leygardagur 27. mai 1950síða 1

FØROYA LAN FØROYA 'DÓKARAVN SBOK/ SAVN SOSIAL-DEMOKRATUR JAVNADUR FRÆLSI Nr. 21 Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardag 27. mai 1950 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,50 BROÐURSKAPUR | 24 árg. + porto um fjórðingsárið 900-åra hátið og ráðhúsvígslan Í Oslo... Oslo býar 900-ára hátíð varð ein oførur tilburður, eitt sersýn av hátíð og veitslu, av list og vakurleika, sum aldri verður at ganga luttakarunum úr minni. 4 samfullar dagar vardi veitslan, frá tí fólk tann fyrsta morgunin kom saman í tí gamla Oslo, Harald Harðráði >lat byggja ein keypstad«, við upplating av Oslo dómkirkju, sum nú var ómetaliga fínt uppskrídd, vígslu av tí líka á Akershus slotti, og stórlatna ráðhúsinum og gildi til veitslan munnaði út í tí, at ungdómurin heiðraði dagin og frælsið: Tær tíggjutúsund- tals barnahendur ið veitraðu við sínum smáu fløggum í 17. maiskrúgonguni hjá børnunum. Vikuna undan hátíðini høvdu vit heilt ókenda summarlydku hesa ársins tíð at vera, ein lýðka sum skjótt lat býin í tað yndis- ligasta veitsluskrúð av leyvi og blómum, vakrari og meir hug- takandi enn prýði kundi gjørt. So komu hátíðar- dagarnir við svaligari veðri, men mannahond framvegis við sól. Tann fyrsti dagurin var vígd- ur gamla Oslo« úti í »Minne- parken«, í >Gamlebyeng har staðurin fyrst varð bygdur, har ein enn grevur fram úr jørðini leivdir av teim elstu kirkjunum og klostrunum, har hittust bý- arstyrid og teir fremmandu gest- irnir fyri at heiðra tann, ið fyrst- ur bygdi staðin. Krånprinsurin var hjåstaddur. Aftan á hátíðarhending, varð >Vár Frel- Kirke« uppaftur latin og »Oslo Domkirke«. kirkjan hevði staðið stongd eina tíð frammanundan av uppskridingararbeidum, ið vøru í gongd. Nú var hon vorð- hesa sers fekk navnið Henda in so ovurvøkur at fólk undrað- Dagurin varð endaður vid »Folkemuseet« framsyningin »Daglig liv i Oslo fra reformationen til 1950« varð ust. samkomu å har upplatin. Ráðhúsið nútíðar Noregs mætasta listaverk. Høvuðshátíðarhaldið var upp- latingin av »Oslo Rådhus«, hetta stórlingna byggverk, id er ein frå bynum til seg sjålvan g landið á 900-áradegnum. Í 125 ár hevði býarfyrisætið umhugsað at reisa eitt hábærsligt ráðhús men ikki fyrr enn mitt undir fyrra heimsbardaga varð samtykt at tilætlanina Í verk. Tá hevði tann fyrrverandi býarstjórin hægstarættsadvokat- urin Hieronymus Heyerdahl, sum í dag við fullum rætti verð- ur róptur »rådhusets far« í allari gáva og til seta stillheit savnað saman yvir eina krónur til Eini tey fyrstu og rúmiskastu, ið tóku koningur og drotning. millión endamálið. undir, vóru Frammanundan lá bert ein ótrivaligur riðil av sethúsum har, sum ráðhúsið nú liggur, við smáum træhúsum kroyst inn í hvort annað og trongum túnum og skákum. Hetta kundi kanska uppá seg verða nokso roman- tiskt, men hóast tað mátti ein siga, at hetta stóð sum eitt sár á býarandlitinum frá sjónum og havnini at síggja, frá tí síðuni har sjófartsbýurin Oslo nettupp veitslublidasta skuldi visa sitt andlit. Uprunaliga var ætlanin at ráð- húsið skuldi verða liðugt til 1924, tá ið »Kristiania« býurin hjá Kristjani 4. helt 300-áraveitslu, so lætt skuldi tað ikki ganga. Ringar fíggjarvánir aftan á heims- bardagan gjørdu at ráðhúsbygg- mátti bíða. Men tann 4. kom tað so vitt, ingin september 1931 at grundarsteinurin ur niður. Og upp igjøgnum tríati- varð lagd- árini kom byggverkið so lagt, at ein hópur av skrivstovum kundu flytast haðar. So kom Týskurin, og alt stoggaði meir og minni til aftan á frígeringina. 5 Tá kom gongd á aftur. Sam- stundis, sum ráðhúsið reistist, varð tann gamli húsariðilin nið- urrivin og nýggir nýmótans keyp- mannsgarðar reistir aftur ístað- in, so nú er gamla, romantiska »Vika« umskapað til eitt nýmót- ans býarmiðdepil. merkt av tað tey Uttan er ráðhúsið nútíðar einfaldastili, velduga mittkutid millum bædi tættvaksnu tornini, ið ikki men eru spír, men heldur skrivstov- udrangar, kann húsið virka tungt og niðurfergt, og nógv var kjakað um hetta, meðan byggingin fór fram. Nú húsið í liðugt við skulpturum, sum bróta teir stóru flatarnar, við parkút- gerð dag stendur móti »Solplassen« og við »Honnørbryggen« fyri ing tagnad. og fjørðinum framman seg er øll atfinn- Og kortini hóast húsið er stórlatið og væleydnað uttan er tað tó ikki fyrr enn tú kemur inn, tú hittur ta stórfingnu list- arligu uppskríðingina, at tú fær kenslu av hvat Oslo Rådhus er. Ein av teim útlendsku listkønu, sum i nógvu hesum døgum er komin til Oslo fyri at skriva um ráðhúslistirnar, hevur rópt ráðhúsið ta størsta og mest hug- takandi listaverki renesansuna. Undirskrivaði er ikki fullkønur at meta hesi orð, men eitt er í savn av dekorativum síðani hvussu er avgjørt: Kenslan av vakurleika er Og ein kann siga eitt afturat: Eing- ógloymandi. in má hereftir koma til Oslo uttan at fara og síggja listin á ráðhúsinum. Tað hevði verið sum at fingið boðið eina sjáld- sama gávu og ikki tíkið við hava Noregs henni. Ar eftir ár fremstu, myndandi listarmenn arbeitt við hesum tiltaki. Í stór- Oslo ir… K barum offurvilja hevur kommuna givið hesum listafó sóð fáa arbeiðskor sum slík tað. Tað er ikki nevna øll, tó nevna nokur nøvn: um so sjáldan men lat meg AI- fred Seland, Dagfinn Werenskiold, Nic. Schiøll høvuðsportrinum Sjúrði urin vil dvølja við fyrst og fremst) gjørligt at (hvørs midstavir í við frá Fafnirsbana evni Føroving- Joseph Grimeland, Nils Flakstad, Alf Rolfsen, Reidar Aulie, Per Palle Storm, Karl Høgberg, Per Hurum, Ulrikke Greve, Axel Revold, Edvard Munch, Villi Midelfart, Agnes Hjorth, Per Krogh, Aage Storstein, Anne Henrik Sorensen fleir hava viðvirkað og gjørt sítt hesta, Grimdalen, Hesir og enn listamenn til uppskridan av tí listatempli, sum ráðhúsið er vorið. Far til Oslo og hvgg sjálvur. Eingin verður nakrantíð at yrða seg eftir ti. Tað var ein mektigur stemning- ur í tí stóru høllini, lá ið ráð- húsið varð alment upplatið tann 15. mei. Yvir 1000 gestir vid kongafamiljuni, ríkisstjórnini og teim fremmandu gestunum á odda tilstaðar. Henrik Sø- rensens veldugi málningur úppá 31x13 metur av fólkinum í ar- beiði og hátíð, filharmonisk sel- skaps orkestur og 200 sangarar, íð heiðraðu »vår egen byg alt fleyt saman til eina hátíð, sum fall yvir hvønn einasta ov okkum sum hjåstødd vóru, og festi seg í okkum til eitt ríkt og rárt minni. Kongur talaði, eisini býar- stjórin, Halvdan Stokke talaði, og fadirin at ráðhúsinum tann 83 åri,gamli advokat Heyerdahl og vid »Ja vi elsker«, sungid av hesu túsundtals samkomu varð Oslo Rådhus vígt. Aftan á vígsluna vóru teir bodnu gestirnir frá útlandinum til morgunmat á Akershus slotti, í Kristian IV.s sale. Væl hava býir slott fram við prýðiligari útgerð, dýrari inn- búgv, ríkari list, enn gamla Akers- hus, men inni í tess lágu sølum millum teir meturtjúkku hvítt- kálkaðu ráddi eitt sinnislag, sum vísti, at nú hevði Oslo býur knýtt bondini millum tað gamla og tað nýggja, millum var nógvir at vísa veggirnar ráðhús og byarinnar nýggja g landsins gamla slott. Triðja dagin, týsdagin, rættu gestirnir býnum gávurnar á ein- um evkaveitslufundi í býarstýr- inum. Undirdyktir av »blitzljésum« frá blaðmonnum úr øllum londum og í einum ljósfloyma frá filmsmonn- unum ftrinu gestirnir í fylking inn í býráðssalin. Fyrst kom stortingsumboðsmaðurin Natvig Petersen, ið rætti býarstjóranum tað norska flaggi í silki sum gáva til býin frá Stórtinginum. Ikki minst áhugi var fyri Kjar- tan Mohr í føroyskum klæðum. Hann og síðani tosaði fyrst á føroyskum á norskum og frambar Torshavnar gávu til Oslo. Um morgunin tann síðsta dagin, 17. mei, gleið býar- og ráðhúshátiðin yvir í Noregs nationaldag, tann fest sum einki land á foldum hev- ur makan til, tá tað eru landsins óvitar, sum sermerkja dagin, har tað ikki er tanks, pansarvágnar og stúlhjálmar, men glað barna- andlit, id eru dagsins mynd. Svesto.