leygardagur 22. apríl 1950síða 1

FRÆLSI FØROYA OSTALDEMOKRATUR JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Nr. 16 Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | ARBEIDARAFELAGIB »FYLKING«, TVØROYRI, 35 ÅR 25, april tysdagin i næstu viku hevur arbeidarafelagid „Fylking“ á Tvoroyri 35 ára hå- tíðarveitslu sína. Tvørámenn vóru fyrstir av foroyskum arheiðarum at stovna arbeiðarafelag. Teir vóru undangongumenn á hesum Oki, og það kann vid full- um rættj sigast um teir, at teir síðani hava gingið á odda í teirri føroysku arbeiðarafyking- ini. Tað mundi neyvan vera tilviljum, at fyrsta arbeiðara- felag varð stovnað júst á Tvør- oyri. Heldur man tað hava ver- ið so, at har á plássinum var gloppið millum arbeiðsgevara arbeiðara Har vóru stór peningasterk handils- feløg við stórum virkjum bæði ú sjógvi og á landi — og arbeid- ið treyt ikki. Býurin stóð í góð- um vøkstri; men livikorini og líkindini fyri arbeiðarafjøldina vóru langtfrá góð. Arbeiðar- arnir sóu sjálvir, at hefta fór ikki at bera til. Teir máttu taka sær um reiggj, um teir skuldu fáa bøtt kor síni nakað munandi aðrir gjørdu tað ikki fyri av og stórst. og teir. Tí, at arbeiðararnir á oyri vóru eina harðast troðkaðir av øllum føroyskum arbeidarum í Førovum, fi, at teir áttu viljan og evnini til at fylkjast, og få at leir áttu menn, ið tordu at seta seg á oddan og bróta næsar fyri teirri føroysku arbeiðarafjøld- ini, tí, og einans tí, varð fyrsta føroyska arbeiðarafelag stovnað Tvør- júst á hesum plássi. Tað mundi helst vera á Tvør- oyri, sum tað var so manga aðra staðni i Føroyum, har ið arbeid- arafeløg seinni vórðu stovnað at arbeiðsgevararnir lótust at vera bilsnir, og teir vóru firinir beinan vegin, teir hoyrdu um stovnan av arheiðarafeløgum: Hvør hevur hoyrt slíkt? var tá mangan skulu arbeiðs- menn koma og siga okkum, hvat vit skulu geva í løn fyri okkara sagt: arbeid? Ja, hetta tóktist teimum óhoyrt næsadjarvt. Væl høvdu teir frætt um arbeiðarafeløg aðrastaðni burturi; men at slík spilla skuldi koma í tað føroy- ska fólkið, ið altíð hevði verið eitt gudsóttandi folk lýðið móti øvrigheitini, ið sett var at ráða yvir tí. Hetta ljóðaði so fullkomuliga ørt í oyrum teirra. Men skjótt fingu teir at síggja, at álvara lá aftanfyri. Tað vórðu tung tøk, teir menn máttu taka, sum stóðu á odda fyri tí nýstovnaða arbeiðarafel- agnum á Tvøroyri. Hetta skilja vit best, tá vit hugsa um, at enn tann dagin í dag, fáa menn, ið staðið hava frammi í stríðnum fyri arbeiðarafjøldini, at merkja hvussu trupult tað t. d. kann vera ymsa staðni at fáa PERSÓNVOGNA-, LASTVOGNA- DEKK og SLANGUR Leygardag 22. apríl 1950 lønararbeið, sjálvt um nógv ar- beið er til á plássinum. Men arbeiðararnir á Tvøroyri bardu seg fram til betri livikor, og var mangan stríðið hart, so gjørdist sigurin eisini so mikið Tað samanhald, arbeiðarar sýndu fyrstu tungu stríðsárini, er undr- Men tað mátti eisini undangongumenninar, at arbeiðarafjøldin aðrastaðni í dýrabærari. Tvørá hesi unarvert, stimbra | oyggjunum varnadist strid teirra tok undir vid teimum stovnadu arbeidarafelag. Longu årid eftir vard t. d. Havnar ar- beidsmannafelag stovnað. og og So gingu eini 10—12 år, Tå byrjadu nidurgongutidirnar av Bladid verdur bilagt å posthåsinum, og | kostar kr. 2,50 + porto um fjórðingsárið | 24 årg. álvara. Tey stóru handilshúsini og virkini fóru av knóranum — eitt fyri og annað eftir. Og Tvør- oyri varð eitt av teim plássum, ið harðast varð rakt av teim ringu tíðunum. Arbeidarin sá, at hetta fór ikki at bera til. Her mátti nakað gerast, um býurin ikki skuldi verða avtoftaður. Og tá kapitalurin einki vildi gera ella einki kundi gera ja, so máttu teir sjálvir royna. Tað var eitt tungt tak fyri hes- menn, sum í langar tíðir høvdu gingið vinnuleysir; men teir fóru undir at skapa sær sjålvum livilíkindi við at royna at seta eitt nýtt, stórt virki á stovn. Teir byrjaðu á berum (Frh. síðu 4). ar HVILDARLØTUR Í Noreg hevur verið tilað um hvíldarløtur fyri fiski- menn skipunum. Mangan hevur verið arheitt so so leingi uttan hvíld og nógv umborð á hart og svøvn, at menn hava ikki ork- að at hildið áfram við fiskiskapj Th. Pauli Christiansen ALLAR STØDDIR Á GOYMSLU Telf. 446. FYRI FISKIMENN á slíkan hátt. Hava ti norskir fiskimenn kravt, at so skuldi skipast við lóg, at fiskimenn fingu ta hvíld umborð í skip- unum, ið teim kravdust. Serliga hava menn latið illa at hvíld- ini, teir hava fingið umborð á línubátunum. Um dagirnar frættist, at línu- bátarnir, ið veiða skuldu í Grønlandi, ikki kundu fáa nóg mikið av góðum sjófólki, og sagt varð, al hetta komst av, at alt ov mikið varð lagt á teir. Her mátti tí nakað, og úrslitið fyri- liggur longu: Semja er fingin í lag um, at fiskimenn á línubát- um skulu hava minst 6 tímars samanhangandi hvíld um sam- døgrið gerandisdagar 18 tímars hvíld um samdøgrið sunnu- og halgidagar. gerast og London 6000 havnaarbeidarar i Lon- don streika. Streikan stavar frå at nakrir limir ið høvdu luttik- ið í streikuni teim kana- disku skipunum í vetur, ikki hava fingið arbeiði aftur. Menn vænta, al fleiri havnaar- beiðarar fara at streika, og at streikan fer at breiða seg eisini til aðrar bretskar havnir. móli enn Nobelprísurin Í desember mánað í ár verða 50 ár síðani, Nobelgrunnurin varð stovnaður. Allir teir, nobel- prístakarar, id á lívi eru, eru boðnir til eina håtidarliga sam- komu í Stockholm í desember mánaða.