leygardagur 16. september 1950síða 6

UPPSØGNIN TIL LANDSSTYRID Tala P. M. Dams å tingi 1. august 1950. UPPSØGNIN TIL LANDSSTYRID Eg havi haft ta æru at umboða javnaðarflokkin í stjórnarmálum undir krignum og til landsstýrið varð sett. Havi verið flokksins talsmaður undir skapanini og viðgerðini av teirri nýggju stýris- skipanini. Hugsi ikki, at eg gangi nøkrum ov nær, um eg sigi, at at tað eru javnaðarflokksins uppskot og tankar, id ein meir- luti saman við Dønum at enda samdust um og samtyktu á løg- tingi og á ríkisdegi. Sum teir veruligu fedrar til stýrisskipaninanýggju,hildujavn- aðarmenn seg skulda at vera við til at mynda tað fyrsta landsstýrið. Javnaðarflokkurin, gamla sjálv- stýrið og sambandsflokkurin gingu so í samráðing um mynd- an av landsstýrinum samd- ust um, at meðan sambandið skuldi fáa løgmannin og harvið leiðs- luna í landsstýrinum, skuldi javnaðar- og sjálvstýris- bólkurin fáa løgtingsformannin og leiðsluna á tingi. Harnæst undirskrivaðu flokkar- nir við A. Samuelsen, løgmanni, Johan Poulsen løgtingsmanni, fyri = sambandsflokkin, Louis Zachariasen, landsstýrismanni, fyri sjálvstýrið og mær fyri javnaðarflokkin ein arbeiðssátt- mála við 15 punktum og sum byrjaði soleiðis: >Undirskrivaðu Sambands- flokkur, Føroya javnadarflokk- og ur og Sjålvstyrisflokkur eru vordnir samdir um at seta landsstýrið við A. Samuelsen, løgtingsmanni, sum løgmanni, og at vit í fyrstu syftu binda okkum til sum minsta mál at arbeiða fyri... Hesi 15 punktini viðvíktu: 1) Gera ta socialu forsorgina í Føroyum ein góða og í Danmørk. 2) Fremja ta mikið umrøddu heildarætlan = fyri = sjúkrahús- bygging í Føroyum. 3) Statsstudning og hílig og langfreistað lån til havnabygging í Føroyum. 1) Skipa fyri at húsabyggingin Føroyum verður eins væl gjað og lætt at fáa í lag sum Janmork. 5) Langfreistað og bilig statslån til ravmagnan av Foroyum. 6) Ståtsstudningog biligstatslån i fig i I til bygging av kostskúla og studentaskúla við umskipan av okkara hægri skúlaskapi. 7) Inn og útflutning sum ser- mál. 8) Skipan av valutavidurskiftun- og sterlingh6lkaspurninginum. 9) Skjóta loysing av telefon- og flúgvisambandinum vid útheimin. 10) Keyp av Landmandsbank- ens partapeningi í Førova Banka og broytan av bankaskipanini. 11) Industrialiseran av fiski- vinnuni og styrkjan av øllum før- oyskum ídnaði. 12) Arbeida fyri at fáa tey stórst møguligu rættindi í Gron- landi, harundir útbyggjan av havnavidurskifitum, skipasmiðju, oljutangum o. t. 13) Gjøgnumsføran av plán- unum um Suðurhavshvalaveiðu við byrjan í Førovum og møg- uliga eisini í Grønlandi. 14) Oljubryggjan í Sóldafirði verður at byggja sum samtykt av tinginum, og spurningurin um einkar flytan av olju verður skjótast gjørligt nærri at seta í verk (orðrætt úr sáttmálanum.) 15) Nýggja og betri lønskipan fyri fólkaskúlalærarnar i oyum. Í treysti til at flokkkarnir fóru at kenna seg bundnar av undir- skriftum teirra oddamanna, seg- ði eg við myndanina av lands- stýrinum frá stórum vónum um eitt gr6drarikt Før- samarheiði, og eggav løgmanni mítt álítistreysti. Menn tað gekk tesverri ikki long tið, til sambandsflokkurin breyt undirskrift A. Samuelsen, løgmanns, og Jóhann Poulsens, løgtingsmanns og lærara, við at ganga saman við fólkaflokkinum í at fella oljumálið. Mær tykir sum hetta grima brot av orði sínum og avtalu eins og lamdi allar moralsku aftringar í sambandinum yvir fyri socialistunum — teim treyt- um, sum socialistarnir settu fyri at standa aftanfyri landsstýrið undir sambandsflokksins leiðslu. Sambandsmenn íkki einans bråstedgadu við at leggja orku sína at fremja mong av teimum nevndu sáttmálapunkt- unum, men tóku upp eitt syste- matisk arbeiði fyri at troðka javnaðarmenn burtur fráleiðsluni í nevndum og á tingi. A a Eg kann taka fram nøkur dømi: William Smith var formaður í fiskivinnunevndini. Sambandið rak hann burtur og setti Poul Niclasen ístaðin. Í telefonnevndini valdisamband- ið heldur fólkaflokksmannin Hákun Djurhuus enn ein socialist til formann. I fíggjarneyndini varð eg aysettur sum formaður og sambandsmaðurin Johann Poul- sen settur ístaðin. Í veganevndini varð javnaðar- og sjálvstýrisbólkamaðurin S. P. Zacariasen avsettur sum formað- ur og sambandsmaðurin Hans Iversen settur ístaðin. Í vérunevndini varð sambandið við til at seta fólkaflokksmannin Ellefsen formann aftaná Davidsen. Í Oyrnafjallsnevndini var sam- bandið saman við fólkaflokkinum at seta fólkaflokksmannin Hákun Djurhuus sum formann ístaðin fyri meg. Í búnaðarráðnum hava sam- bandsmenn í landsstýrinum ging- ið frekligast móti avtalu og teim sum