mánadagur 4. desember 1950síða 2

4. desember 1950 FØROYAÅSOSTAL-DEMOKRÅTUR MENNISKJU VID SPÆLIMANNALYNDI Wiliam Heinesen „De fortabte spillemænd« bókin av William hevur yvir sær ein ævintýrdám. Hon hevur eisini dám av teimum gomlu romarun- um, ið høvdu langar, spennandi kapitilyvirskriftir, sum søgdu frá, hvat tú fannst í kapitlunum. T. d. hevur ein kapitulin: Om et bryllup, et gravøl og en Henda Heinesen vred mund, samt om navnet Orfeus. Høvuðsevni í bókini er menniskjur, ið ringt handalag hava at standa seg í hesum heimi. Tey halda seg til annan veruleika enn tann, sum fjøldin gongur eftir, men hesin gevur teimum tó hina størstu fragd lívinum. Skaldsøgan henda sýnir okkum av fyrstu monnum vindhørp- usmiðin, klokkarin Kornelíus Isaksen. Hann gitir av sær hesar frægdarsynirnar, spælimennirnar Moritz. Sirius og lítla-Kornelius. Hin mest áhugaverdi og best fråsagdi er Sirius. Hann er skaldið brøðurnar, og hann sæta sær, tá hitt dagliga millum dugir ringast at hann skal tæna sær breyðið. Hann fær nøkur børn at uppæla, men hansara læraragávur eru vánaligar, og skúlin minkar burtur í einki. Men sinnið hansara letur seg upp bæði fyri lutunum kring hann og kærlekin- um. Hon er sorinskrivaradóttir, Leonora. Henni yrkir hann kvæði síni; men kærleikur hansara til hennara livur bert í skaldskapin- um. Holdsliga heldur hann seg til hina stóru og tungferu Juliu. Hann sveimar soleiðis í tveimum heimum, men hansara holdsligi kærleiki svinnur so burt, at hin heita Julia fær einki burtur úr honum. Tey giftast, og at enda leggur sóttin hann á seingina. Har á sóttarseingini fáa allir lutir um hann rættiligt lív. Og har, meðan hann liggur at doyggja, brýtur sangur hansara út og verður heilskapað ljóð. Søgan um Sirius er so statt, um hon er knýtt til hinar persónarnar og hedningarnar, ein heil søga. Hon er eitt vakurt og hugtakandi skaldverk hesi bók. William Heinesen hevur eisini sínar svørtu persónar, og sum í »Den sorte Gryde« er ein mannarevsari næstan av sama slagi sum hin tiltikni prentarin, Jens Ferdinand. Her er hann hålærdur magistari og eitur Mortensen. William teir religiøsu ella eisini Heinesen. líkar ikki fanatikkararnar kann ein siga, at bókum, sum tey Í hansara gripin eru av reglión, eru altíð fanatikkarar ella hava regligión- ina sum skálkaskjól at fjala sín vesældóm og illskap við. Sparekassebestyrer Ankersen leikar í sum eitt rættiliga ótt. Hann er fráhaldsmaður, og hóast hann sjálvur hevur eina myrka fortid, dømir hann øll til heljar. Hann kemur sum eitt ólegi inn í »Bastillen«, har spæli mennirnir og hýski teirra hava sítt tilhald, og har teir finna sær gleðina í musikkinum og í einum glasi. Alt hetta er honum andstyggiligt eins og hinum fólkunum í fráhaldsfelagnum »Ydun«. Tey eru ikki rættiliga so ørlig sum Kringlemenigheden, men tey fara við óhógv í heilum um býin. Mátte-Gok er hin svarta sálin. Hann setur við sínum skálka- brøgdum gongd í bókina Hann gongur millum teirra sum hyklarin. Skaldsøgan roynir at greiða upphav hansara, hvaðani hann hevur arvað sítt ringa lyndi ; men tað tykist nógv at hava verið um hann. Men hann fær ein ringan og dramatiskan enda. Táið hann skal fara av landin- um við sínum tjóvagóðsi, rør Moritz, ferjumaðurin hann til havs, setir eld á bátin og forkemur báðum. Magistarin Mortensen, revsarin, er rikin upp á land. Hann sjólætst har niðri á tí lærda háskúlanum í Keypmannahavn, og her í hesum lítla býnum rak hann upp. Hann er beiskur í huga. Hann gongur eisini har og mel- ur ímillum sovorðið, sum einki mannfólk kann fáa tak í, og so drekkur hann sær annan fovit- nisligari verunleika. Hann er eisini forvitnisligur maður, men tað rýkur bos av honum. Væl er fundurin millum hann og kultusministarin, = skúlabróður hans Østermann frásagdur. Hann skuldi einaferð skriva um Kierke- gaard, og tað myndar Ostermann upp, men tå fær hann eitt av sínum filosofisku riðum, og fær høvi til at siga hugsan sína um kultusministarin, prestar 0. a. sum gulva seg uppeftir og strev- ast at sleppa at sita til háborðs lívinum. Tó eydnan kemur til Mortensen, hann arvar støran pening. Men í sínum góðsinni gevur hann vinum sínum so at siga alt, og hevur bert ein lítlan part eftir. Hetta = verður stolið frá honum, og tann stuldurin setur hendingar á gongd í søg- uni. Skálkurin Matte-Gok er tann sum stolið hevur, og tað er, táið harin skal rýma við hesum peningi at lagnan fær fatur á honum. nógvar persónar. Bókin hevur sostatt hendingar og nógvar Her er ein barðlagi millug Jjós og myrkur: Onkur “vil kåriska balda, at ymsig På ar eru nóg so ljósir, bg nóg so myrkir. ; Onnur vilja) fara at kanna per- sónar og kanna støð. Men tað man fara at vera torført. William Heinesen hevur kann ein siga meira í hesari bók enn í nakrari aðrari nýtt sítt málsliga“ hegni og sínar ímyndargávur. At fara og kanna støð, har hendingar fara fram, er sum at leggja seg at droyma uppi á einari nøvu ein góðan dag. Tú hevur fyri lær eins og eina káma staðar- kenning, men hon fer burtur í einum támi, og kemur annað í staðin. Soleiðis er ævintýrið. Tað kann henda her, og tað kann henda alla staðni. Musikkurin og listargávur spælumannana fara sum eitt skiftandi lag gjøgnum bókina og teir og viðurskifti teirra bera hana. Teir stríðast at stillast og sissast í hesari verð. Onkrum eydnast tað fyri, sum t. d. Or- feusi, id arvar allar listargåvur- nar hjå ættina, men hinir verða bert at ganga á eggini og líta av og á niður í tann heimin, sum dagast har niðri, og hesa sjón fegnast teir stórliga uppiyvir. „De fortabte spillemænd« man vera hin mest merkisverda av William Heinesens bókum, og líkist hon eisini nógv burturúr. Í hesa skaldsøguna man skaldið hava lagt meira av sær sjálvum enn í nakað annað verk, sum hann hevur lagt frá sær. Martin Joensen. Nr. 48 kn —øi Tórshavnar sjúkrakassi Av tí at limirnir nú eru so nógvir, og økid so vitt at fara um, at tað er ógjørligt fyri eitt fólk at ganga runt til limirnar eina ferð um mánaðin, vil tann hroyting viðvikjandi gjaldi av limapeninginum verða gjørd, at frá 1. januar 1951 må hvørlim- ur sjålvur koma og gjalda å kan- tórinum. Kantórtíðin fyri øll inn- og útgjøld er frá 1. jan. 1951. kl. 10—1 og 4—6. Leygardag 10—2. Havn i nov. 1950. NEVNDIN Lønjavningargrunnur skipsfiskimanna viðbót fyri 1950. Bloð til umsóknir um lønar- viðbót verða flyggjað út hjá sýslumonnum, sóknarfútanum í Vági (í Skúvoy og Mykinesi hjá sóknarstýrinum) og á skrivstovu grunnsins í Tórshavn (tlf. 643). Tad verður mint á, at umsó kn- irnar eiga at vera innkomnar innan 1. mars 1951 saman vid avrokningum fyri 1950. NB. Halda menn seg eiga vid- bot og hava ikki fingid avrokn- ingar eiga teir kortini at senda umsóknina inn adrenn 1. mars og skila til, nær avrokningarnar kunnu væntast og senda tær tá. NEVNDIN [AAA USUSEENSSSSSSESSSUNSUESN Færesk Margarine VITA Ne Vitaminiseret Færøsk Produkt Fint Produkt. "7 NIDAN-komfuret 2r konstrueret efter gnske af og samraad med 3t-te=s Husholdni-gsraad. Det er et rigtigt ønske- it komfur med rent og tll- talende yore, minimalt brærdselsfórbrug, altid varmt vind, effektiv ste- geovn, ingen snavsede gryder og ingen røg og sod i køkkenet ES « m e