leygardagur 16. september 1950síða 8

DAM og GRØNLAND nevniliga ikki við til skrúðgong- una. Eg fekk so statt ikki fatur í teir til samráðingar um hesa av sambandinum so knappliga skaptu »situation«. Farið var so í kirkjuna. Komnir aftur úr kirkjuni kem- ur Hans Iversen frá sambands- flokkinum til Øregaard og min og vildi hitta okkum vidvikjandi formannsvalinum. Vit fóru uppá loftið í social- istanna verilsi tað er aftur at merkja, at hvørki Davidsen ella Smith vóru heldur tá til stedis. Øregaard og eg máttu tí átaka okkum at taka støðu sum best fyri javnaðarflokkin. Vit umhugsaðu aftur møgu- leikan fyri útsetanini, lósu ting- skipanina o.m. Men kundu ikki koma til annað úrslit, enn at útsetanin var óígjagnumførlig. Iversen fór so aftur til sam- bandsflokkin við málinum. Hann lovaði at koma aftur við beskeð til okkara. Vit sótu so og bíðaðu, til kl. var farin av eitt. Men so novdd- ust vit niður fyri at fara inn í tin g- salin. — Fundurin skuldi jú byrja kl. 1. Har stendur so Davidsen. Men tá vóru allar tingingar lidnar og ongar stundir til samráðingar. Lika sum eg standi og sigi góðan dag við Davidsen, kemur Iversen út úr sambandsverilsi- num, rópar Øregaard og meg til viks og sigur okkum, at sam- bandsmenn ikki vildu ganga í valbólk við okkum til valið tann dagin, men hildu fast við at fáa valið útsett. Vit søgdu, at so var einki at gera. Fólkaflokkurin kom so at fáa formannin. Hann var stórsti flokkur, um samgonga kundi koma í lag um formanns- valíð — og útsetanin kundi sum fyrr ásannað ikki ígjøgnumforast. eingin Øregaard og eg máttu so lata Iversen vita, at við at sambands- noktadu at vera vid til víðari samgongu og tóku tann seinasta tåttin av leidsluni 4 tingi frå socialistunum, høvdu menn soleiðis teir brotið allar avtalur og endi- liga slitið alla samgonguna. Vit vóru tí noyddir, tå id val- ini vóru farin fram og Th. Pe- tersen valdur av sambands ávum, at siga frá á tingi, at javnaðar- flokkurin ikki longur stóð aftan- fyri núsitandi landsstýri undir sambandsleiðslu. Hetta er at skilja soleiðis, at val eigur at fara fram, so skjótt sum fiskimenn eru heimkomnir og hava fingið stundir at summa seg og seta seg inn í spurning- arnar og flokkanna støður tilvalið. Tað er komið fram, at henda | óargaliga enn samráðingar vóru farnar fram millum gronlandsstyrid og ríkisráðið øðru megin og lands- stýrið og fiskivinnufeløgini hini megin um søluskipanina. Til tess hesar samráðingar eru lidnar verða tær somu reglur- nar fyri Føroyinganna fiskiskap í Grønlandi at galda. Allir fiskimenn eru greiðir yvir at eingin hevur harðari mótmælt atburðinum hjá teirri grønlendsku sjóverjuni móti teim fóroysku fiskiskipunum enn Dam annaðhvørt tað hevur verið í Danmørk í Føroyum ella ta ið hann var í Grønlandi. Nú tá ið frættist atburð hjå um hin Mágen uppsøgn, id seinri hevur verið|móti fóroyskum skipum, mót- til viðgerðar á flokksleiðslufundi mælti P. M. Dam sum fólka- og einmælt samtykt, má skiljast tingsmaður bæði brævliga og sum ein koyring av landsstýris- manni Davidsen úr flokkinum. Hetta er heilt skeivt. Tað hevur ikki verið í huga- num á nøkrum javnadarmanni, hvørki á tingi ella í flokksleiðsl- uni at siga Davidsen úr flokkinum. Tað sum liggur aftanfyri hesa uppsøgn er so statt sambandsins brot av samgonguavtalum og arbeiðssáttmála — ogeinki annað. DAM = GRØNLAND Dagblaðsblaðstjórin heldur sum so mangur otangi, at tað ber til al siga eina ósannind so uppi lsaman, at fólk fara at trúgva henni. Eitt nú roynir Dagblaðið at jabba upp í saman, at Dam skal hava verið fyri, at Føroy- ingar skulu verða tvungnir at selja grønlandsveiði teirra gjøgn- um tað grónlendska sølufelagið. Vit hava áður dokumenterað, at henda frásøgn Dagblaðsins er kolsvørt ósannind. Akkurát hitt mótsetta er tilfelli. P. M. Dam hevur allastaðni, har ið hitt grønlendska sølu- felagið hevur verið til umrøðu, mælt ímóti, at grønlandsfiskurin hjá Føroyingum skal verða seld- ur á annan hált enn Føroving- ar sjálvir halda vera best. Hetta mótmæli P. M. Dams i grønlandsneyndini og á ríkis- degi útinti, at við at senda hetta fjarrit til statsministaran: »Forfærdet over telegrammer- ne fra Grønland om skydning efter færøske håndlinefiskere, konfiskeringaf fangst, idémmelse bøder, som tilsammen langt større end nogen engelsk trawler idåmt for ulovligt fiskeri ved Færðerne. Uforstáeligt under hensyn, man principielt gáet ind for færingernes ret fiske over- alt grønlandsk territorium. Í ønsket etablerede gode forhold ikke sættes over styr henstiller inspektionen humaniseres og der kun gribes ind, hvor virke- lige grønlandske interesser ge- neres. Venlig hilsen Dam.« Samstundis sum Dam er av- gjørdur i fordøman av tøkuni av snørisskipunum, skilir hann at hitt besta vinarlagi millum Førovingar og Grønlendingar er ein høvuðstreytin fyri, at Før- ovingar skulu koma at vinna fullar sømdir í Grønlandi. Og lað er Dams og javnaðarmanna mál. Eingin kann nokta, at tað ikki í lítlum muni skyldast Dam, nú hann kom á ríkisdag og í grønlandskommissiónina, at grønlandsstongilin principielt varð brotin, soleiðis at so brátt samráðingarnar um søluskipan- ina eru lidnar, verður Grøn- land eitt opið land fyri Føroy- ingum at veiða, búgva og virka í. Hetta úrslit og verk Dams kann hvørki Dagblaðið ella undantak varð |ankar annar fjala, í hvussu so tikið fyri Førovingar, soleiðis at |bladid og aðrir politisku figg- eingin avgerð skuldi verða tíkin |indar Dams spenna seg út at fyrr |spreiða ósannindi út um Dam. Førovingum viðvíkjandi,