leygardagur 20. januar 1951síða 1

FØROYA LANDSBRO Føroya Sosial-Demokratur FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR g Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á Nr. 3 | , S , 1 : 2 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og 8 | I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 20. januar 1951 kostar kr. 2,50 + porto E fjórðingsárið 23, árg. Alt árið burtur - einki oyra enn - aftur til skips Tað eru óivað ikki so fáir fiskimenn, ið vóru burtur alt seinasta ár, men sum enn einki oyra hava fingið. Hvussu fær ein familjumaður lað at ganga, spyr mangur. Tað er ófatuligt, men hin føroyski fiskimaðurin er tolin, hann veit hvat tað er atknógvast undir trælaokinum, og dugur tí eisini at liva undir hesum økonomiska trýstinum, sum hetta peningaloysi verunliga er. Frammanundan bardaganum vóru tað nógvir keypmenn, ið lótu uppá borg, inntil fiski- maðurin einaferð í urtid fekk rokningina frá reiðarinum, sjáldan fyrr enn hann fór av stað aftur. Heima royndi konan at húsast sum best, og sjålvt um hon gjørdi sílt besta. bar ofta illa til at fáa endarnar at røkka saman, og úrslitið av árinum varð, at fiskimadurin måtli skuldbundin av stad aftur. Húsini = vånaliga børnini vánaliga klødd og kanska illa nokk fóðraði sum tey skuldu, sakn og trot —- og so øll skuldin aftur at. Tungt måtti tað kennsl, atlagtútundirslíkum umst6dum, men her gjørdist einki annað, her var bert eitt umráðandi: til arbeiðis, lív ella deyð. umsitin, Undir slíkum umstøðum og viðlívinum í váða, hevur mangur føroyskur fiskimadur slitist og fjart frå heimlandsins strondum. År undan åri var hetta lagnan, men hvussu tung og hørð hon enn kundi kennast teir aldri um at geva strevast hugsadu ullan so at sjåka noyddi til tað, og tað hendi ikki so upp, leir sjáldan. Fyri mangan var bardagatíðin leir gjørdist rindaðu ein stórbroyting, meira økonomiskt friir, og bøtti um lívskorini og livslikindini. Tó, ikki allir fingu lut í hesum. Nei, langt frá. Nú gullið raplaði innum dyrnar trøkadu aðrir seg framat, Bøndur og lærarar, id aldri skuldina hovdu verið á sjógv, sluppu umborð á skipini, meðan fiski- madurin, ið ár undan ári, trúliga hevði tænt reiðarunum og hildið lívið teirra uppi, fekk nei, tå hann kom at biðja um ein kjans. Ja, nógv fyri mátti tað verða hjá hesum monnum at síggja flippumenninar, fara umborð á skipini, — á tey somu skipini sum teir stríddust við uppi í Íslandi og Grønlandi, tá úrslitið var lítið og einki, men nú, nú, lítið slit og strev var í ti, nú komu aðrir og tóku skipini frá teimum. Nú gjørdist reiðarnir ovurríkir, so nú løgdu teir vertin í fiskimannin, hin sama fiskimannin, ið teir lovaðu gull og grønar skógir fyri at fáa hann við tá tað ráddi um at hava menn ið dugdu og tymdi at standa og draga bly- loddið. Altíð, bæði í friðartíð og bardagatíð hava fiskimenn gjørt sína skyldu, men teir hava enn ongantíð fingið sín rætt, — enn ongantíð fingið tað sum teir eiga moralskan rætt til. Og nú, ja nú tykis) alt at koma aftur í tað gamla lagið Fiskimenn gera framvegis sína skyldu til lítar, teir gera alt, seta lívið í váða, fara langferðir burtur frá konu, børnum og heimi. Teir gera sína skyldu til punkt og prikk, teirra verk er fullkomið, teir kunnu íkki gera meira, men hvat fáa teir í løn. Hvussu tøkksamt er okkara samfelag ímóti teimum. Hvørjir standa nú við opnum ørmum, og hvørjir berjast og sláast fyri teirra rættindum. Hvat hevur samfelagið veitt reimum av somdum ? Jú samfelagið takkaði teimum við at siga teimum eilt korta nei, tit skulu einki hava siga yvir egnari veiðu, tit hava drigið fiskin, liðugt. Tit fáa einki landsins fiskasølu, orð at siga í — og so varð, teir vórðu settir uttanfyri. Men tað er vert at minnast til, tað vórðu sambandsmenn og fólkaflokksmenn, ið setti fiski- mannin uttanfyri, tað vórðu teir ið noktaðu teimum teirra mest nátlúrligu rættindi, og so er tað hesir menn ið sita á stjørnar- pallinum, og síga seg vera farnar til arbeiðis. Fiskimenn. Trúgva tit teir eru farniratarbeiða fyri tykkum ? Nei ikki man tað vera, annars vildu teir saktans longu havt lagt uppskot fram á ting um at veita lykkum rættindini i fiska- søluni, hjálpt tykkum við avrokningini, minstuløn o.m,a. Ein var og er flokkurin, id bardist fyri tykkum. Javnaðarflokkurin. Hann legði appskotið um at tit skuldu fáa helmingin av umbodsmonnum i nevnd Fiska- sølurnar. Hann legði uppskotið um at tit skuldu fáa avrokningina gjøgnum fiskimannafeløgini, so reiðarnir ongatíð fingu hendir peninginum. Hann legði fram uypskotið um at tit skuldu fáa 700 kr. um mánaðin í minstuløn, í staðin fyri 300 kr., sum nú. Men hvat hendi? Jú, fólkaflokkurin og sam- bandsfiokkurin, hetta nýggja kapitalista-sfturhaldið feldi upp- skotini, eitt fyri og annað eftir. Ti fara tit hvat hesum viðvíkur av stað aftur í ár uttan at kor tykkara eru minsta sindur bøtt. Aftur skulu tit at føra veiðu heim til landið undir umstøðum ið eru beinleiðis drepandi fyri tey mongu fiskimannaheimini. Víst fekk afturhaldið ein dyggan frammaná á síðsta løgtingsvali, men hann orkaði ikki at kollvelta tað, ið koll- veltast skal. Tann tíðin kemur lá vit fáa høvi til at geva teimum tá fer at ein enn dyggara, og bera til, tá stovnseta vit hitt sosialistiska samfelagið, ið fer at vera grundleggjandi fyri betri livikorum her á landi, so fiskimadurin, verður av landsins stjørn, við tryggum kennslum kann fara um skipaborð og leggja rygg til fyri at fiyta veiðu, pening og vælstand heim til landið. Líkbrenning Landsstýrið hevur lagt tingið málið um líkbrenning. Hetta málið er komið frá donsku landsstýrið held- fyri stjørnini, men tað ikki vera líkindi til at seta lógina í gildi í Førovum fyribils. L. Zachariasen aftur telefonstjóri Aftaná at L. Zachariasen er loystur úr starvinum sum lands- stýrismaður er hann vorðin att- ur telefonstjóri. Meðan hann var Eskild hann. landsstýrismaður røkti Christiansen starvið fyri Annars ér at siga, at i sambandslandsstyrinm er Rikard Long råharri i ny ggj l tele- fonmålum. Hvørjir skulu døma BJARNE CHRISTENSEN? Mikudagin 24. . heldur års- listanevndin fyri Fart av nevn- ingum fund í dómhúsinum fyri við lutakasti at velja út teir neyningarnir, ið døma skulu Bjarne Christensen, ið sum kunnugt segði seg sekan í brand- ásetingunum í Tinganesi og Hotel Føroyar. Bjarne Christensen er fram- vegis í Danmark til sálarliga rannsókn, men kemur aftur higar at verða dømdur hin 14. mars. Konvoy til Tysklands Tjaldrinum fóru Jóhann Djurhuus, landsskriv- istovustjóri, og Nicolaisen, gjald- skrivistovustjóri, til Týskalands fyri hin tiltikna telegrammannin, ið sigst at hava í kvittanum at gera rætning saman við >folkeflokks- manden bag kulisserne.< Men til hesa forrættning Við sum konvoy milliónfor- sum sjálvandi skal bjarga Før- oym — má signing frá Bonn- stjornini. Men til at fáa hana krevst konvoyarhjálpini varð- veitslu Foroya lands stjórnar. Men tað eru menn, sum at landsskrivstovustjórin er farin av stað fyri at løgmadurin kann verða habilur. Løgmaður faðir og landsskrivistovástjóri sum sonur undir ber illa uppá rím við habillitetin halda teir. Aðrenn konvoymenninir sigldu siga sum honum | søgdust teir og telegrammmaður- in at koma av Hólminum, har ordrar gevast. Mb. Drangur sum vit í seinasta blað sogðu var sokkin norður í Hvanna- sundi varð seinni keyptur nøkrum ungum monnum har í bygdini fyri 500 kr. og síðan drigin“upp á land. Æftlanin er nú at vala um båtin so hann verður nýtuligur til útróðarbát. Tá øll vilja giftast Ía óli vilja Sjónleikurin á Tvør- giftast« varð framførður seinasti viku. ovri í Tann innkomni peningurin fer til leikvøllin, ið skal valast um, og ætlandi kemur at kosta umleið 50,000 kr.