leygardagur 7. mars 1953síða 2

7. mars 1953 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR HVAT ER OG VIL sosialisman? ————— >Sosialismunnar grundhugsjónir< hevur ungur, danskur læ raraskúlanæm- ingur Bent Pihl nevnt ritgerð, ið hann hevur havt í »Social-Demokraten«. Her verður endurprentað brot úr hesi ritgerð, ið hevur boð til allar sosialistar, ikki minst teir ungu. i mmm ————— Aftaná at hava vidgjort støðu flokkanna, tekur borgarligu hann til orða um tær hugsjónir- nar, ið eru grundarlagið fyri ver- stríðnum andi og framtíðarliga samfelagsskipanina fyri at gera sosialistiska og sigur: 1) Søga kapitalistiska samfelagsins er søga stættarstridsins, stættarstridid tvíburður til tað stættarstríð- er ein siamesiskur kapitalistiska id livir og doyr vid ti kapitalistiska samfelagið, samfelagnum. Stættarstríð í einum sos- ialistiskum samfelag er óhugsandi. 2) Tá ið sjálv veranin av stætlar- muni er eitt grøðrarríkt evni til stætt- arstríð. má hitt sosialistiska sam felag- ið verða eitt stættaleyst samfelag. Hitt stættaleysa samfelagið verð- ur skipað við at beina stættarmunin av veenum, fyrst og fremst munin mill- um tey eyðrænandi og tey eyðrændu millum tey, sum ar- (1. v. s. munin beiða. ur arbeiða fyri seg). iska samfelagnum vil tað í mun til nú- verandi samfelagið vera óhugsandi, at nakað vaksið. arbeiðsført menniskja sum liva av at lata onn- Í tí sosialist- og ley, livir av øðrum enn sínum egna arbeiði Allastaðni har tað og kúgaði vil finnast veldis- harrar tað vera stætt- armunur. sjålvt um hesin ikki er av tað tó stætt- leið- økonomiskum slag, so er armunur. ið må brótast niður ini til sosialismuna. Eyðræning og kúgan i tí kapital- istiska samfelagnum er orsakað av prívata ognarrættinum til jørðina og framleiðsluamboðini (maskinur, verk- Rætturin at eyðræna smiðjur 0.s.fr onnur og at virka ímóti samfelagsins áhugamálum verður avtikin. Hetta er ikki tvingsul, Økono- miskt demokrati er ein sosialistiskur men demokrati, erundstuðul og fylgjurnar av sonnum demokrati fólksins álitismenn. ið umboða hitt sanna frælsi tað eru valdu mótvegis teimum økonomisku veldis- harrunum og ikki umvent. Eingin ynsk ir at ståturin skal leggja seg útí nakra- staðni bert fyri útíleggingarinnar skuld, men nakrir ynskja at státurin ikki skal leggja seg útí nakað fyri teirra egnu skuld, og tå id tað ikki ljóðar so vakurt, rópa teir um frælsi (her íroknað frælsið at eyðræna sín næsta frælsi rovdjóranna). Har viðurskiftini gera tað neyðugt. má hitt økonomiska demokratiið gjøgn umførast við at framleidsluambodini verða nationaliserað og gerast tjóðar- ella byggja á ogn eisini ognast stovnum, ið samvinnuligum grundarlag. men vert er at minna á, at tað, at fram ikki er sjálvt endamálið. men bert ein tátt- leiðsluamboðini gerast tjóðarogn, A ——iiønWw ur í framgonguháttinum, sum í vissum førum kann koma at víkja fyri laga- ligari ella minni stríðselvandi fram- gongd. Tað avgerandi er, sluamboðini ikki á nakran hátt verða at framleið- nýtt til at gera menniskjuni til trælir. >Maskinur mugu verða fyri framtíð- ina. tað trælirnir vóru fyri fortíðina. Vit hava ongan brúk fyri menniskj- t, ið hava um. ið liva sum maskinur, vi trælir av ståli.« (R. Broby Johansen »Verdensmestre«.) 5) Sosialisman er ein heimsuppgåva Bert ein sosialistisk heimsøkonomi kann sameina heimsins ríkidømi fyri at bøta um tann skakandi verunleikan, at meira enn helmingurin av íbúgvum jarðarinnar livir á einum støði, ið liggur niðanfyri hungursmarkið. Hin kapitalistiska byggir á egingagnið. vil aldri føra til økonomiin, ið einans annað enn eina framleiðslu við teim- um fyri eyga, ið hava ráð at gjalda. framleiðslan verður einans fyri at økja um ríkidømið hjá teimum, ið eru rík frammanundan. Arbeidarar i framkomnum londum kunnu rokna vid at fáa lut i ríkidømi- num, fyri tad fyrsta av ti, at teir eru so sterkir, at teir kunnu tvinga sær sin rættvisa lut til. fyri tað annað tí, at kapitalistarnir lutvís geva eftir fyri at vinna sær hjálparar millum ar- beidararnar, orsakað av óttanum fyri, at tann dagur kann koma, tá id øtilig- ar mannamúgvur í milliónavís venda sær móti tí verunliga ríka og ótætt fólkaða Europa og U.S.A, milliónir av menniskjum, gulum, svørtum og hvít- um, gløggum og við menniskjaligum evnum, fyrimunum og brekum sum hjá menniskjum í teimum ríkaru lond- unum, men rikin út í vitloysi av fá- tækradømi og svongd. Hin størsti van- din í heiminum í dag er hvørki Stalin ella atombumban, men fátækradømið. Kapitalisman kann einans økja um av- grundina millum ríkar og fátækar tjóðir og vil avgjørt føra til kollvelt- ingina, úrslit vit ikki duga at meta um. Kapitalistiska samfelagsskip- hvørs anin hevur nú valið ímillum: at ganga til grundar saman við allari okkara mentan í einum ræðuligum ragnaroki av bardøgum, kollveltingum og øllum tí, ið vitloysið hjá svøltandi menniskj- um kann føra til. ((Síðani 1650 er fólkatal heimsins fyrfaldad, meira enn helmingurin av økingini er hend í teimum lágtstandandi londunum og fólkatalið vaksið í Steðga við hesi tøl og hugsa! Meira stórum stigum. enn helmingurin av hesum menniskj- unum fara svong til songar í kvøld (um tey yvirhøvur hava eina song) og tey mugu gera tað aftur í morgin og ovurmorgin, og samstundis veksur og veksur svongdarinnar øtiligi herur), þ) ella stig fyri stig slaka fyri sosia- lismuni. Legg til merkis, at allastaðni, har kollvetingar hava farið fram í kapitalistiska samfelagnum, er tað hent við at samfelagið hevur mist nak- að av sínum kapitalistiska dámi; tað er eydnast fjøldini á friðarligan hátt at vinna sær hægri livistøði, aftur- haldið hevur verið noytt til at tikið undir við stavnhaldinum, ið teir áður (við rætti) nevndu fyri ta skinbarligu sosialismuna. (Framhald í næsta blað). miklum ARBEIÐARA- RØRSLAN Tann, sum vil spjading og oyding av felagsskapinum, skal bert aldri gera nakað sjálvur, men verða fyrstur at fordøma tað. ið aðrir hava grundað. Hann skal ikki møta til fundar, men halda hvat skuldi verið gjørt og ikki fylgja fundarregl- - ikki kunngera sannleikan stórar røður um, unum ikki kungera fanatiskt royna at krógva tað, ið týdn- verunleikan, men bert ing hevur, so tann einstaki arbeiðarin eins og heildin skal fáa fatur í ti, ið stendur í váða, ella kunna meta um úr- slitið. tá ið vunnið er stóra stigið, ið liggur í ætlanini: Jákup í Jákupsstovu las nakað upp á aðalfundi F. A.s í 1952. (Roda Ják- sum 14. sigur.) Men Jákup var innliman í D. s. F. ups, so skundisligur, at eingin gav hesum gætur, og viðgerðin av hesum varð av ongum, so ætlanin tykist einans verða tann: klovning millum limirnar, feløgini — arbeiðaranar. Løgið uppskot, sigur hann, men nógv løgnari tykist mær stjórnarlimir at vera, ið sjáldan møtti til fundar, uttan til tarnan av framburðsroynd- um felagsins. Og løgin atburður var tað av Ják- upi, Árna og Andreu at vilja ganga ímóti fundarsamtyktini av 25. august 1951, har vidtikid varð at seta upp greitt uppskot um innliman í D. s. F. og sum givið varð stjórnini upp í hendi at avgreiða. Satt er tað, at innliman er roynd áður, men fall tíverri. Og hvørjum kundu vit takka fyri tað? Teimum ovurnationalu, ið gingu á odda við ymiskum upprópum um, at vit kundu best sjålvir og annað tílíkt. Men hvat teir ikki. Teir gjørdu yvirhøvur einki. Arbeiðarafjøldin livir líka ótrygg enn. Måltråd 4 FOROYA PILSNAR EKTA MALTOL Foroya Bjór OL- og MINERALVATNSVIRKI Nr. 9 Teir hava sanniliga havt góða tíð og góðan kjans øll hesi árini. Felagsskap- urin ikki vegna tómt tos, plánleyst hildið fram hevði mist øll hesi árini, við lønarstríðnum, bøtan av såttmål- unum o. s. fr., um ikki hetta ovur- nationala málageipið kom uppí. Tað er krevst fyri at gera arbeiðaran alkunn- ugan við arbeiðskor, arbeiðsløn o. s. fr.. Upp- lýsingin er eitt hitt virðismesta í ar- upplysingararbeidid, mid nútíðar arbeiðararørsluna, beiðararørsluni í dag, ing kunnu arbeiðarar ikki verða við í menningararbeiði bæði fakliga og politiskt. Framtíðarleiðin er tann, at arbeiðararnir sjálvir ganga á tí uttan upplýs- arbeiðarans, odda og seta teir leiðandi sessirnar á øllum samfelagsøkjum. Kunnleiki er makt, og arbeiðararnir vinna onga makt, uttan hesin kunnleikin liggur til grund fyri øllum. Vit hava ikki tíð at spilla fleiri ár. Hetta krevst og gerst skjótast og best við innliman í D. s. F., Jákup heldur, at vit ikki mugu hava ræt og krav til stuðul. heldur biðja, so ómannsligt Skal stuðul undir einum landsverkfalli vera effektivur tørvar okkum einar 200—300.000 kr. Skulu vit orka hesa uppgávuna, má nakað Tá ið vit treingja skulu vit tað er. um vikuna. gerast, so vit verunliga verða mentir til tess. Er tað meira mannminkandi fyri F. A. at:gerast limur í D. s. F. enn hjá Handverkarafeløgunum at vera limir í Hándværkernes Danmark. Orsakað av hesum kunnu ungir føroyskir handverkarar fáa stuð- ul, tå id teir søkja sær kunnleika við tekniiskar skúlar. Fællesrepræsentátion danskar, Hesin táttur havt allra størsta tydning fyri næm- ingar okkara, hvat óivað allir vilja limaskapinum hevur úsanna. Hví skrivar tú, Jákup, um stimbr- an og útbyggjan av okkara egna fe- lag, samtíðis sum tú biður F. F. koyra limir út og harvið syndra felagsskap- in. Tú skuldi tagt, Jákup, og ikki bor- ið svik upp á mál, hugsa teg um, hvør svikið hevur. F. A. vinna sær nýggj ar ræsur, eigur at liva, førast víðari fram, køva alt klandur og allar teir, ið vilja skilja okkum sundur. Vit eiga at viðgera hetta mál, sum fríir myndugir menn, kanna møguleikarnar og velja eftir bestu samvitsku „sum ein nú heldur verða best fyri tað framtíðarliga fe- lagsarbeiði. Eg heilsi tykkum starvsbrøðrum. Karl Jespersen, Tvøroyri. Citrón sodavatn Appelsin limonada Hindber limonada Jørdber limonada Vanillie limonada Åppolinaris E I N A R WA AG, Klakksvík - ;