týsdagur 5. juni 1951síða 1

FRÆLSI FØROYA LANDSBÓKASAYN Føroya Sosial-Demokratur JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Nr. 34 | | Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu | Týsdagin 5. Tit skulu fáa verkfallið afturlønt, sigur Dimma. Í august skal Løg- | hvussu ringt teir skulu nevna teg. tingið seta meira skatt og toll á fyri at halda tær vørur niðri, ið åvirka prístalið, t. v. s., at klædna- vørur, skógvar, kol o. t., ið vit øll eru tvungin at hava, skal dýrkast enn meira, og skal tann peningurin nýtast til at seta prísirnar niður á matvørunum. Í øllum londum, har prístal verður roknad út, koma allar neyd- synjarvørur at ávirka pristalid, og at vit her í Føroyum ikki skulu rokna klædnavørur fyri neydsynj- arvørur, ljóðar margháttligt. Ney an nakrastaðni í verðini hava tey so ráligt veðurlag, sum vit hava, og vísa teir nógvu giktsjåklingar- nir best at so er. Í brævinum frá landsstýrinum siga teir, at tær vørur, ið fáa stud- ning eru tær, ið nýttar verða hvønn dag, og munar hetta nógv hjá ti, ið minst hevur meira enn tær krónur, ley av og á gjalda í tolli fyri ein klædning, Soleiðis ljóða teirra vísdómsorð, og um tú rådini, og væl inbúgv. gólvteppi o. 7 Og okkum ið royna at lýsa fyri tí minna menta manninum, hvussu teir royna at binda hann fastan í fátækdóminum, okkum skylda teir fyri at vilja øsa fólk upp. Teir nevna ein klædning, væl vitandi, at ein arbeiðsmaður sjald- an keypir sær klædning, men hví neyna teir ikki arbeiðs- og sjó- klæðir?, tí so vita teir, at so verð- ur bílætið eitt sindur øðrvísi, tað er nakað hvør maður má keypa oftani, og so sjóstyvlarnir, kanska teir eisini verða keyptir sjaldan, og kanska tað eru bert teir, ið góð hava ráðini, ið keypa teir? Nei, vit vilja ikki øsa nakran upp, vit vilja bert siga fólki sum satt er. Tollur er settur á nógvar neyð- synjarvørur, ið ikki ávirka prís- talið, og hendan toll nýta teir til at seta prísin á teimum vørum, ið ávirka prístalið niður við. so at maðurin skal ikki hava tann arbeiðandi verða á knøunum, og høvi til at reisa seg fíggjarliga. ohs ikki góðtekur heta, vita teir ikki FAKLIG OG POLITISK FYLKING AV ØLLUM ARBEIÐARUM | BÆDI Å SJOGVI OG LANDI Sidani hetta blad fyri 25 årum síðani fór at koma út, hava ótaldar greinir verið skrivaðar um tað neyðuga í, at hin arbeiðandi fjøldin gongur saman í ein lands- umfatandi politiskan og fakligan felagsskap, fyri á tann hátt at røkja og bøta um korini hjá tí ar- beiðandi fólkinum og skipa so fyri landinum, at fólkið alt undir tryggum korum, fær tey bestu arbeiðslíkindi, ta størst møguligu úrtøku av arbeiðinum og eina til- veru, ið tryggjar hvørjum einstak- um sín rætvísa lut, ið samfelagið til eina og hvørja tíð hevur at bjóða sínum íbúgvum. Vaka vit við læruni. Verkfallið er enn frískt í hug- anum. Av tí hava vit nógv at læra, og vit kunnu lættliga taka við lær- uni, tí øll tey politisku bløðini, ið óivað koma um hvørja gátt í land- inum, hava dúgliga víst ábrek og veikleikar í samfelagsskipanini, sjálvt um bert Føroya Sosial-De- mokratur hevur víst á eina leið hina einastu ið kann bøta um hesi brek og skapa ein fulkomnan tryggleika móti verkfallshóttanum og fylgjunum av einum landsoyð- andi verkfalli. Fær hin arbeiðandi fjøldin trygg og úrtøkugevandi arbeðislíkindi, eru allir møguleikar fyri verkfalli burtur. Ikki ein tann einasti ar- beiðari ella fiskimaður vil hava eitt verkfall, tí eingin sum hann kemur at líða undir tí. Arbeiðara- fjøldin hevur bert eitt ynski: at ar- beiða hvønn einasta dag, og tá ar- beiðið er hitt einasta, ið hevur virði, vil hvør verkadagur skapa nýggj virðir og størri møguleikar | at.tryggja hvørjum einasta sam- felagsborgara eina tilveru, ið de- mokratiskum og mentaðum sam- felagið. Mong verða tey, ið ósek eru, men sum tó koma at líða undir fylgjunum av einum verkfalli, og mest kemur hin einasti virkuliga óseki at líða imaðurin. - arbeiðarin og fisk- Fram við teimum sehu. Hvørjir eru so teir seku? Jú, tað eru teir, og einas teir, ið soleiðis skipa fyri landinum, at ar- beidarin og fiskimadurin hevur síni vánaligu lívslíkindi og fær | juni 1951 | | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og | år kostar kr. 2,20 + porto um fjórðingsárið | 25. árg. PRÍSFALL! . Yviri i Ameriku hevur stórt prisfall verið. So harðliga gekk niður eftir, at tey fólk, ið flýddu út, máttu spyrja hvønn annan í hverjum tíma hvussu nógv veran kostaði nú. Hetta var í teim stóru veru- húsunum. Leygardagin komu smáhandlarnir ásamt um at seta allar prísir 20%, niður. Hesir hava óivað havt eitt sindur størri brutto- vinning enn teir í Føroyum sambært brævið frå Landsstýrinum. sína lítlu úrtøku av arbeiðinum, at hann verður noyddur til at taka sítt einasta stríðsvápn í hendi — verkfallið, fyri á tann hátt at vinna sín samfelagsliga rætt sambært sína samfelagsligu skyldu. Arbeiðarnir og fiskimenninir eru teir, ið frammanundan eru teir vingast løntu í samfelagnum. Tað kann tí ikki vera nøkur meining í: at teir skulu dýkjast undir við skutti fyri at nakrir ríkmenn skulu slepa skattafríir. Dýrtíðir hótta uttanífrá og krepputíðir skulu haldast burtur, men tað er vitleyst, at arbeiðs- og fiskimonnum skal verða álagdur ein okurstollur at gjalda fyri nakrar neyðsynjarvørur fyri at halda øðrum niðri, sum hesin tollurin stórliga minkar um keypivirðið av teimum hart vunuu pengunum, gloppið millum fallandi lønir og samstundis soleiðis at hækkandi prísir verður fleirfaldað størri enn frammanundan. Og alt hetta skal arbeiðarin og fiskimað- urin gjalda, samstundis sum rík- maðurin sleppur fríur, orsakað av, at teir stýrandi í landinum ikki vilja skerja okursvinningin hja heild- og smásølumanninum uppá luksusvørur, ið meiri enn nakað annað økir um falið á skínandi, klingandi gulldálum í lummanum hjá teimum, ið landsins stýri væl- signar og heldur sína skønandi, miskunsomu hond uppi yvir, so teir verða bjargaðir frá tí nívandi illa, ið arbeiðarin og fiskimaðurin má træla undir, t. d. okurstolli, skerdari keypikraft, løntrýsti, av- tiknari minstuløn, úr lagi ringum isfiskasåttmålum, til skýggja rúk- andi prísum, og ótaldum øðrum nívandi trældómsbondum. Øllum hesum má hin arbeið- andi fjøldin træla undir. Framh. á 2. síðu. Enn hava vit nógv at læra Leygardagin hevði eg her í blaðnum grein við yvirskriftini »Samanhald«. Hari var tað hent, at prentvillur høvdu gjørt ein part av greinini ólesandi m. a. seinast har eg vildi hava sagt hesi orð: »Enn hava vit nógv at læra av ar- beiðarum og sjómønnum í øðrum londum, áðrenn vit kunna sammet- Hesum viðvíkjandi var einans talað um streikur. Ég hugsaði m. a. um tað verkfallið ast við teir.« sum beint nú var í Íslandi. Nakrar dagar aftaná, at verk- fallið her í Føroyum byrjaði hitti eg ein Íslending og segði hann so- leiðis við meg: >Í morgin byrjar verkfall í Íslandi, men har verður tað liðugt beinanvegin tessvegna at har streika teir aðraleiðis enn her. Har uppi hjá okkum leggur alt stilt í senn bæði á sjógvi og landi, og tá má ein endi koma á beinanvegin. Kunnu partarnir ikki koma á samt, so má landsstýrið koma uppí leikin.- Tríggjar ella fýra dagar seinni hitti eg sama mannin, og segði hann mær tá, at nú var longu alt liðugt í Íslandi. Har kundi verkfallið ikki vara fleiri vikur eins og her í Føroyum. Í Íslandi byrjaði verkfallið friggj- amorgun og vardi 3 dagar tá ið sunnudagurin er íroknaður soleið- is, at alt arbeiðið byrjaði aftur mánamorgunin. Hvussu skilið var her í Føroy- um og er enn vita vit øll. Ein kann illa skriva um hetta óskilið ella tala um meðan útlendingar eru hjástaddir, teir rista bert á høvd- inum og smírast. Hvat skulu teir gera annað. Teim rennur í huga søguna um menninar sum drukn: aðu álin — állin — á sinni. »Saman at halda var ei okkum givið.“ Soleiðis yrkti okkara skald H. A Djurhuus. Ordini eru eftir hann, og tíverri stóra passa tey enn. Hvussu passa??? leingi verða tey at J. H. Danbjørg.