leygardagur 1. mars 1952síða 1

FØROYA LANDSBÓKASAVN Føroya Sosial-Demokratur FRÆLSI JAVNADUR BRODURSKAPUR | Lýsi ísur fyri . r á | | : | Nr. ýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á sura rdan ne Er Bladit verður bílagt á posthåsinum, og | „= 9 | I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 1. mars. 1952 kostar kr. 3,20 4 porto um fjórðingsárið | 25. årg. Tað vóru Foroya fiskimenn ið endurreistu Sjóvinnu- bankan Meira enn helmingurin av teimum 500.000 kr., ið Tryggingar- sambandið og Fiskasølan teknaðu í nýggjum partapeningi er beinleiðis og óbeinleiðis ogn fiskimannsins. é Tryggingarsambandið er ein stovnur, ið við ovurhøgum rentubyrðum hevur oyst hópin av peningi út av føroysku fiskivinn- uni, og tá ið hesin peningurin (ið annars verður nýttur at byggja ho- tellir fyri til danskar heildsølu- menn og aðrar ríkmenn) beinleið- is gongur av hini samlaðu úrtøk- uni av veiðuni, er hann sjálvsagt eins væl ogn fiskimannsins, sum nakran annans. Hervið hevur hin føroyski fiskimaðurin fyrst eina- ferð verið við at mist 500.000 kr. og síðani sett aðrar 250.000 kr. í ein stovn, ið teir leiðandi fólka- flokksmenninir í landinum hava rent um koll. Fiskasølupeningurin. Fiskasølan hevur fyrst einaferð sett 500.000 kr. í Sjóvinnubankan og mist teir. Aftur nú hevur hon sett 250.000 kr. Hesar peninga- hæddirnar eru tiknar allar sum tær eru úr rakstrargrunni Fiska- sølurnar. Við seinastu tekning res- taði hesum grunni 78.000 kr. í tær báðar tekningarnar uppá 750 tús. kr. Tað, ið írestaði var tikið úr tiltaksgrunninum. Í hesum grunni eiga fiskimenn meiri enn helvtina av peninginum. Einans úr Fiskasøluni hava fisk- imenn sett umleið 400.000 kr. í Sjóvinnubankan, men hvussu nóg- vir fiskimenn vóru at spurdir??? Og hvør ræður yvir peningin- um? Fiskimenn? Nei, Kjølbro, D. Niclasen o. a. Eitt skeljasor, ið stóð av Sjó- vinnubankanum og øllum teim stóru ungunum, ið lógu í hansara reidri! Hitt størsta økonomiska ragnar- rok, okkara lítla samfelag hevur verið fyri. Men roynt mátti verða at bjarga tí ið bjargandi var. Vit hava nortið við — og nerta við aðrastaðni í blaðnum -- hvussu mannagongdin og støðurnar hava verið undir endurreisingarroynd- unum, og skulu vit ikki her koma gjøllari inn á. Stutt sagt, er talan um 9—10 miliónir ið tingið tekur ábygd fyri endurreising Sjóvinnubank- ans. Tað skuldi verið hvørjum Før- Foroya arbeiðsgevarafelag hevur sagt upp allar galdandi sáttmálar til 1. mai P. M. DAMS HØVUDSRØDA undir samráðingunum niðri Allerede ved det første plenarmøde vedrørende de af lagtinget rejste fore- liggende problemer efterlyste den højt- ærede fiskeriminister de færøske op- positionspartiers stilling. Men sá kom som bekendt Sjóvinnu- bank-affæren og suspenderede alle de planlagte forhandlinger indtil videre. Det forekommer mig imidlertid, at således som forholdene vedrørende Sjóvinnubanken stiller sig i dag med bankens stærke indgriben i helheds- billedet, kan man vanskelig tage stand- punkt til de forskellige spørgsmål ved- rørende banken uden i relation til de øvrige problemer, som også skal løses ved denne omgang. Jeg må derfor med den højtærede ministers tilladelse behandle problem- erne under helhedens synsvinkel, såle- des som de former sig for mig i je blikket. Forskotsrindanin, lønjavningin og afturhald av 25 % Ved det første møde lod jeg antyde, at lagtingets oppositionspartier, som jeg repræsenterer, var enige med fler- talspartierne vedrørende finansierings- problemerne. Men forudsætningen her- for var dog, at de for fiskerne og for arbejdsfreden så fundamentalg love om forskudsbetaling til fiskerne, om reser- vering af 25 % af saglsprovenuet til sikring af fiskernes andel af fangsten og om lønreguleringsordningen for- blev uændrede. Det er givet, at fortsættelsen med udrustningslånene er nødvendig, hvis skibene skal kunne komme ud. Som supplement til og sikring af fis- kernes erholdelse af a. c. betaling med indtil 500 kr. om måneden til familjer- ne, mens fiskeriet står på, vil adgan- gen til belåning af fiskelagrene med indtil 75 % af lagerværdien være af den allerstørste værdi i de tilfælde, hvor den fremskynder afregning af fiskernes andel og derved også frem- skynder tilbagebetalingen af det ved- kommende fiskere udbetalte a. c. be- løb og således direkte finansierer for- skudsbetalingsordningen, som fiskerne ikke på nogen måde vil renoncere på. De økonomisk svage enkelte skibsejere og redere som ikke er istand til at ud- betale penge eller levere varer til deres fiskeres familjer, men skibene er borte, | resseret i opretholdelse af a. c.-beta- lingsordningen. Deres interesse for en rummelig finansiering af lagerbelán- ingen har í lige høj grad relation her- til som til den ved denne finansiering muliggjorde viderebehandling og for- ædling af fiskeprodukterne. desværre insisterede pá og gennemførte test og den indstændigste advarsel for flertallet imod vor pro- Men at lovene vedrørende for- reservering af 25 følgerne skudsbetalingen og % af salgsprovenuet til fiskerne blev ophævet og at loven og lønregulerings- Framhald á 2. síðu. Trolari tikin í Hvannasundi Kl. 12,20 í gjåramorgunin var Aher- deentrolarin »Seddon« tikin norðuri i Hvannasundi. Tað var »Thorshavn«, ið var eftir honum. Hann hevdi ikki fiskað har, men lá við øllum greiðum klárum til veiðu. Í rættinum í gjár søgdu teir seg bert hava ligið inni í 3 tímar og bøtt uppá ein minni maskin- skaða. Skiparin James Morray gekk við til at bøta 500 kr. og gjalda sakar er í ligesá høj grad som fiskerne inte- | umloysurnar, + | SJÓVINNUBANKIN AFTUR Á FOTUR men 15-mannavaldid fellur uppskotið um at løgtingid fær vald á bankanum oyingi eyðskilt, at Føroya løgting skuldi haft buktina og báðar end- arnar í umsitingini av bankanum. Javnaðarmenn menn eins og tjóðveldismenn tal- aðu fyri, at løgtingið annaðhvørt tók bankan ella tók meirilutan av partapeninginum — men stjórn- arflokkarnir vóru ímóti. og sjálvstýris- Teir feldu hetta uppskot frá javnaðarflokkinum og sjálvstýris- flokkinum: Gr. 2. Føroya løgting setur vid endur- reising p/f Sjóvinnubankans kr. 200.000 sum partapening i bank- an, og verdur landsstyrinum heim- ilað landskassans vegna at tekna partapeningin og taka hann sum lán frá Krigsforsikringen for fær- Tingið hækkar so brátt gjørligt sín partapening í p/f Sjóvinnu- bankanum við inntil 400.000 kr., tó ikki undir 300.000 kr. Hesin peningur verður at rinda av møguligum — rakstraravlopi landskassans ella vid låni, id ålagt verdur landsstyrinum at taka uttan — ella innanlanda. Landsstýrinum verður heimilað til við tilmæli frá løgtingsins fíggj- arnevnd landskassans vegna at tekna henda partapening. Ein uggi er, at partapeningin eiga tveir almennir stovnir. Trygg- ingarsambandið og Føroya Fiska- søla, ið báðir liggja undir løg- tingsins lóggávuvaldi. Tá ið eitt frælst løgting tekur vid ræðinum verður p/f Sjóvinnu- bankin at fara undir løgtingið. Vit hava tá løgtingsbankan. Seinasta grein í ríkisdagsins lóg sigur, at eins og við Land- mandsbanken á sinni verða kann- ingar gjørdar av statsministeriin- um av, hvussu fram er farið í Sjó- vinnubankanum og teimum enge- mentum, ið orsakað hava bankans húsagang. Kanningin av Landmandsban- kanum hevdi miklar avleiðingar fyri mangar menn. Allir minnast Gliikstads lagnu. Nú er hjá øllum góður Føroy- ingum at styðja Sjóvinnubankan, okkara komandi løgtingsbanka.