leygardagur 2. juni 1951síða 1

FØROYA LANDSBOKASAVN Førova Sosial-Demokratur FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR | Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á | | Tr Á ut R | Blaðið verður bílagt á thú inum, og ig ove Nå | 1. síðu, 15 eyru á 3. og 4. síðu | i Miðvikudagin 2 juni 1951 | kostar kr. 20 + to ara | 25. árg. Hugleiðingar aftaná verkfallið %X Ymist hevur verið, hvussu fólk hava hildið um og mett støðuna. Tað hevur verið bæði skrivað og tosað fyri og ímóti, og 6javnar hava hugsaninar verið. Kapitalistabløðini Dimmalætt- ing og Dagblaðið settu sær sum fremstu uppgávu at seta fiskimenn móti arbeiðarunum, og eingin ivi er um, at hetta hevur eydnast teim- um partvís. Hjá teimum var upp- gávan at fáa spjaðing í fyri á tann hátt at fáa verkfallið vent burtur frá teimum virkuligu seku í prís og lønarmálinum — afturhaldi- num, landsstýrinum og fólka- flokks og sambandssamgonguni. Norðlýsið roynir beinleiðis at seta bygdirnar móti høvuðsstað- num, t. v. s. føroyingar móti før- oyingum við stórum rakstrarróp- um sum t. d. »Burtur vid centrali- sationini i Havn!« »Latid tykkum ikki kúga av yvirgangskroppum.< Tað kundi verið áhugavert al fingið at vita hvørjir teir eru, ið Norðlýsið rópar fyri »yvirgangs- kroppar«? At rópa hina føroysku arbeið- arafjøldina, ella um tað so bert vóru teir, ið streika hava einsam- allir uttanfyri Føroya arbeiðara- felag, ið eisini lýsti streikuna fyri lógliga, fyri yvirgangskroppar, er at taka munnin nóg so fullan og yvirgongur enntá øllum, ið erka- kapitalistaverjurnar Dimmalætt- ing og Dagblaðið kundu funnið uppá. Men hetta kann vera mein- líkt øllum teimum ósonnu tíðind- unum, ið Norðlýsið sigur frá Havnini. At hendingar eru framfarnar, ið ikki hava verið rættar, er eingin ivi um, men sum heild tikið, for streikan sidiliga, såmuliga og regl- uliga fram, og hevdi ikki minsta petti við komunistiskan atburð at gera. Arbeiðararnir og teirra leið- arar vístu, at teir megnaðu at nýta streikuvápnið á rættan hátt. Tað at Havnin kom at halda á- fram við streikuni og ikki bygd- irnar norðanfyri, mátti sjálvsagt skapa stórt ólag í samferðsluni, tá Havnin í so máta er middep+lin; men hevur hetta skundað undir loysningin. Var lík- a linliga farið fram, sum í fyrra helmingi av streikutíðini, vildi tá leimum óivað eisini neyvan verið eydnast streikandi at vunnið so skjótt á mál og trupulleikarnir vildu ein- ans verið verri og størri, og oyð- samfelagsvirðum enn ingin av størri og meiri umfatandi. HVÍ FINGU VIT VERKFALLIÐ ? Verkfallið hevur nú staðið við í nærum tvær vikur, og tað er bert at vóna, at tá tað nú einaferð var byrjað, at tað so verður hildið á til sigur er vunnin, ein sigur sum fjøldin og landið alt kunnu vera nøgd við. Tað liggur tó nær at spyrja: Hví fingu vit verkfallið, og var tað neyðugt at leggja alt vinnulívið lamið? Tað er kanska onkur, ið heilt ókunnugur er við tey kor, hin før- oyski arbeiðarin hevur livað undir við lønsteðgi og príshækkan, sum vil halda verkfallið vera óneyð- ugt og bert ein stóran landaskaða, men vit onnur, sum kenna kor or- beiðarans og hava vilja til at s!.:;j- a tey, fata eisini, hví teir, hint trongdir, sum teir vóru, valdu at nýta seinasta og besta vápnið, teir áttu, til at vissa sær hampulig livi- líkindir fyri. Sjálvandi er tað hentasti og lættgongdasti vegur, bert at leggja tað, id tørvar aftur at lån arbeið arans, men um tað er besti vegur at ganga fyri landshúsarhaldið, er ógviliga ivasamt, reiðiliga betur hevði tað ivaleyst verið, um tad kundi lagast so, at arbeiðarin kundi fingið nakað meira fyri ta Í løn, hann fær útgoldna, tað vildi verið eitt stig á rætta leið. Hin føroyski arbeiðarin hevur, hóast løn hansara hevur verið líka høg og hægri enn arbeiðaranna í grannalondunum, fingið nógv minni fyri hana, og vit kunnu bert nevna Danmark, sum vit jú skulu hava felags valuta við, ein Sýndu arbeiðsgevararnir sama vilja til at fáa ein skjótan losyn- ing sum arbeiðararnir, vildi al: verið komið aftur í rættlag nógv skjótari enn tað kom, men sjálv- sagt eiga eisini teir rætt til at streika. Tað er bert harmiligt, at so fáir skulu kunna skapa slíkt ólag fyri so mong, og enn verri verður myndin, tá ein hugsar um, at nógvir av hesum sita við mono- polum, ið av sonnum gevur teim- um eina stóra ábyrgd yvir fyri fólki og landi. Vit kunnu nevna nøkur av hes- um monopolum: Rutuskipini hjá løgtinginum, bátarnir hjá mjólka- forsýningini, ið hevur einarætt frá løgtinginum til siglingina Skála- fjørdin—Sundalagid, Timbur handlarnir, id hava monopol uppå timbursøluna, Shell og Esso, ið hava oljumonopol, mjólkaforsýn- ingin, id hevur margarinmonopol, danskur arbeidari fær minni løn enn ein føroyskur, mena hann fær nógv meira fyri sína løn, enn hin føroyski arbeiðarin fyri sína. Hetta kann tykjast løgið, eftir- sum vit fáa mest alt av okkara vór- um úr Danmark, og tí skuldu ligið í nakað sama príslagi sum teir, burtursæð frá tí sindri, sum vit gjalda í farmagjaldi higar úr Dan- mark. Eftir hesum skuldi tað sæð út, sum okkara deyðliga prísráð skuldi havt nógv at tikið hond í, men óvíst er, um tað altíð kann rættast við prísansan, tí tað, sum ofta dýrkar okkara vørur so ógvu- liga nógv, er tað, at vit nýta alt ov nógvar millumhandlarar, sum jú eisini skulu liva og hava ein bita burturav, og so eitt afturat — okk- um vantar brúksfeløg, handilsfe- løg, sum teir ið skulu brúka, sjálvir eiga, og sum harvið koma at virka príslækkandi, hvat tey í stórum máti hava gjørt í grannalondum okkara. Hetta, at vit hava keypt so dýrt gjøgnum nógvar millumhandlarar, og tað at okkum vantar brúksfeløg- ini, og tann óbeinleiðis orsøkin til vøruna Útlandið * Harðliga hava Norkorear og Kinamenn troðkað á i Koreu, men sjálvt um trýstið hevur verið so stórt, at St. herurin hevur verið noyddur at víkja í flestu støðum, er tað eydnast teimum at halda støðuna í tan mun, at Norðanmenn í flestu støðum hava linkað um trystid og tikið herfólkið aftur, har tað var eydnast teimum at bróta ígjøgnum. Í hørðum loftbardøgum sunnu- dagin eydnaðist tað amerk. flog- førum at skjóta 3 russiskt bygdar jagarar niður. Í alt hava ameriku- menn skotið 24 flogfør niður og skaðað 149. Um stutta tíð skal vestur-týski í Onglandi eftir innbjóðing frá forsetin, Adenauer, á vitjunarferð See ||| verkfallið, og ti tað økið har rætt- ast má, um vit skulu koma á botn í lønarspurninginum, tí fyri ar- beiðarin so væl sum fyri fiskarin, ja, fyri landið alt, er tað meira umráðandi at halda prísunum niðri, so vit kunna umganga løn- hækkan, enn at fáa hægri lønir. Tí tað er nú ein uppgáva hjá tí sitandi landsstýrinum, fyrst við av- tøku av tolli á neyðsynjarvørum at lækka príslagið, tínæst at skipa okkara keyp úr útlondunum so- leiðis, at alt vit innflyta verður tikið beinleiðis frá verksmiðjun- um, har tað verður gjørt, so eing- in óneyðugur vinningur verður tveittur burtur í útlondunum, og fyri tað triðja stuðla monnum til stovnan av brúksfeløgum. Um ikki tað sitandi landastýrið er ført fyri at fáa hetta í lag, so fær tað eisini við tíðini at síggja, at tað heldur ikki er ført fyri at sita í sessinum, tí tað er jú sett har, ikki fyri sjálvir at kunna liva, men fyri at arbeiða fyri at tann ar- heiðandi fjøldin kann fáa hampu- lig livilikindir, og gera teir tað ikki, so er fjøldin væl før fyri at reka teir burtur, og seta sínar egnu menn í staðin. Morrisson, utanríkisráðharra, sum í hesum døgum vitjar Týskland. ltalski = uttanríkisráðharrin, Sforza, greivi, krevur friðarsátt- málan broyttan, so Italia kann økj málan broyttan, so Ítalia kann økj- a um hermegi sína. Samstundis krevur hann, at Ítalia skal hava alt Trieste-økið. Iranska stjórnin vil ikki lata oljuspurningin koma undir intern. gerðadóm. Russar siga seg vilja hjálpa Iran í oljustríðnum, tó ikki hernaðarliga. Á Parisarfundinum er semja um at taka avvápningina av Týsk- landi av dagsskrånni. Uttanrikis- ráðharrarnir skulu sjálvir taka støðu til henda spurning. Russar krevja Atlantssåttmålan á dags- skránna. po — h. GRINDALISTIN Tað verður her gjørt kunnugt, at grindalistin fyri 1951 liggur frammi á býráðsskrivstovuni frá 31. mai til 12. juni f år hvønn yrkadag frå kl. 11 —13 o3 15—16, leygardag tó bert frå kl. 11—13. Fólk verða biðin um at kanna eftir, um partarnir eru í lagi. BYRADSSKRIVSTOVAN