leygardagur 19. juli 1952síða 2

Nr. 29 II. »Umseting« eftir umsetingum. Í fyrru grein míni kallaði eg Hitt Nýggja Testamenti eftir Victor Dani- elsen eitt óskoytið dilettantarbeiði. Í hesum orðum er einki sagt um evni Victors oyskt mál Danielsens til at smíða fór- tey sýnir hann ofta, at Men »umseting«, sagt er, at ein og ikki er erundmálinum må vera eitt dilettant- hann hevur. hvør sum eftir arbeiði. Vit eiga ikki meira enn eit! Hitt Nýggja Testamenti. og tað er hitt erikkska. Ein umseting er altíð meira ella minni við síðuna av, og tí kunna tær treytirnar, sum V. D. hevur lagt á ikki sum hevur eydnast seg, yvirhøvur vinnast. Eingin umseting er til, til fullnar. og allar eru meir ella minni fríar. Nú hevur verið hildið fram. at ein professari í teologi skal hava út- talað. at nú á døgum erskriftin so væl umsett. at tað mátti verið møguligt at umseta beint eftir einum av teimum. Tað hevði nú verið frálíkt at fingið navnið á hesum professara. Hann kann ikki hava hugsað nóg mikið um. Sjálv- and ikann ein og hvør siga, at er tað møguligt á føroyskum máli at kopiera til fullnar eina góða umseting, so kann hitt føroyska vera líka so beint sum hon. Men tað veit jú ein og hvør, at tað er ikki møguligt. Og hvaðna verri verður so, tá ið maður fer at leggja 10 umsetingar á ymiskum málum og úr ymiskum tíðum og eftir ymiskum handritum til grundar og so sjálvur ið sær best dámar at velja út. hvat uttan fyrst og fremst at kanna eftir, hvat hitt Nýggja Testamenti sjålvt hevur skrivað. Týðir tú eftir grund- 2X málinum, so kann tað vera ein goð hjálp í mangar mátar at síggja. hvat ið aðrar umsetingar hava skrivað. So- eiðis kanst tú finna betri orð á tínum ofta í erundmálinum bera eygu við eitt inni- 1ald. sum tú ikki hevði ansað eftir. tí tað er ofta so, at vit eiga ikki í okkara titt sama sum hitt grikkska, tað hevur egna máli og einum orði í málum orð. sum siga beint ikki sama lit. sama valør. o gofta hava iinar nýggjastu umselingarnar funnið eitt nýtt innihald í einum orði. av tí at tær hava funnið eitt samanhang. sum lýsir tað, t. dømis kappleikur. my steriekul. handverkaramál ella handils- mål,og alt hetta, sum krevur, at um- setarin hevur stóran kunnleika um lív og sið tá á døgum í ymiskum ment- unarøkjum, hevur hesa seinastu øld ført meir og meir við sær. at vit nú vita innihaldið í mongum orðum. sum teir fyrr á døgum bara søgdu um. at vit kendu tey bara úr hinum Nýggja Pestamenti og vistu ikki. hvat ið ley skuldu merkja. Tí er tað ógvuliga hættisligt at umseta eftir umsetingum. sum eru alda gamlar. til dømis Luther- sar. Verri er sjálvandi at fylgja sínum egna skynsemi. sum V. D. við hvørt ger. Uppgávan er torfør. Tú skuldi helst haft alt við, eisini tey smáorð, sum FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR ff ——————m— Hin føroyska bíbliuumsetingin hava nakað at týða, men málið skal eisini vera so, at ein og hvør leik- maður nú á døgum kann fata tað, og í so máta er tað satt, at »skeri eg teg her, so missi eg teg har<. Og ofta noyðast vit at týða nakað frítt, skal fólk duga at lesa tað. Øll eru á einum máli um at broyta tekstina, tå id til dømis Paulus åpostul setur á við eini eykaseting og tekur málið undir við eini røð av eykasetningum og so eloymir høvuðssetningina, ella tá ið Jóhannes evangelistur sum útlendskur maður hevur ræðuligar málvillur og t. d. hvørfall hvønnfall ella hvørjumfall i so skrivar í staðin fyri máta roynir tó Victor Danielsen at líkjast honum (Jóhan. 19, 3 og 14). Í øllum hesum hevur V. D. fylgt hin- um nýggjastu umsetingum, broytt nógv smáorð. brotið tær longu setn- ingum av, sett punktum og sett á av nýggjum og í staðin fyri at:skriva og, … hevur og, og ... ella men men hann frítt skrivað: »tå ið ... so.< Ant- in vit vilja rósa ella lasta sovorðið, er tað hvørki at takka ella lasta V. D. fyri. Alt hetta, sum ger málið nógv lættari at lesa førir við sær, at ofta øll orðini í setningini verða øðrvísi enn t. d. hjá Ják. Dahl, sum legði eina mest í at skriva tað, sum skrivað er, er jú ikki ein nýggj umseting, men bara avskrift eftir teimum nýggju um- setingum, og er jú ikki annað enn ein og hvør eldri skúladrongur kann gera, um hann vil. Tú kanst døma um henda nýggja stílin á ymiskan hått, men bara vita, at har er ikki skrivað so í hinum Nýgga Testamenti, og tú kanst altso aldri brúka eina sovorðna umseting, tá ið tú vilt vita, hvat har beinan veg- in er skrivað. Summistaðni er tað iva- leyst beint, aðrastaðni ikki. Alt hetta er ein móti, sum er komin fram í sam- atnhangi við einum móti í hini teo- logisku áskoðing. Nú á døgum leggja teir ikki í at hugsa um samanhang- bøkur. hvørja søgu sum eina heild fyri seg, andi men meira i at síggja sum er formað í prædikuarbeiðinum fyri at fáa einhvønn trúartanka fram. Í næsta ættarlið fara teir kanska upp- aftur at hugsa um, at hvørt skrift er ein samanhangandi bók. har hvørt lít- ið orð hevur sína tydning. sum tað er skrivað. llum. sum duga hasi fornu Miðal- havsmálini, er eyðsætt, at tað ber ikki til at »umseta« eftir umsetingum, men eg veit. at:tey, sum ikki duga tey. ikki fata hetta. So hugsið um tað. sum tit kenna væl. Tú fært aldri hylling á eini tekst. dugir tú ikki væl tað mál, sum hon er skrivað á. Har er altíð nakað. hitt mest inlima, sum ikki kann verða umsett. Ein svenskari. sum vitjaði meg heyði nústani lisið: >Røster fra Nord: atlanten« og hevði fingið hug at týða sumt úr bókini á svenskum máli, so at landar hansara kundu vita nakað um føroyskan skaldskap. Maðurin dugdi ikki eitt orð føroyskt. Ég bað hann sjálvandi geva uppat. Vit kunna øll vita, at hetta hevði aldri komið at líkjast føroyskum skaldskapi í brún og brá. Verri er, tað ið talað er um orða- felli, og tey eru nógv í grikkskum máli. Vit hava tey ikki og noyðast at týða tey frítt, og at umseta tey eftir umset- ingum ber ikki til. Vit kenna hetta á okkara máli. Ein føroysk kona í Keyp- mannahavn fekk danskan gest, beint sum hon var um at fara út. og gestur- in rýmdi alt fyri eitt. Tá ið hon fór, segði henda konan við hana: >Nu gik De saa fataði einki. Hevði hon dugað føroyskt: >Nú fóru tygum so illa«, hevdi gingið bet- daarligt!< Gesturin ur. Skal eg umseta hetta, má tað eita: »Nu fik De desværre hverken vaadt eller tort«, men vil eg so uppaftur um- seta hetta til okkurt annad mål og eg dugi ikki hitt føroyska, kann úrslitið verða vánaligt. Sovorðin orðafella hava vit í hópatali. og grikkar høvdu nógv. Grikkar brúktu ofta få orð til at siga nakað, sum vit noyðast at hava fleiri orð til at siga. Í ápostlasøguni, t. d. stendur kap. 19, 32 soleiðis á grikkskum máli: >Men onnur rópaðu nú annað. Tað kunna vit ikki siga. Vit siga: >Nú var ósemja ella kland- ur« ella longur: >Nú rópaðu summi eitt, summi Soleiðis Jákup Dahl, og V. D. hevur tað sama, bara hevur hann broytt »ropadu« til »roptu«. — nakað skal jú vera broytt. Í næstu grein skal eg eitt lítið sind- ur lýsa við ymiskum dømum, hvussu tekstin hjá V. D. hóskar saman við hini beini tekstini í Nýggja Testa- oo annad«. hevur menti. Gudmund Bruun. Hevur Dagblaðið fortalað seg „Dimmalætting er ómetaliga illa við, tí nú er tað komið fram í >Dag- blaðnum< við reinum orðum ella nær- um tað, at samgongan millum fólka- flokk og sambandsflokk er komin av ti. at hesir báðir flokkar altíð hava vart og framvegis verja tær privatu stórmannainteressurnar mótvegis javn- aðarflokkinum, sum teir konservativu flokkarnir berjast ímóti. Hetta roynir nú »Dimmalætting« at gera til ósatt; men tað man fara at vera greitt og eyðsæð fyri øllum hugsandi íbúgv- arum í okkara lítla samfelagi, at sam- 19. juli 1952 bandsfl. og fólkafl. einans hava eitt mál í felag, og tað er verja yvirklass- ans interessur. Dømini í so máta tróta ikki. Vit síggja t. d., at øll havnagerð er steðg- að, studningur til akvegir minkaður niður í nærum einki, »Smiril« lagdur og einki skip í staðin fyri. Eingin studningur til uppdyrkan og allur ann- ar studningur annaðhvørt burturfallin ella minkaður niður í nærum einki. >Dagblaðið< er so opinskárað at tað fortelir sannleikan um alt hetta ella nærum alt, ið hvussu so er, er tað lætt at lesa ímillum reglurnar, at kær- leikin millum sambandsfl. og fólkafl. botnar í felagskærleika til yvirklassan. Vit kunna t. d. síggja, hvussu væl samdir hesir báðir flokkar eru í at forða fátækum unglingum at koma í studentaskúlan; tí sum nú er statt kunnu fátækir unglingar a vbygd ikki ganga í studentaskúlan, tí kostur og innivist fæst ikki í Havn uttan fyri dýrar pengar. Harfyri hava yvirklassa- børnini frammihjårættin til henda skúlan og harvið einkarrættin til øll hægri embætir. Á henda hátt er og verður yvirklassin vardur. Hvat høvdu teir t. d. sagt, um sosialistabørn skuldi kunnað komið í teir høgu sessirnar í Føroyum? Eg hoyrdi t. d., at ein ka- pitalistaumboðsmaður segði hesi orð: „Hvat vilt tú siga, tá ið pøbilin kemur at ráða í Føroyum?< Hesin maður ansaði ikki eftir, at proletarurin Dan- bjørg stóð so nær, at eg skilti tað, ið sagt varð. Jú, sanniliga skulu allir proletarar gera sær greitt, at yvirklassin fylkir seg. Hond í hond ganga teir nú bæði her á landi og allastaðni, allir teir, sum verja yvirklassan. >Dimmal.< roynir at dylja hetta og spælir dupultspæl — ella kanska meðan >Dagblaðið< er einasta blað, sum umboðar bæði fólkaflokkin og hon stendur einsamøll, tann partin av sambandsflokkinum, sum samarbeidir við fólkafl. v Ja, liva vit, so frætta vit, hvat end- in verður av samgonguni millum hesar háðar afturhaldsflokkar; men eitt er givið, og tað er tað, at annaðhvørt má sambandsflokkurin klovna, ella má »Dimmal.« viðganga, .at sambands- flokkurin fylgir »Dagbladnum«, og »Dimma« stendur so púra einsamøll. Hvørja støðu fer »Dimmal.« tå at taka? — At tæna tveimum harrum fer illa at bera til. Tað må »Dimmal.« ereitt. gera sær g J. H. Danbjørg. TRYGGINGARSAMBANDIÐ FØRGYAR Føroya Kríggstrygging.. telf. 372 Foroya Brunatrygging .. telf. 372 Føroya Sjóvátrygging... telf. 372 Foroya Vanlukkutrygging telf. 221 Vit tryggja: Bátar - skip - veru - hús - innbúgv - ferðagóðs bilar o.a. Føroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging — Í emannn—————————————————i