fríggjadagur 17. august 1951síða 1

FRÆLSI FØROYA LANDSBOKASAVN Føroya Sosial-Demokratur JAVNADUR BRODURSKAPUR Nr. 53 | Mer, hava í lívinum eit borg- arligt starv. Men so kann tað bera á, at hugur teirra fer at takast við eitthvørt annað, ið ikki loyvist stundir til uttan í onkum fríløtum, tå ið ein, sum tey plagdu at taka til, setir seg niður at renna møðini. Maðurin, sum stubbi skuldi verið vígdur, er ein slíkur. Í sínum dagliga yrki er hann búnaðarráðgevari í Føroy- um, og tá ið hann ferðast um land- ið búnaðarørindi, ella hann skriv- ar greinir um bånadarvidurskifti, nevnir hann seg H. J. Jacobsen. Í leysum løtum fæst hann við skald- skap; tá nevnir hann seg Heðin Brú, og undir hesum skaldaheit- inum er maðurin mest kendur. Tosar tú t. d. við mann onkustaðni, og verða nevnd onkur tíðindi, ja so kann hann siga, at ein búnaðar- nevnd var her. Og var búnaðarráð- gevarin við, ja so sigur hann ikki H. J. Jacobsen var við, men Heðin hesin Brú var við. — Fyrsta skaldsøgan hjá Heðin Bru, ið útkom var Lognbrá. Tað rar ein romantisk bók vid ungdóm sins flógva dæmi yvir sær. Har var eisini unglingurin Høgni høv- uðspersónurin og gentan Gunnvá, ið sum ein ævintýrprinsessa melur fyri huga hans. Henda bókin við sínum skæru natúrlýsingum og persónum úr føroyskum bygda- lagi sló navnið Heðin Brú fast sum skald. Málið í Lognbrá var lætt og kimiligt og sýndi mann við frå- líkum málsligum Einki stirvið og konstruerað men runnið hegni. úr livandi keldum. Framhald av hesi bók var Fast- atøkur. Har gerst skaldið meira realistiskt. Droymarin Høgni verð- ur doyptur í sjóroki undir Íslandi, og hinir persónarnir eru mein- kunnigir menn úr føroyskum ger- andislívi. Samstundis sum vit fingu skald- søgurnar frá Heðin Brú, sóu vit hann royna seg helst í Varðanum við hini stuttu søguni og ti, 10 menn rópa essay. Hin romantiski ella lyriski formurin helt fram: men her fór skaldið at sýna eitt annað stílkynstrið: hitt spottska og skemtingarsama, ið væl hevur lig- ið til Føroyingin. Tað speiandi lá í tí norråna fólkalyndinum, og Føroyingum hevur dámað at gjørt teiti burtur úr: skapt skemtiligar søgur og yrkt táttir um menn og viðurskifti. Heðin Brú fer út um hetta bygdarliga markið. Søgu- gerð hans hevur víðari ræsur. z Søgan Í einbýli, sum stóð i søg- usavninum Fjallaskuggin, var ein Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu greina- Fríggjadagin 17. august 1951 fimti ár av teimum fyrstu søgunum við hes- um sniðinum. Onkur vil halda hana ótýdliga; men umstøðurnar eru alføroyskar, hon skal síggjast undir einum víðari ringi, og hon er søgd við hesum góðsliga og speiandi lagnum. Vit kunna eisini siga, at hitt samfelagsliga dagast í søguni: hin gamla og nýggja tíð- in. Sorgarleikurin er, at hitt nýggja slær hin gamla einbýlis- mannin heilt í hel. Í Feðgar á ferð leikar skaldið heilt óbundið við hinum skemti- liga stílinum. Tað man vera tann bókin av Heðin Brú, ið er mest kend og best umtókt í Føroyum. Brot úr henni kundu verið lisin upp, og fólk fóru at kenna og ger- ast góð við hesi menniskjuni í henni: Ketil, Kálvur, Ketilskona og Lias Berint. Heðin Brú er í hesi bókini í teirri samfelagsligu satiruni. Her er eisini bardagin millum nýtt og gamalt. Vit kunna síggja hvussu skaldið ríður ímillum, vit síggja eisini hvat ið tapir, og vit kenna við hesum mangan heimføddu fólkunum, ið ikki skilja hetta, tey berjast ímóti og henda andan tey møta. Við hvørt halda vit at nóg so nógv verður avgjørt, persónar- nir kunna vingla av ovmiklum kæti, men bókin er so frísklig og full av góðsligum humor, at at- finningar kódna burtur. Heðin Brú hevur ikki latið frå sær aðra skaldsøgu. Síðsta bók hansara var søgusavnið Flókatrøll. Í henni skiftir hin romantiski og satiriski formurin. Tú kanst hugsa tær, at hann er ávirkaður av monn- um sum Norðmanninum Hans FE Kinck og Íslendinginum Halldór K. Laxness. Hann er eisini búnað- maður ið kannar vøkstur. Og í hesum seinri søgun- arfrøðingur, um heldur tú teg síggja, at hann vil kanna orsøkir til sálarlig brek. ið menniskjuni eru heft við. Um- støðurnar hava køvt tey og byrgt tey inni við seg sjálvan. Tað kann vera »tuberkulin« ella okkurt trongskygni, sum aðrar umstøður: samfelagslig ella sálarlig røkt kann lekja. Men so kemur tú aftur fram á aðrar vakrar, og stílreinar søgur, sum t. d. Hin langa náttin Hin hvíta kirkjan, Tvinnir eru kostirnir. Í slíkum søgum síggja vit romantikarin Heðin Brú aftur daga fram. Søgugerðin er fríari, og analysan gongur djúpari; men stílurin er hin sami, flúgvandi og lætthenti, og málið tekur sær mátt og megi úr ungdómsins keldum. Vit sum eru á miðjum aldri ugga okkum við, at eingin aldur. Tá eru vit bert búnað tilfullnar. Standa á hæddini. Tað ynski verði sett fram til Heðin Brú: Fimti eru fimtiár er frægastu ár, og so ynskja vit, at tey ár, ið koma verða skaparár hjá skaldinum. Martin Joensen. x% Ham Brå er sum rithåvundur bædi ein skemtari og ein ålvars- maður. Í einari meistarligari søgu Einbýli verður við grimmum kæti, men eisini við samkenslu sagt frá menniskjum, sum eru fátæk bæði upp á kropp og sál, men sum hóast alt hava uppdrift í sær: eina sterka sakasleysa trá, sum ger at vit nýta ikki at missa mótið um tey. Tvørt- urímóti fært tú tokka til tey, tí tú finnur í teimum ein feril av tí besta hjá tær sjálvum og øðrum. Tað er hetta, id ger slíkar søgur åhugaverdar, ja »uppbyggiligar«, hóast evnið ikki kann sigast at vera júst hugnaligt. Soleiðis sigur bert ein føddur yrkjari frá. Seiggi, góðlýdni og lívsmót ser- merkir eisini Ketil í »Fedgum á ferd,« hetta arbeidsjarnid, sum einki veit um at taka sær av løtt- um, men sum tó hevur livað lívið bæði einfalt og sterkt og við ein- um heitum, viðerligum sinni. Hann er væl í mongum ein heim- føðisligur og láturverdur maður, men tað er eisini stórlæti yvir hon- um. Tey virði, hann umboðar, standa í einum hørðum stríði í dag. ——EE——EJ<——8—X A —wsiW på s6gurnar sogusøvnini Fjallaskuggin og Flókatrøll. Lognbrå, Fastatøkur og Bøkurnar, ið Heðin Brú hevur givið út, eru skald- Feðgar á ferð og Lognbrá og Fasta- tøkur eru umsettar til ymisk mál, eitt nú týskt, italienskt og spanskt mál. Nm — [Oy Blaðið verður bílagt á posthåsinum, og kostar kr. 2,20 + porto um fjórðingsárið 25. årg. Ikki allar søgur hjá Hedin Brú eru sum tær her nevndi samfelags- satiriskar, men heinta sítt tilfar úr barndómsminnum sum t. d. hin prydiligi »Fjallaskuggin« og hin grípandi søgan um »Hina longu nåttina.« Málið, ið Heðin Brú nýtir, er líka so frískt og fulliva sum tað er óbundið. H. B. er eingin málrein- skari, men hann er málskapari, og í hesari skapan nýtir hann bæði gamalt og nýtt tilfar. Í bundnum formi hevur Heðin Brú ikki avrikað nógv, men yrk- ingin »Fedrana tala,< ið var til skjals her í blaðnum í januar í ár, verður ivaleyst at teljast millum tær stóru yrkingarnar ið yrktar eru her á landi. William Heinesen. x Hu blad kann ikki lata fimti- ára dag Hedin Brús fara afturum uttan at takka honum fyri hollan stuðul bæði so og so. OIl vita, hvussu knøpp tíð skaldinum er til avlops, men altíð hevur hann verið tilreiðar at dugna blaðnum, tá heitt varð á hann, ja hann lat tað besta hann átti, >Feðgar á ferð<, blaðnum til størsta heiður. Allir vinir feðganna biðja gott fyri upphavi teirra og vænta meir. Korea Í Koreu berjast teir við sama lag og teir sum tingast um vápna- hvíld mýkja høvuðleður, har hylk- ir altíð onkustaðnis. Sjóvinnubankin Fiskivinnan — Dimmal. Javnaðarflokkurin og sjálvstýr- isflokkurin sakliga, men hvassa atfinning yvir framferð fólkasambandsins í málinum hjálp til fiskivinnuna við 4 milliónum. Andstøðuflokkarnir siga sum satt er, at hjálpin kemur ikki fiski- vinnuni tilgóðar í fyrstu syftu, men Sjóvinnubankanum, meðan Føroya banki einki fær, tó hann ger mesta partin av flotanum út. hava Dimmalætting refererar hetta sakliga mótmæli so: >Sjálvstýris- flokkurin og javnaðarflokkurin helt seg einki hava at gera við málið.“ Hr. Eiden Miller settur blad- stjóri: Er hetta álítandi tíðindi at bera út millum manna? +