mánadagur 18. august 1952síða 1

FØROYA LANDSBÓKASAVN Føroya Sosial-Demokratur FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Nr. 33 Lýsingarprísur fyri min: 20 oyru á | Mánadagin 18. august 1952 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og 25. árg. I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu SANERAN AV EIÐISKOLLI Hetta mál var til viðgerðar leygar- dagin i tinginum, Framlagt av Pål Petersen, Í figgjarnevndini hava teir havt málið til viðgerðar og býtt seg í tveir bólkar. Minnilutin Joh. Poulsen. Andr. Djurhuus og Martin Holm vildu ikki seta uppskot fram, teir vildu gera tad munnliga á tingi. Meirlutin Th. Peter- sen, J. Kallsoy, P. M. Dam og A. Sø- rensen settu fram hetta uppskot. Tingid tilmælir, at landsstýrið veitir upp til kr. 50.000 í láni til Eiðis trol- arafelag, um so er, at felagid fær eina sanering i lag, sum landsstyrid kann góðtaka, og treytad av. at vissa er fyri. at trolarin kemur aftur í veiðu. Landsstýrið verður tilmælt at taka peningin av ti peningi ið kemur inn uppá fyrr givin lån úr vinnulånsgrun- ninum ella úr landskassanum tá trola- rar verða seldir til útheimin og síðani afturrindað av Marshallpeninginum, tá hann verður tøkur. Hetta uppskot hevur so verið til við- gerðar í tinginum, og hevur mikil orð- adráttur staðist av. Andreas Djurhuus var hart ímóti at tingmaður skuldi koma fram við málinum, vildi heldur sæð nakrar Eið- ismenn í tinginum, segði tað vera sum at taka ræðið av monnum, helt ikki at løgtingsmenn skuldi fáast við tílíkt, ið teir einki skil høvdu á. Pól Petersen segði seg hava biðjið teir fara heim aftur. tí tað loysti seg Tíðindi Grindin í Miðvági var um 300 hval, partarnir í Havn komu til skiftis hós- kvøldið. Varðberg og Nýpuberg sigla báðir eystaneftir fullfirmdir. Seinasta sunnudag hevði Selnes fingið 140 skpd. Knausen skuldi sigla úr Grønlandi í gjár fullfermdur. Bjogna væntast á Havnina sunnudagin. Tinganes kom til Ravns Stóroy må- nakvøldið. Bátarnir hava fingið uppí hana av fiski. Tað verður at ganga nakrir dagar áðrenn hon verður liðug sigta heim aftur, tí útgerðin skal fyrst trimum havnunum upp í teimum Ravns Stóroy. Tovkussak og Føroy- ingahavnini, áðrenn innskipanin fer fram. Knørrur kom úr Íslandi fríggjad. við 130 skpd., farið verður av stað aftur sum skjótast. Tá hann fór úr Íslandi hevði Maritana 230 skpd. Enskt stuttleikafar kom á Havnina friggjadagin Fidismonnum at lítið hjá Havn og missa ganga í arbeiðsdagar. Bað menn styðja uppskotið. Dam bað eisini menn styðja upp- skotið. møguleikarnir fyri at fáa bátar at bera seg vóru betur nú enn teir iøvdu verið longi. Kolaprisurin var farin munandi niður í Noreg. og fiska- risurin góður. Martin Holm segði at málið hevði verið fyri í figgjarnevndini sidan í teyst, men hann helt ongan útveg vera fyri at fáa hann loystan, helt at menn máttu havt fingið skelk av øllum teim- um mistøkum, ið gjørd vóru, vána húshaldarar, ið gera fleiri mistøk. var ímóti uppskotinum. Anth. Sørensen helt at ein lærdi av mistøkum og lívinum í síni heild, trol- orðu ikki keyptir av | fyri at ríka arar vi ymsum onkran mann upp sum onkur tingmaður hevði málhorið seg. | men fyri at menn kundu fáa arbeiði. Hesir fiskarar kendu til hvat tað var at liggja á landi meðan krambakallar | og lærarar sigldu. Og hvønn tydning hevði tað íkki fyri landið alt, tað teir | løgdu upp, til dømis kundu takast båd- | ir Vágatrolararnir ið nú komu eystan- | eftir fullfermdir, allir menn missa um | |} selt verður. Nógv var fyri at hoyra menn tosa háandi um trolararnar og blaðið ið lá á (Dimmalætting). so hetta bordinum Danbjorg helt at var ongin trolari i landinum lá landið alt sum ein øsku- tingið síðani dungi, so var langt stongt. so sótu tingmenn ikki har við Vóru landið loddum. alt verið hjargað. so nógv høvdu teir Mippu men gingu í trolarar útfarnir í vár veitt til landið í hesum árinum. Løgmaðurin hell onga vón vera at bjarga båtinum, hann kundi ikki sa- nerast innan 15. sept. har afturat mátti skuldin einar 400.000 kr. niður afturat. Málið fór so til 3. viðgerð. Til 3. viðgerð fall uppskotið. Fyri uppskotinum atkvøddu: Anth. Sørensen, Ellefsen, Einar Wág J. P. Henriksen, J. P. Davidsen, J. Kallsoy, Th. Petersen, Poul Petersen, P. M. Dam, Blåhamar, Danbjørg, Teir, ið ikki atkvøddu vóru hesir: R. Long, H. Djurhus, Jens Chr. Ol- sen, Iversen, A. Djurhuus. O. F. Joen- sen, S. Danielsen, Tr. Samuelsen, D. P. Danielsen, Joh. Poulsen, Øregaard, Zachariasen, M. Hanus við Høgadalsá Holm, Suðuroyar Fiskimannafelag og Før- | oya Fiskimannafelag hava vent sær til tingið við soljóðandi skrivi: Forskotsrindan fiskimanna fyri 1952 sum var sett til kr. 200,00 fyri ikki forsirgjarar seinri at hækka aft- aná 1. juli til kr. 300 og fyri forsyrgj- 100,00 alt var avgjørt ein peninga- arar kr. roknað um mánaðin — hædd, sum húskini skuldu hava at liva við til matna og klædna, meðan menn- inir eru úti at veiða. Fleiri útgerðarmenn geva fiskimonn um forskot, og uppaftur eru tað fleiri útgerðarmenn, ið geva fiskimonnum forskot fyri samstundis treyta sær rættin til at fáa teirra veiðuúlgerð, og hesa peningahædd aftur úr grunnin- um, tá ið peningur verður útgoldin haðani frá. Summir av teimum útgerðarmonn- um, sum geva forskot, eru so laga- ligir, at teir krevja forskotið aftur- goldið í smáum avdrøgum, meðan aðr- ir vilja hava alla peningahæddina goldna aftur við fyrstu útgjaldan. Tá ið nú gjaldstovan afturat tí om- anfyri nevnda krevur grunnsins stýri, at tann ógoldni løgtingsskattur fiski- Úr Løgtinginum manna skal takast burturav við einum triðjingi ella einuum sættaparti, so verður tað so lítið eftir av tí peningi, at tað ikki eftir til klædna og ið familjan skal liva av, verður nevnivert matna, og tá ið so skattakrav frá kom- munum kemur aftrat, so verður tað uppaftur verri, soleiðis at tann pening- ætlaður er ur, sum til familjurnar eima, meðan forsyrgjarin er burtur, ikki verður nýttur til tað endamál. sum nn var ætlaður til. Vit loyva okkum at venda okkum til að háttvirda Løgting um at fáa broytt tesa skattakrevjing soleiðis at tað al- menna vil fråfalla skattakrøv av for- skotspeningi, so fiskimannafamiljur kunnu fáa tann pening, sum ætlaður var til teirra at liva av um summarið. Fyrst tå kann verða sagt, at tað al menna rættir fiskimonnum eina hjålp- andi hond. Løgtingið verður bidid um at vid- gera hetta mál so skjótt, at tað kann hava ávirkan til fyrstu útgjaldan. ið aftur verður. Nóevur fiskur er eystanfyri. Stella Areus hevur ligid um 10 tons í sam- døgri. kostar kr. 2,20 + porto um fjórðingsárið Uppskot javnaðar- og sjálvstýris- manna um nýtslu av marshallpeninginum Til Føroya Løgtings. Í skrivum í desember 1951 og apríl 1952 troðkaðu undirritaðu á ting og landsstýri okkara um at fáa gjørt upp- skot um, hvussu hin nýggi marshall- peningurin, ið okkum stendur til at fáa, skal verða nýttur. Men tíverri kom einki úrslit úr okk- ara áheitan lá. Hetta er spell, tí ongatid í okkara vinnusøgu hava vit haft størri tørv á tøkum peningi enn nú, og spellið er so mikið tyngri, sum vit eru vísir í, at tad er einans trot uppá eina greiða støðu frá tinginum, sum stendur á fyri at fáa fatur í peninginum til nýtslu í okkara vinnulívi. Tá ið málið um Marshallpeningin hevur verið fyri niðri á danatingi, hevur undirritaði P. M. Dam haftorðið í málinum og troðkað á fyri at fáa pen ingin til nýtslu sum allraskjótast. So- leiðis sum svar fíggjarmálaráðharrans er fallið, og soleiðis sum statsminist- arin talaði her í Føroyum, eru menn í Danmark samdir í, at beint er at nýta okkara marshallhjálp til vinnulívið, helst sjóvinnuna. Uppá spurning til fyrrverandi figgjarmålarådharra H. C. Hansen sum ein av limunum, ið hevur vidgjort marshallpeningin, hvi tað ikki i lógarviðmerkingunum var sett greitt, hvussu nógvar milliónir av teimum 15. ið okkara partur liggur i, eru ætlaðar okkum, varð svarað, at eingin innstilling ella uppskot um, hvat ið vit ynskja at nýta peningin til, lá fyri frá okkum. Av teimum samtalum og samráðing- um, undirritaði P. M. Dam hevur haft um marshallpeningin, má haldast, at menn niðri einki meiri kunna gera, fyrr enn vit í Føroyum hava sagt okk- ara avgjørdu meining og ynski. Vit halda tí vera heilt óforsvarligt, um tingið fer heim nú, áðrenn støða er tikin til marshallpeningin. Ein týðandi partur av okkara veiðu- miklastu førum hevur í ár ligið fyri teymi vegna trot uppá pening til istandseting (klassing) og til annars at verða húgvin at fara út. Av hesum óskili hevur land okkara í hýrum. arbeiðsløn og í vinningi — ið kundi bjargað ávarandi felag tapt í milliónum, kanska so nógv sum marshallmilliónurnar eru. Ábyrgdin fyri hesum herviliga 6- skili er størri, enn stjórnarmenn kunnu taka yvirfyri landi og fólki. Framhald á 4. síðu.