leygardagur 8. juli 1950síða 2

8. juli 1950 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR GRØNLANDSMÅLID Mótmæla inspektiónarinnar atburð og »Dagbladsins« og „14. Septembirs« royndum at gera gølu burtur úr. Førovingar verdaldar- økið, sum seinasta Hóast stutt undan bardaga fingu at fiska á innan- fyri sjómarkið í Grønlandi, kom at verða nógv størri, enn teir høvdu haft áður, hava javnaðar- menn við P. M. Dam á odda hildið fram, at tað einasta beina og náttúrliga var, at Førovingar sum danksir statsborgarar fingu loyvi at reka fiskiskap allastaðni í Grønlandi. Principielt styrid, grønlandsnevndin, rikis- stjørn og ríkisdagur givið P. M. Dam og javnaðarmonnum við- hald. Sambart ta nýggju skipan- hevur grønlands- ina fyri Grønland vilja Grøn- landingar, Forovingar og Danir fáa somu rættindi. Táið nú Førovingar, hóast henda principiella støða er tíkin, í ár ikki hava annan veiðirætt enn sambart ta gomlu lógar- skipanina, kemst tað av, at sam- ráðingar skulu fara fram millum grønlensku myndugleikarnar og fiskivinnufeløgini og landsstýrið viðvíkjandi søluskipanini. Landið liggur neynliga soleiðis, at ein av treytunum fyri at hava bú, veidi- og virkisræt í Grøn- landi á javnt vid Grønlendingar er; at allur fiskur, sum verður veiddur av skipum ella bátum innanfyri sjómarkið, ætlast verða seldur ígjøgnum eina serliga sø- andeils- ætlanin, lumiðstøðu, skipað á grundarlagi. Eisini er at ein procentlig avgift av fiska- søluni skal fara í ein konjuk- turgrunn at taka til hjåfiskimon- tá ið tær ringu tíðirnar koma. Men tå id Førovingar hava teirra egnu sølumiðstøðu og teir hava alstóra interessu Í Grøn- nun, at fáa veiðu sína Í landi heim til virkningar, skjeyt P. M. upp, at framman- fyrinevdu = samráðingar skulu tara framm um eina serliga sø- viðvíkjandi ti fiski, í Gronlandi, Dam luskipan Førovingar áðrenn endalig støða verður ti- kin fyri Foroyingar. Soleingi he- veiða sar samráðingar ikki eru hav- dar og til tess hava ikki verið stundir, verða tær gomlu lógir- nar at galda. Og tað er sambart hesar lógir, at skip eru vorðin tikin. Men til ár skuldu samráðingarnar verið lidnar og semja verið fingin um eina ser- fyri førovska næsta liga søluskipan fiskin. Allir partar eru vorðnir sam- dir um tað principiella at Grøn- lendingar, Førovingar og Danir sama bú- veiði- og skulu hava virkisrætt í Grønlandi, og duga vit tí illa at fata, at sjoverjan, nú beint frammanfyri eini en- diligari skipan um felagsrætt í Grønlandi fyri allar íbúgvar í tí danska kongaríkinum, skal fara so harðliga fram móti ski- pum, sum eru farin inn um at kroka ella at liggja sum móður- skip fyri útróðrabátum, ið fiska uttanfyri ella har, ið Førovingar hava fingið loyvi at fiska. Sjóverjan í Grønlandi hevur við hvørt farið striksliga fram. Men Førovingar vita eisini frå at siga, hvussu lagalig hon ofta hevur verið. Straffin og bøturn- ar hava aldri verið nívandi. Snørisfiskiskapur Føroyinga uppi hevur verið skaða- hevur ti í Grønlandi leysur, og tað verið þeint av sjóverjuni at hava far- ið lagaliga fram. Og tað hevði verið enn og meiri rímiligt og klókt, sum til stendur, um sjóv- erjan nú hevði virkað einans sum ansari eftir, at Grønlend- ingum ikki hendi nakar ónáðir av Førovingum. Tað má liggja minni á, at Føroyingar kasta loddið innanfyri eina oyggj ella eitt liggja innanfyri økið, ið er avsett at fiska á. Men tað er klókt at gera so lít- ið sum møguligt av at fara inn um, tí vit megu hava gott sam- arbeiði við Gronlendingar. Vit duga ikki at skilja tíðind- føroyskum skilja sker, sum ini um tøkuna av skipum. Enn og minni vit, at loyst skulu vera skot av, og at bøtin sum einstakt skip skal hava fingið, skal liggja um 20.000 kr. aftrat tóku av allari veiðini. Er talan um bara hålv- an farm hjá eini skonnart, verð- ur straffin at náa eina hædd, sum ein bara kann finna í Is- landi. Hetta kann ikki bera til, tí hetta er í stríð við alla við- gerð og innstilling grønlands- málinum viðvíkjandi. Vit hava onga forkláring, at her má — um tíðindi skipara- felagsformansins eru sonn — vera ein misskiljing frá vaktarskipun- um viðvíkjandi teirri uppgávu, ið tey hava at røkja. Er tað misskiljing frá einum embætismanni, er ligt at Ísa hana rættaða. Os tað gleðir okkum at frætta, at landsstýrið hevur tik- ein mogu- ið sær av málinum. Hann, ið vil vinna í Grøn- landi fyri sjómønnum, má skilja, at verri gerð kann ikki verða gjørd enn, at oysa upp til hat, leggja út vid briksli og ósann- indum móti monnum sum Iled- toft, ståtsministara, teirri donsku stjórnini, E. Brun, stjóra, ríkis- degi og øðrum, sum veruliga hava sýnt hin besta vilja fyri førovskari sjóvinnu í Grønlandi, og sum saman við grønlands- ráðnum hava tað avgerandi orð- ið í ollum grønlandsmálum. Misskiljan skulu sjálvandi átalast fyri at fáa rætt- að ólagið. Men tað má verða gjort sámiliga og í besta vilja til samarbeiði millum Grønlending- ar, Foroyingar og Danir. Vit vita, at eitt hjartamál hjá Hedtoft, stálsministara, hevur verið og er at veita Føroyingum Gronlandi. Vit og feilir fullar sómdir í vita, al grønlandsneyndin, ið gav tilmæli til eina nýskipan í Gron- landi, hevdi sama vælvilja yvir fyri foroysku sjóvinnuni í Grøn- landi. Vit vita, at grønlands- stjórin Eske Brun eisini hevur hin besta vilja fyri Foroyingum. Vit vita, at í hvussu er ein stórur partur av landsráðnum i Grønlandi fegin vil vera í vinar- ligum samarbeiði við Føroying- Nr. 27 ar. Vitandi, at so liggur landið, og vitandi at samhugur og vin- arlag partanna millum vil verða av avgerandi týdningi undir sam- rådingunum um støðuna hjá Foroyingum í søluskipanini fyri fiskin, ið veiddur verður á grøn- lendska territoriinum — vitandi, at nú leikar so ómetaliga nógv á, at:illstøða verður hildin úti í grønlandsmálinum, kennst tað einki minni enn sum landaskaði og óbøtilig ógerð móti føroyska fiskimanninum, tá ið nú málgag- nini = fyri = loysingaflokkarnar, fólkaflokkin og tjóðveldisflokkin, í grovastu orðum leggja Hedtoft, ståtsministara og allar danskar stjórnarmenn undir hin ringasta vilja, ja beinleiðis forfylging og allar illgerðir móti føroyskum sjómonnum uppi í Grønlandi. (Frh. násta blað) Skipafelagið Feroyar Telefonir 209 171 274 Tórshavn Føroya Bjór Ql- og Mineralvatnsvirki Máltráð nr. 4 FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL Citrén sodavatn Appelsin limonada Hindber limonada Jørdber limonada Vanillie limonada Appolinaris Øl og mineralvatn verður bert sent til teir kundar, ið senda kassar og fløskur aftur. Sendið tómt góðs aftur! EINAR WAAG Klakksvík. Takpapp nish — Finsk Tjøra Í VÅGSBOTNI FÆST: Carbolinium — Black War- Máling. Allar støddir av PENSLUM og TJØRU- KUSTUM BUMMULLSSNØRIR, 5, 7, 8 Ibs. Hampsnørir, 1'2, 3/2, 6 lbs. P. f. Z. HEINESEN Tlf. 83 & 240 . Tórshavn Grót og skervur. ØU, id vilja keypa skerv ella grót eiga at venda sær til kom- y munukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir ikki kunnu heimta grót ella skerv uttan við einum limi av vegnevndini ella einum umboðsmanni fyri kommununa. Froðbiar sóknar kommuna