týsdagur 13. mai 1952síða 4

Nr. 19 Íslandstíðindi Amerik. hermegin veksur í stórum. Í seinastu viku lógu 2 umleið 20 tús. t. stórir, amerikanskir damparar og lossaðu kríggsamboð i Reykjavik, m. a. bilar, traktorar, tanks og flog- før. Somuleiðis kom amerik. hermanna- skip við 700 hermonnum í farnu viku. Tað sigst, at alt í alt eru nú 10.000 hermenn í Íslandi. Í Rangvallasýslu á Suðurlandinum verður bygt eitt stórt flúgvupláss. Nærhendis Reykjavík letur hervald- ið byggja nýggja, stóra havn. Fleiri hundrað Íslendingar arbeiða hjá Ame- rikumonnum. Ofta eru harðir samanbrestir mill. um Amerikumenn og Íslendingar. Tað er einki óvanligt at tikið verður til knivin, årslitid er. at fleiri ern meir og minni meinslaðir. Aloftast er tað konufólk, ið er orsøk til bardag- arnar. Fyrr hevur verið latið ta trídupulta fyri ein dollar á svartamarknad, men nú eru so nógvir dollars í Reykjavík. og at teir fara fyri dagspris. x FISKIVINNAN Trolararnir eru allir til veiðu. Meg- inparturin av fiskinum verður saltað- ur. landaður og tilgjørdur í Íslandi. Hetta gevur almikið av arbeiði. So nógv fiska bátarnir í Vestmanna eyjum, at tað er einki óvanligt, al skúlarnir eru afturlatnir, so at lærar- ar og børn kunnu taka lut í fiskaar- beiðinum. Livilikindini batna í hvorjum, men enn er vánaligt. Vørurnar eru ovur- dýrar og arbeiðið lítið. Nærhendis Reykjavík eru teir í ferð við at gera eina stóra. nýmólans verk- smiðju til handilstøðframleiðslu. * POLITISKT Sagt verður. at javnaðarmaðurin Asgeir Asgeirsson hevur góðar møgu- valdur til forseta. væntast at leikar at verða Nógvir Sjålvstyrismenn velja hann, orsakað av, at forseta- evni teirra, Gísli Sveinnsson, hevur sagt seg úr flokkinum. Sigurður Nord- dal, professari, ið er sendimaður i Keypmh. er eisini uppstillaður, men Íslendingar vilja heldur hava hann verandi í Danmark. har hansara høvuðsarbeið í løtuni er at fáa tey gomlu íslendsku handritini aftur til Íslands. Valevnið hjá kommunistunum er skaldið Halldór Kiljan Laxness. Íslendska stjórnin hevur fingið hvast mótmæli úr Onglandi í samband við víðkanina av sjómarkinum. vr NYGGJUR BJARGINGARBATUR Vestmannaeyjar. Í vetur var ålagt, at allir bátar yvir 20 tons skuldu hava bjargingar- båt, og á motorbåtum frá 20—70 tons er nú tikin í brúk ein nýggjur bjarg- ingarbátur. Hann er av gummi og vigar bert 50 kg. Tá ið hann ikki verð- ur brúktur. kann hann goymast í ein- ari kistu. id er einans 14 kubikm. Játarnir hava eina fløsku við kom- pressaðari luft ið kann blásast ú við at trysta á eitt handtak. «Hertil hava teir eina handpumpu. Bátarnir eru afturlætnir. Uppí teir kann komast frá báðum síðum. Inni í teimum er líka fjálgt sum í einum húsi. 12. apríl gekk ein bátur burtur her. Hann fekk ein brotasjógv og varsokk- g 5 min. aftaná. 6 av 8 monnum ) in 15 F vórðu bjargaðir við gummibåtinum. Ein av monnunum sóu leir ongantíð aftur. tá ið hann datt fyri borð ti meg- in sum bjargingarbáturin ikki var og FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR A ————————————————————i""aiiiiii kundi sostatt ikki bjargast. Hin mann- in sóu teir ongantíð aftaná, at teir høvdu fingið brotasjógvin. Tað er vanlig uppfatan, at einki annað bjarg- ingarfar kundi havt bjargað monnun- um í hesum førinum. Báturin sjálvur fór so illa av sjógvinum, at einhvør annar bjargingarbåtur vildi verið burtur ella farin í sor. Hesir bjarg- ingarbátarnir vórðu í senasta heims- bardaga gjørdir til flogførini. Munn- og kleyva- …r sjúkan Henda ringa sjúkan er nú í aftur- gongd í Danmark, og tey tiltøk, sum hava verið fyri at forða henni at sleppa inn í Føroyar, kunna vónandi so við og við takast av. Sumt er longu treytaleyst frígivið til innfluttnings. nevniliga: Grønmeti (tó ikki epli), allar fruktir. avskornar blómur og alt, sum kókað ella bakað er. Undir treytadum innflutningi er: Saltkjøt, ferskt kjøt. tálg, egg. korn- og mjølvørur, hadilsf6dur, ókókaðar pylsur og flesk, livandi plantur og epli. Heilt forboðið at flýta inn er: Liv- andi djór. hoyggj. hálmur. brúktr sekkir. húðir, skinn, ull seyðar- høvd. Tó kann landsstýrið geva loyvi, um serlig orsøk er til less. Tað kom ti ógvuliga dátt við. tå tað fyri kortum frættist, at sjúkan, sum leingi hevur herjað í Onglandi, nú knappliga var kyknað upp í Skotlandi, har hon annars ikki hevdi verið sædd síðan juli í fjør og tá bert stak tilfelli. Fimm tilfelli hava verið á eystursíðuni av Skotlandi síðan 13. apríl og hin 26. apríl kom so eisini eitt um Aber- deenleidina, eitt >tilfellic merkir her ikki eitt stakt kríatúr. men eina heila innstøðu. Níggju greivskap eru nú av- og stongd undir serligari umsjón, og tað umfatar alt strekkið frá Leith-leidini og til langt nord um Aberdeen. Sjålv- andi gera teir. hvat gerast kann fyri at forða spjaðing av smittuni, men tað er ringt við at gera. óroknilig sum sjúkan er. Eins og vit kunna hóma vón um at sleppa undan teimum keðandi tiltøk- unum. sum verið hava í innfluttning- inum úr Danmark eins eyðsæð er. at vit mega vera ógvuliga varin fyri ikki at fáa sjúkuna úr Skotlanddi ella Onglandi. hvar 65 nýggj tilfelti hava verið síðan 6. apríl. Vit hava nógv skip. sum sigla mill- um Skotland og Føroyar. og eg skal við hesum reglum minna á, at tær reglur, sum eru fyri innfluttningi úr Danmark. eisini eru í gildi fyri Skot- land og Ongland. Tað kann ikki nóg álvarsamt innprentast sjómønnum okk- ara. at teir mega vera ansnir vid, hvat teir føra við sær higar. Einki av hes- um fyrst í greinini neynda er teimum loyvt at taka vid sær uppá land uttan loyvi. Hundar eiga ikki at ganga leysir og allarminst á bryggjunum. Sum kunn- ugt er tað politiforboð móti ti. Seyðurin eigur at verða hilddin burtur frá húsum. helst í teimum pláss- um. har farmaskip koma. Nú. tað fer at grógva. skuldi hetta komið mestsum av sær sjálvum. Fólk. sum ikki hava verið her í landinum minst 3 mánað- ir. eiga ikki at fåast við kríatúr. fjós ella fóður. Vit verða illa fyri. um sjúkan skuldi komið higar. og bestu ráð munnu vera at royna at forða henni at »sleppa uppá land«. Hetta kann einans eydn- ast. um eftiransad verður, at lær inn- Íluttningsreglur. sum eru í gildi, verða fylgdar. Hetta er hvønns manns skylda. Carl Johan Bech djoralækni, — kvinnan | >} Mammudagurin 11 maí. gjár var mammudagurin. Kring heimin verður ein slíkur dagur hildin. Hann byrjar við, at mamman fær drekka á songina og ofta nakrar blóm- síðan hjálpast øll at bæði við rudding og matgerð. so tað skal verða so lætt møguligt fyri mammuna henda dagin. Hvussu nógv mundi mammudagin í okkara landi? ur eisini, og sum minnast til Kvinnufelagið í Havn hevur fund í Losjuni kl. 814 stundis- liga. H. J. Jacobsen, landbúnaðarráð- gevari, flytur røðu um urtagarðsbrúk. 13. mai 1952 Felagið hevur nú o. u. 120 limir. Kost- naðurin er tvær krónur um mánaðin. Nýtt slag av sokkum. Úr Sveyts er komið nýtt slag av sokkum. Teir eru gjørdir av nylon og »kreppadum« silkitráði. Hesin silki- tráður er vovin soleiðis, at sokkarnir síggja heilt smáir út, tá teir ikki eru á beininum, men tá ið ein letur seg í teir. víðkast teir. Prísurin á teimum er i Danmark 30 kr.. men teir sigast at vera sterkari bæði enn nylon og per- lon. Til okkara eru hesir sokkar ikki komnir enn. Skjúrt við skarði. Her í Havn eru nógv skjúrt at síggja við skarði í, men til tær, ið brúka tey. eigur at verða sagt. at undirkjólin må ikki síggjast. Eisini krevja hesi skjúrt- ini eitt vakurt gongulag. Yvirklassapolitikkur Einaferð tá ið tollur varð lagdur á vørur upplýsti Landsstýrið, at pen- ingurin, sum inn fór at koma vid hes- um tolli. skuldi verða til at niður- sela prisin á øðrum vørum við. Hetta ljóðaði ikki so illa; men vit eru vanir at hoyra vøkur ord, sum ti- verri hava víst seg einans al vera tom orð og vøkur lyfti fyri atkrógva kald- an ognaknan verunleika, sum einki hevur við tey føgru lyftini at gera. Skattur og tollur. tollur og skattur er og verður álagdur og nívir tungt á húsarhaldið hjá fátækum fólki. Tað er verunleikin. Hini lyftini um. at ein partur av inntøkunum skal verða nýttur sum studningur til at lækka aðrar vøru- prísir við. er einsog al geva óvitum sukurmola fyri at fáa tey at tagna. Einaferð var talað um formúguskatt. Tá var róp og geylan á kapitalista- bløðunum . tað mátti ikki henda. al skattur skuldi verða lagdur á for- múgur. Hetta vildi þína smámenninar sum ongar formúgur eiga. Men tollur á mat og klæði. sum fólk nýta, skal verða latið sum studn- ingur til stórbøndurnar er eisini fyri at verja tey fátæku. Hví siga teir ikki, at teir skulu selja »Smiril«. fyri at Suðuroyingar skulu TÚNATOS Mikkjal: Jógvan Kjølbro er annar maður enn teir. sum fyrr styrdu Sjóvinnubank- anum. Hann dugir at siga kortanei, tað dugdu hinir ikki. Nú fær Fólka- flokkurin nokk álit aftur millum fólk. Tað er rætt. sum Kjølbro sigur, at Sjóvinnubankin er ikki leikutoy ella ævintýr. Ja, ævintýr var tað. ið Kjøl- bro segði. Tummas: Statt onkuntíð og halt munnin sam- an. Var tað ikki tú. id fyri nøkrum árum síðan segði. at Fólkaflokkurin var so óførur. tí Sjóvinnubankin hjálpti so væl. Nú sigur tú, at alt hevur verið ævintýr. Mikkjal: Nei. nei. eg havi einki sagt um nøk- ur ævintýr; men tað var harra Kjøl- bro, ið segði tað. Tummas: Jógvan Kjølbro og tú kunnu háðir roknast fyri eitt nummar. Tit hava háðir sagt, at:tílíkur maður sum Thor- stein Petersen var ikki í verðini. og tann. sum annað segði. var landasvikj- ari. Nú síga tit, at alt var ævintýr. Eg meini. at Fólkaflokkurin er eitt ævintýr, og tað hevur hann altid ver- ið. Tit hava nýtt veljararnar sum leikutoy. og fólk hava verið tápulig nokk at lata seg nýta sum leikutoy. Sámal Pætur fáa betri samband við aðrar oyggjar? Jú. hava teir ikki roynt eisini at hilla fólki hetta inn? Jú, sanniliga hava teir roynt tað. Teir halda. at:fólk eru so góðtrúgvin, at teir kunna fáa tey at trúgva, at teir steðga allari havnagerð í Foroyum fyri at fremja útiróðurin og livilíkindini í heila tíkið. >Dagblaðið< sigur. at Fólkaflokkur- in doyr aldri. tí tað eru nøkur fólk í Føroyum. sum hoyra heima í Fólka- flokkinum. tey kunna onga aðrastaðni fara ti tey trívast ongastaðni uttan einans í Fólkaflokkinum. Spell bara, at »Dagbladid« ikki sig- ur okkum. hvussu tey fólkini eru. og hví tey ikki kunna trívast utt- an einans í Fólkaflokkinum. Sórbøndur. heilsølumenn. keypmenn og sakførarar trívast onga- staðni uttan í Fólkaflokkinum ella kanska eisini í Sambandsflokkinum. J. H. Danbjørg. mong stór- Føroyar undir kreppuni Tað er eyðvitað. at tá so nógvur peningur er søplaður burt, sum vit hava frætt frá seinnu árini, má svíða, har lítið var frammanundan, ti tey. ið minst høvdu. verða tey. id skulu gjalda mest av hallinum. tað svitast íkki. Men hetta er ikki alt. Vit liva undir so ringum viðurskiftum til lánslíkindi her á landdi. at enn kundi landið reitt øll síni skip út í ølllum góðum og haft tøkan pening aftrat um vit høvdu bert 2 av teim lánkeldum. hava í Danmark. at oyst av. Eitt dømi vil greiða hetta: teir Um maður byggir hús her VID VITOL „....messirrvoee> 27.000 kr. fær hann i bestu likindum i láni .......eerere.... 10.000 altso skal hann eiga sjålv- Ur — ..22eerenrrnererereeerr 17.000 — Í Danmark fær maður. ið byggir eini tilik hús fyrst sparikassalån ......... 10.000 kr. síðan rentufrítt statslån ... 10.600 og skal eiga sjálvur ...... 6.100 i. v. s. honum nýtist 10.600 kr. minni pening har enn her at byggja sær hús fyri og hevur ikki rinda í rentum og avdrátti enn lað sama. Ætla vit tey hús. ið eru undir al- mannametan (matrikul) her á landi til 2000 og hvørt av hesum kundi loyst í statslåni 10.000 kr. eru hetta 20 mill. kr. Henda pening eiga vit at tinga okk- um heim til Føroya nú. so vit kundu sloppi undan ti nivandi rentubyrdi, ið samfelagið illa rísur undir aftaná hin- ar bakbrestirnar. meira at