leygardagur 28. juni 1952síða 2

FØROYA SOSIAL-DEMOKRATU Ein yrking í gróðri Karsten Hoydal: SYNGJANDI GRÓT Í hesi dapru tíð var tað ein vón og ein ljósglæma, at um jólini komu út fleiri yrkingarsavn. Tað eru lívstek- in. Ein tjóð stendur til bata, tá ið býr í henni tá ið røddir sum kunna skapa kenslur og hugsanir sínar til skaldskap. Tey skiftandi tíðarskeiðini ávirka menn- iskjuni og seta merki á skaldskapin bæði í bundnum « og óbundnum sniði. Tær fyrstu royndirnar til føroyska yrking vóru gjørdar í einum tíðar- seiki. tá ið heimspartur okkara stóð á borð og breddar av gyltum og ríkum vónum. Ein breið alda av trygd og Í menniskjan- sangur kykna upp. erpni fór um øll lond. um hildu menn. vóru ótald løg av rikidomi, og nú skuldi hegni og skyn semi vinna gullið fram. Einstakar røddir av pessimisu kundu ljóða eins og vatn, ið verður koyrt í stóran eld men tað vóru bert tunglyndir ein- staklingar, fjøldin av undangongu- monnum litu við góðum hugi at fram- tíðini. og køvt var tað, ið hesar røddir bóru fram. Tey føroysku skaldini, sum yrktu við veitsluborðini í Keypmannah: ivn, aldust upp undir slikum himni, og høvdu teir í hvussu er har staddir ljósar vónir um Elan, »Hav langa framtíð og góða.. < kvóðu teir. Tað stóð har norðuri í Atlantshavi- num „stolt og sterkt«, og framburð- arsólin skuldi eisini skína hagar Teir skuldu koma heim við menningar- kyndlinum. Eitt skald sum J. H. Djurhuus kundi undantakini; men hansara sorgarstun og tvílyndis- ljóð bóru boð um eins taklingin alt tað, ið upprunaliga tyngir hitt ein- gera staka menniskja. ið grevur í sær sjálv- um. — Karsten Hoydal er úr tí yngra ætt- arliðnum. og yrking hansara er stór- liga merkt av hesi tíð. sum búnað hevur nútíðarungdómin og menn í bestu árum. Myrkrið Reyða æt hitt fyrsta yrk- ingarsavnid, og tad kom eisini fram, tå ið myrkur og blóð vóðu um henda einafe rå so vonrika heimspart. og hug- sjónirnar hjá ti eldra ætti arliðinum fóru í smildir. Skaldini eru viðkvæm. Tey taka til sín allar sársakar men leita eftir heilsubót. Europeisku skald- ini leita eftir formi. nýggjum búna og innihaldi at fylla út hann. Karsten Hoydal søkir til hesi mo- dernaðu skaldini. Hann kann leggja seg eftir einari symbolyrking og royn- ir at finna sítt egna heldur tunga snið. Onkur vil halda. at slík yrking er torskild; men yrking sum onnur ands- menning skal, um ikki alt stirnai grava nýggjar ræsur. Ein yrking, sum ikki hevur sítt sermerkta andlit og form. er ikki sonn yrking. Hitt mo- dernaða yrkingarlagið er oftast tor- skilt. og ein sum bert leitar fróðu burtur úr skaldskapi. fer haðani tom Men hin. sum við opnum og tak- andi sansum, seg framat, verður ikki svikin. Góð yrking er mynd. Tú gevur sum ein sjáldsom hongir hana í stovu tína. fyrstuni heldur tu, at hon er og i ódámlig og lítið hugnalig. Men sum frálíður. verður tú gripin av henni. og fyri tær setur hon dám á rúmið alt og fyllir tað við sínum litum og innihaldi. Ein yrk- ingarsavninum hjá Karsten Hoydal er merkilig yrking í hesum ein av teimum fyrstu: „Váli í skýmligum kovum, yvir mær tungar øldir treingja sum bitar í lágum stovum...“ Við sterkum, sermerktum myndum sýnir skaldið okkum >tíðarinnar skirvnu hús<. Tey rilla. Grundin verður máað undan teimum. Og vit trákkast eftir smiðunum. ið seta skulu syllar undir. Vit hoyra duk standa og ini og fregnast... treysti skara, »Hvor eigur at savna skýli at reisa, húsini ein áðrenn fara ?- Ragnarok og dómadagsljóð eru eis- yrkingini: >Og rapla varðar all- ini í ir.< Her er formurin sum í fornari yrking: stuttur og knappur og við bókstavrími: reisast sum veður og sjógvur.. Komin er studin gráltøgn støkkur vakna røddir í steini, løg. sum í loyndum leingi dvaldust, Tó eisini eru fjálgar eymar yrk- ingar sum I d. »Hvildin hin miskunn- sama“ hóast eisini har býr undir mannsins ótti fyri eldinum. sum liggur Barnið, sum svevur trygt (í vøggu síni) og ikki er kunn- ugt fíindskapin. Tað er sum óklakti liggur heitur fjálgur í egginum. Men meðan stend- ur hin fullbúni maðurin. sum kannað í myrkri í brondum hin ungin, ið og hevur lívsbrøgdini og veður (framhald 14) JÁKOB frá JÓNSSON Hrauni: ALDUR Valur (hyggur hvast at t Helgu, men Helga: Og tå er rættur sjómaður, og tær sømir at gera, annaðhvørt tú so gert tað ella ikki. tegir). og ljósi, uppi yvir og lítur at ti sov- andi barninum: Einføld sum stjørnuleiðin er gongd tín enn á jørð. varige sløknar tin voka, og líðandi svøvnurin grør. Menniskjan er tin vinur, hvat veitst tå um fiindskap, hvat veitst tú um myrkrið hjá Káin, Káin sum bróður sín drap. Í vøggu tú væl enn ert vardur ið óklaktur var, tærdur. sum ungin, men brådliga og skalið tú rembir av tær elitrandi morgni, reyðin er við fyrsta sum inn í títt eyga berst, skalt tú ganga inn á tær leiðir. har ljós verður til og forferst. Karsten Hoyd: i] hevur ikki nógvar tydingar, men í hesum savninum hev- ur hann tytt Kvædi um sjålvan meg eftir amerikanska skaldid Walt Whit- man. Walt Whitman hevur ávirkað nógv skald í Europa, og yrkingar í seinra parti av savninum sýna skald- skap við henda Amerikanaran. ið sum E drsresk karin rennur í sín- um gjøgnum allar heimar. allar øldir: runar í briminum, sveimar sum frum- evni millum stjørnurnar. er við síni magnandi sál í øllum allastaðni. Her kann verða tikin fram hin stóra yrkingin Bárur. Hetta er djúp og há- flogd yrking. Ein sangur um hitt yðj- ið titrar kring okkum: mold og myrkri undir okk- songi og andi lív. sum blundar í ara fótum sum aldar og bleiktrar í víðu rúmdini, og bárar og sýgur í okk- um sjálvum. Yrkingin « er nettupp av teimum. ið vaksa oftari vit lesa tær; málið er sterkt og væl til orða tikið. Loftið kylir á holdið glerið glógvar og strá, og myrkri blundar í sól og alt, sum eg kortini hevur lívið verið kalt fyri mær. boðist ást, .. Men tað hevur verið leikur. boðið mær ímóti. 28. juni 1952 ——————8—— sólskin bundið í sáð. Høvini bundin í nátt foldin er kvirr og nakin, fjøllini dimm og høg reisast so nom og vakin, hugur mín hómar í nánd bårur av óbornum loft er við bragdingum búgvið frá titandi fuglavongi. songi, Og songurin heyjar seg til hægri og hægri at prisa hinum grogvandi, margbroytta livi. Tini eygu drukku bárur av ljósi, tóku lív frá sól og mána og stjørnum, goyma lit av ælaboga og blómum og av roðanum á kinnum hjá børnum. sum veður Tú vart rørsla, sum vág og og sum sigið av sól yvir tindum -- tú ert brotið, tú ert ikki bergið, sum skal máast og hvørva í blindum. Hetta er yrking í ríkum gróðri. Ein kann siga, at tað er meira lívsjáttan, várdámur í hesum seinri yrkingum Karsten Hoydals enn teim fyrru. Øl sum hava tokka til og ans fyri vóðari yrking eiga at ogna sær hesa snotuliga og dygdargóðu bók. Vit vóna, at skaldið skjótt slær aft- ur á steinin, og hitt leskiliga vatnið rennur úr. Martin Joensen. TANNKLINIK Dr. Jakobsensgøla, 11 Tórshavn. Vidtalutid kl. 10—13 og 14—16 Leygardag 10—13 Máltráður. 717. Magnus Jensen, tannlækni. Vaskaríið Í KROKI heintar og sendir klæðini! SU 1avi tímað at rætt hodina út eftir, men Mær hevur meira enn eg havi hirt um viðhvørt. ofta leikur sum hevur Kærleika ella virðing kenni eg ikki frá nøkrum menniskja. Øl bíla meg í bak ljúgva upp á meg -..... eingin vil vita av mær ...... og ÍÚ sess. tú hevur verið tað einasta menniskja, sum mær hevur hugnað hjá. fram fyri meg. (Kastar seg um hálsin á honum og grætur sáran). tí veist tú hvat Valur Valur: Vara teg. Helga, tú tekur tunga åbyrgd á teg. Helga: Tá ið teir krúpa undan åbyrgdini, sum eiga at at vit fáa? bera hana. má onkur taka hana á seg. (Snýr at Erla durinum). eingin Valur (dregur andan tungliga): (borar andlitið niður á økslina á honum): tað skal verða. og so tekur tú deyðan Tá verði eg eina, einasamøll - eftir. eingin er góður við meg. Hvønn bát heldur tú Hvønn sum heitt verður á. Tað fer hvør. Valur Gllskast): Lat meg fáa sjóklæðini, í stundini! Eg skal hjálpa tær. Valur. Eg skal renna hús úr húsi Helga: Eg havi ikki tíð til aftur at lata meg úr teimum til at biðja menn. (Hørð hvirla). nú. (Letur seg í vøttirnar). hr Jaja, eg komi inn eftir við tær. men vit mega Valur: Vil tú nú uttan at mukka gera sum eg sigi. onga løtu drála. Kom so beinan vegin. (Tekur hatt Erla: Lat hana bara fara, tá hon setur upp á tað. Ég sín. sum hann hevur lagt frá sær og setur á høvdið). haldi at tad verður hon sjálv. ið kemur í størsta Helga (kemur út úr kovanum. sjóklødd. Hon gongur vandan. at eldstaðnum og tekur sær vøttir. Fer síðan at dur- Valur: Fái eg ikki klæðini nú í løtuni, fari eg ein- inum og tekur í handfangið). klæddur Far úr frakkanum. styvlunum, øllum Valur (skundin): Helga hvat ætlar tú? hoyrir tú tað. Helga? Beinan vegin! Helga (steðgar): Tú skuldi ikki nýtst at spurt. Helga (lítur avgjørd at Vali): Ert tú avgjørdur. Valur? Valur: Tað er vitleyst. sovorðið! Helga, vit støkka inn Ert tå vissur í at tå vilt fara? á våg og fáa stóran vælmannaðan bát. Valur (ótolin): Kom við sjóklæðunum skjótt! Her Helga: Hví skal stórur bátur mannast innan úr vági, eftir eri tað eg. sum ráði. i bátur kann mannast higani úr víkini? Helga (tekur sær sjóhattin og vøttirnar). Valur: Hatta er meira enn frændi tin er førur fyri, Valur: Kom fyrst við styvlunum. Aldurnar lata ikki Helga. Og tað er nógmikið at Grímur er staddur víða Bur Helga (fer sær. r sjoklæ unum). Valur (fer í "jóklæðini so hvort ge fer úr. Síðst letur fyri okkum niðri Við onkrum heitum rekkjuvágir vøttirnar): Verðið t í neystinum. tá vit koma aftur. at drekka og havi eisini enda. al okkara tá vit koma aftur. rann seg í onkur treingir til ; ræsi). Valur: Hvi Erla: Hvat virði hevur mitt liv? Sum móðirloysingur Helga: vaks eg upp. Ég havi fingið pengar og fín klæði og Góða nátt fyri fyrst! í lívsvanda. sær í hann. skil í við. Kann hjúklast um, (Út í bráð- Erla: størri bát. sjålvum so Og vit fáa nógvar Helga (við Val): spyr tå so? Tí at tad hevdi eg hugsað mær, uttan at hasin gamli eisini skal koma Helga: r røndi ræður sær sjálvum og hann hevur betur í sjónum enn nakar annar. Hann er førur fyri at:fara. bara hann fær mann við sær. menn inni í vági, og nógv Er tað hon.ið ræður? > at ráddi tú tær bar tú teg at sum rættur sjómaður.