eftir ti. vit hava frætt, burtur- sæð frá, at ríkisumboðsmaðurin hevur givið tí eitt yvirlit yvir tær samrådingar, hann hevur luttikið í. Tað atlantssáttmála trúligt, at hava ikki londini foroyingar ljóðar skulu fyri ikki at kravt, át stovna verjulið tala um ålopslid so ymsir her á landi hava viljað sum men vit halda tað vera timuligt, at skipað verður so fyri, at vit fáa eitt væl útgjørt og væl upp- vant sjúlvboðið lið, sum, tann dagin, ódnin kann standa búgvið til at bjarga før- fólki og virðum, og at fáast brestur á, oyskum føroyskum megu til vega pengar til hetta. Skuldi tann dagur komið, at stórlondini = gjøgnum donsku at danska stjórnina før- oyingum enn hetta, tå man Før- oya løgting og landsstýri fara at standa samt um at nokta tað. Kinki er at ivast í, krevja meir av íslendingum, havdir til Hyggja vit at ofta verða fyri sjálvstøðug tjóð, vit, at hóast alt teirra sjålvstyri hava teir verið noyddir til, og eru tað tann dag í dag, at latið amerikumenn bygt flogvøllir og sum so fyridømi føroyingar sum ja, so síggja gjørt onnur kríggstiltøk í landi teirra, og at ikki hevur eydnast íslendingum at fingið ameri- kansku hervøldina av klettum USA hersetti Ís- land undir síðsta stórkríggi. Og Grønland? Hevur tað eydnast dønum at fingið amerikumenn sínum, síðan burtur haðani? Nei, tað er ein royndur lutur, at tá teir stóru berjast, so verða tað helst teir smáu, ið høggini fáa. Vit munnu at sleppa undan herseting av tíverri ikki fara Foroyum, um kríggj verður, tað er ein veruleiki, sum vit jú fyrr jú heldur eiga at gera okkum greitt, hóast tað má vera meir enn óhugnaligt. Og ikki er tað óhugsandi heldur, at sigast at vit verða hersettir, áðrenn ódnin brestur á, ti sum ordatakid sig ur: ,Hond, ið hevur Um tað so verða danskir her- menn ella bretskir ella ameri- kanskir, tað er ilt at gita; men seg ost upp av monnum, ið líða av politiskum fótakulda, hvørja løtu teir ikki standa mitt í eini sølu. Eisini mátti hetta mál ov úlvarsamt at nýtt til bót útá verið politiska valsúpan. Norska sildaveiðan Arið í ár hevur verið rekordár fyri norska silaveiði. Sildin hevur staðið so innarlaga, at skjótt hevur verið at komið til hana, og veður hevur ikki tarnað so nógv sum onnur ár. 10 dagar hava norðmenn verið noyddir forboð móti sildaveiði fyri at kunna fáa alla ta fiskaðu sildina til sættis; men korini er veiðan 8 milliónir hektolitur. 1948 var rekordár. Tá varð veitt 7!» milliónir hektolitur. at sett Frakland Um meginpartin av Fraklandi hava verid storstreikur, og eina ringast hevur verið i høvuðs- staðnum. Bideault hevur út- arbeitt ein plán fyri semju. Hesin plánur inniheldur m. a. 5% lønhækkan. Tað tykist sum arbeiðararnir vilja ganga undir henda plán og fáa semju í lag aftur. Ymsa staðni fara samráð- ingar fram, og hópur av arbeid- arum eru farnir til arbeiðis aftur í gjár og í fyrradagin; so arbeidsstedgurin man vera um lokin at vera nú. Suðuríshavið Frætt er frá hálendska hvale- veiðifelagnum, hvørs kókaríi føroyingar á sinni við í Suðurishavinum, at tað í vetur hevur fingið 77.300 føt av hval- olju og 5000 føt av spermolju. vóru KONSERT Havnar Sangfelag hevur konsert í SJONLEIK- ARHÚSINUM leygarkvøldið 25. mars kl. 19 og 26. mars kl. 16. sunnudagin Adgongumerki á 2.50 verða al fåa í H.N. JACOBSENS BOKAHANDLI frå kl. 12 i dag. Programm 0.50 v/ inngongdina.