mánadagur 27. apríl 1953síða 4

Nr. 17 Til fólkatingsveljararnar Framhald av 1. síðu. fyri føroyingar, — eg hevdi ta æru og gleði av at vera limur av teirri stóru grønlandskommissiónini og fekk harvið eisini høvi at sigla kring Grøn- land, tala við grønlendingar, eisini á fundi í grønlandsráðnum. Tann sein- ast nevnda talan er uppafturprentað í tingtidindum saman við eini frágreið- ing um ferðina og einum uppskoti um útbygging av Sydhavnen, har ið norðmenn og danir hava arbeitt og bygt seinastu árini. HIN SOSIALA ÁBÓTIN Ellisrentulógin. Avlamisrentulógin. Lógin um hjálp til fólk í heimarøkt. Hesar tríggjar lógirnar, sum eg hevði ta gleði at tala fyri í fólkating- inum. hava verið ein veldigur bati fyri gomul, sjúk og treingjandi. LOGIN UM MARSHALLPENINGS- BYTID eigur at verða tikin vid her, tí til seinasta løgtingsval vildu summir mót- støðumenn trætast, um vit yvirhøvur fingu nakran marshallpening og vildu í hvussu er avsanna, at vit fingu ein størri lut enn danir eftir fólkatalinum. Men nú vita øll, at okkum ikki bara fall partur av marshallpeninginum í lut, men at hann var um triðing meiri uppá menniskja enn danir fingu. LUT Í TEIMUM 75 DONSKU MAR- SHALLMILLIÓNUNUM Haraftrat kom so, at tað eydnaðist mær sum fólkatingsmanni við undir- tøku av Poul Niclasen sum landstings- manni at fáa í lag, at føroyingar kunnu fáa lán av teimum 75 millión- unum, ið danir av sínum luti av mar- shallspeninginum løgdu í Erhverys- ánefonden. At danir gingu við til tetta skulu teir hava mikla tøkk fyri. tí teir kundu sagt, at tå id vit høvdu ingið býtt okkara ríkiliga part burt- ur frá. áttu vit einki krav at fáa sama teimum 75 milliónunum ánirætt av sum teir. Hesar 75 milliónirnar eru seinri øktar munandi. Tað eigur at liggja um stívar 2 milliónir, sum føroyingar hava fingið í lán av hesum danska marshallpeningi. SEV- OG EL-MALID Føroyar hava yvirtikið el-málið. Men kortini eydnaðist at fáa eina skipan í lag við stálsláni og ståtsstudningi til SEV og onnur líknandi stór el-verks- tiltøk, ið standa fyri í Suðuroy og aðr- astaðni. HAVNARBYGGINGIN OG STAT. URIN Hóast løgtingið og kommunurnar vóru farin undir at byggja tær tilætl- aðu havnarbyggingar, so hvør skuldi gjalda sín helming, bar tað til at fáa ta skipan, at státurin skuldi lætta kommununum við helminginum við at rinda 25 % av byggikostnaðinum. FOROYSKI FÓLKASKÚLIN AJAVNT VID TANN DANSKA Login um. at føroysku læraralønir- nar, ið ståturin rindar helmingin av, skulu vera å hædd vid tær donsku, hevur tikid burtur eina »deklasser- ing« og givið føroyskum skúlum javn- bj6dis møguleikar við teir donsku. Skipanin um, at ståturin letur 20 % til skúla- og lærarahúsabygging er komin aftur í gildi og veitir skål amálinum góðan stuíul, tí alstórur tørvur er á skúlabygging. Enn er at nevna lógir sum »ved í veidi«, sum eg persónliga haldi — FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR og tað segði eg eisini á ríkisdegi ikki nýttist at vera komin á danating, og aðrar fyriskipanir og peningajålt- anir, sum til Skipafelagið og onnur mál. Men tað fer at steðga vegna pláss- trot. — DRÁTTURIN UM TÆR 4 MILL- IONIRNAR Sum løgtings- og fólkatingsmaður havi eg tikid lut i samrådingunum um finansiering av okkara vinnulivi, har- undir endurreising av Sjóvinnubank- anum. Tad er eingin loyna, at vit javn- adarmenn voru vid at krevja kortini á borðið. Fyri javnaðar-sjálvstýrisflokkarnar legði eg alla orkuna á móti umboðs- monnum fyri sambandið og fólk- aflokkin eins og sjálvt ministeriið fyri at tær so mikið umskrivaðu 4 mill- iønirnar av marshallpeninginum ikki skuldu verða nýttar til sjóvinnubank- an, men bardist fyri, at státurin ella nationalbankin skuldi lata henda pen- ing. Hóast, at so hart stóð á, at strongur var við at bresta, vann tann støðan, at tær 4 milliónirnar fóru ikki av marshallpeninginum, men komu kort- ini frá Nationalbanken, ið státurin stendur aftanfyri. Hugsi, at føroyingar kunnu vera fegnir yvir hetta úrslitið. HVALAVEIÐIMÁLIÐ VARÐ BJARGAÐ FØROYINGUM Annað málið, ið bar miklar brestir við sær og dunaði niðri í Danmark, var hvalaveiðimálið: Sambandsmenn og fólkaflokksmenn stóðu einmæltir aftanfyri landsstýrið í uppskotinum at selja hvalastøðirnar við hvalaveiðirættindunum. Men javnaðarmenn og sjálvstýris- menn løgdu ímóti og førdu til gerð- arbók tingsins hitt harðasta mótmæli móti soleiðis at avluta so týdningar- miklan tátt av okkara lívsrætti. Eisini hesa ferð vunnu vit: Hvalastøðirnar vórðu ikki seldar. Marshallpeningurin nýggi varð hækk- aður til 10 milliónir, harav 2 skulu fara til hvalaveiðina. Hesar 2 millión- irnar fara allar ísenn í Sjóvinnubank- an og verða soleiðis harvið beinleiðis at hjálpa uppá finansieringina av vinnulívinum. Nú man neyvan finnast føroyingur. sum ikki er fegin yvir støðuna hjá javnaðar - sjálvstýrissamgonguni á tingi. Hatta var nakað av tí. sum fram er farið í minari fólkatingstíð. Men tað er framtíðin, ið stendur fyri. Hvat verður nú í fyrstu syftu at leika á fyri føroyingin á danatingi? TAÐ ER EITT GRUNDLÓGARVAL. MEN IKKI BARA TAÐ. ANNAÐ LEIKAR VIÐ Á OG TAÐ Í STÓRUM Grundlógina havi eg greitt atkvøðu fyri. tí eg haldi hana vera eina ta bestu og frælsastu grundlóg í heim- inum. Og sum í grundlógartalu míni víst á, eigur hon nógv gott nýtt ikki minst fyri føroyingin, fyrst og fremst tað. at tað verður gjørt sum ein grund- lógarskylda at leggja alla orkuna á at veita øllum arbeiði. Harra Louis Zachariasen vil hava serliga lóg at siga, um vit skulu hava fólkatingsmenn. og um vit hava teir, skal so løgtingið og ikki fólkið velja teir. Javnaðarmenn halda tað verða fund- amentalt at hava føroyskar fólkatings- menn, tí júst sum fólkatingsmenn kunnu føroysku umboðsmenninir fáa bestu atstøður at virka fyri føroysk- um interessum í Danmark. Vit vilja ti undir ongum føri ganga við til at strúka teir føroysku fålk- alingssessirnar. FÓLKAVALIÐ ER HITT SANNA DEMOKRATIIÐ Vit halda tað vera mikið meiri dem- okratiskt, at fólkatingsmenninir verða valdir beinleiðis av fólkinum enn um- vegis av løglingsmonnum sum val- monnum. Valmannaskipanin er ein leivd av hálvum demokratii. Ég hugsi, at Louis Zachariasen er eina hálva øld aftaná við at bjóða sær fram til at yerja hetta hálva demokratiið. VINNULÍVIÐ Á FØTUR, ARBEIÐI OG LÍVSTRYGD TIL SLIT- MANNIN Hin størsta uppgávan hjá einum før- oyskum fólkatingsmanni vil annars vera at fáa menn at ásanna, at alt leikar á hjá okkum at fáa skapt eitt vinnulív á landi og sjógvi, ið kann heyja alt fólkið til livilig og menn- iskjaverdug kor. HITT STÓRA TAKIÐ verður at fáa tann neyðturviliga pen- ing til vega at keypa tólini, nútímans kappingarfør tól. Og her stendur end- urnýggjanin av skipaflotanum við stórum nútímans skipum fyrst á skránni. Á Tvøroyri, tann 23. apriil 1953. P, M. Dam. Samrøda . ... Framhald av 3. handle med de to fiskeriorganisationer om økonomisk støtte til fiskerstrejken. síðu. Organisatoriska sama rbeiðið og verkfallshjálpin. Lad mig sige straks, at vi rejste herop med ret udstrakte bemyndigel- sagen, dels i sine angreb paa DSF gen- nem 14 sept. der fandt sted sam- tidig med at han havde sendt en mand til Danmark for at faa økonomisk støt- te hos DSF — og dels den velkomst vi fik i 14' sept. hvor han skrev at vi var kommet for at undersoge paastanden om. at FA skulle være indmeldt hos os. At DSF ved denne optræden af Paturs- son har sparet betydelige beløb, er en en sag for sig; vi har ikke haft noget ønske om at tage vore penge med hjem igen, men vi har ikke før villet vende den ene kind til, dernæst den anden, for saa endelig at stille vor aabne pen- gekasse til raadighed for den ædle gi- ver af lussingerne. Hjálp til Suðuroyar fiskimannafe- lag. Vi forespurgte derfor FA's be- styrelse om man hurtigt kunne tage stilling til den anmodning om optagel- se der forelaa fra Sudero fiskerfor- ening. da vi i saa fald ville kunne stille midler til raadighed for fiskerne paa de andre der. Vi fik besked paa, at dette spørgsmaal først kunne afgøres tirsdag den 21 april. Imidlertid blev strejken afsluttet og dermed var hele spørgsmaalet bortfaldet. Hjálpin frá Noregi og Svøríki. De skandinaviske landsorganisa- tioner har afventet en telegrafisk ind- beretning fra os. idet de skriftligt havde meddelt bestyrelserne for de to fiskerforeninger i en skrivelse af 10. april, at man paa daværende tidspunkt ikke saa sig í stand til at yde økono- misk støtte, før de havde faaet en ind- beretning fra DSF. Viðvíkjandi trætuni um D. s. F. Hvis man iøvrigt vil spørge os om vort indtryk af den strid, der har 27. apríl 1953 11 DD — staaet om DSF, saa vil vi henvise til, at det er vort indtryk, at der stort set ikke har været andre divergenser end saadanne, der ogsaa vil kunne opstaa i Danmark, naar en tidligere udenfor- staaende dansk fagorganisation har taget stilling til spørgsmaalet om ind- meldelse i DSF. Vi har ikke haft lej- lighed til at besøge ret mange lokale foreninger, mens vi har været her- oppe, men fik dog tid til at imøde- komme et ønske, fremsat af forman- den fra Vestmannahavn, hvor vi ved et stort og velbesøgt mode fik lejlig- hed til at redegøre for formen for or- ganisatorisk samarbejde. Vi havde den glæde, at flere erklærede modstan- dere stod frem og udtalte, at deres tidligere modstand mod samarbejdet beroede paa manglende eller vild- ledende oplysning om det rette forhold. Vi havde lejlighed til at deltage i et stort måde í Vaag, hvor salen i det pragtfulde forsam- lingshus var stuvende fuld. Her stod vi overfor de saakaldte »mandatsvi- gere«, og ogsaa her blev man klar over, at de udsendte repræsentanter til afstemningen, der fandt sted i her i Thorshavn den 23. marts, havde vurderet situationen fuldkommen rig- tigt, Dette måde og den stemning, der herskede, gjorde et meget stærkt ind- tryk paa os. ogsaa Framtidarliga samarbeidid. Der er for os ingen som helst tvivl om, at det samarbejde, der nu er indledt med DSF, vil bortrydde ad- skillige misforstaaelser, og vi vil gerne understrege, at dette organisatoriske samarbejde, der nu er indledt, ikke behøver at vare een time længere, end vore færøske kammerater ønsker det. Hvussu innlimingin verður at á- virka okkara sjálvstøðu. Der er talt om, at man nu sæt- ter sin selvstændighed og sin suveræ- nitet overstyr ved det indgaaede sam- arbejde. Intet er mere forkert; vi har tværtimod et afgjort ønske om, at selv- stændigheden, saavel som det nati- onale særpræg vil kunne udvikles og styrkes og varetages ogsaa under et organisatorisk samarbejde vore to lande imellem. Vi stod ikke helt frem- med overfor tanken om at maatte kon- statere, at vi fortsat fremover maatte gaa hver sine veje, da vi ankom til Thorshavn forrige torsdag, men vi har ingen grund til at skjule, at vi rejser herfra med et stærkt indtryk af et fast og ærligt haandslag mellem færøske og danske arbejdere. SPOTPRIS! Vid sælger gode, brugte, reparerede Lager til meget smaa Priser. Lange, uldne, svenske Kapper 19 Kr. Stortrøjer 18 Kr. Uldne Benklæder 10 Kr. Lumbert- jakker 12 Kr. Svære uldne Jakker 10 Kr. Regnslag 4 Kr. Arbejds- tasker m. Rem 3 Kr. Livremme 1,50. Meget, pæne indbundne Romaner, meget store (Værdi 5 Kr.) sælges for kun Kr. 1,50 pr. Stk. Andre spændende uind- bundne Bøger kun 50 Øre pr. Stk. Husk vi er billigst i Danmark. Skriv i Dag. 3 Dages Returret. SKOTØJSLAGERET, PANDRUP ST.