fríggjadagur 1. mai 1953síða 2

1. mai 1958 FOROYA SOSIAL-DEMOKRATUR FLAGGRØDA P, M. DAMs Å TINGHUSVØLLINUM 25. APRIL Gott fólk! Meg minnist fyrstu ferð aftan á kríggið, eg var niðri til samráðingar um viðurskiftini Føroyar og Danmark ar ímillum, tá kom eg í ríkisdagsins sokallaða »Snapstingi« at vera saman við tí navnframa andshøvdinginum Hartvig Frisch og nøkrum øðrum partamonnum og vinum. Vit komu sjálvandi at tala um før- oysku donsku viðurskiftini. Hartvig Friseh var ein stórur norðlendingur. skandinav. og skilti føroyingar sum serliga norðlendska tjóð. Í samrøðu síni kom hann at frambera hesa mynd: >Um nú okkara vinur.< segði hann skeyt til »vildi borið eina heilsan til hildið Danmark, kundi hann ikki tikið okk- um danar heitari um hjartað enn um mín. fram ov og røðu fyri hann við eini hymnu til flagg okkara dugdi at seta tað sum symbolið fyri alt tað vakra. dýrabara og góða. sum knytir okkum við lív og sål til land okkara. Soleiðis vildi hvor einasti dani kent tað. serliga nú aftaná tann skerseld, vit hava gingið ígjøgnum undir teirri týsku hersetingini. Og vit skulu skilja ein annan út frå okkum sjálvum. Venda vit myndini við og hugsa okkum. at tað er ein dani. ið fegin vil bera eina hjartaliga vinarheilsan til tær smáu Allantsoyggjarnar, vita vit, at hann kundi ikki funnið betri veg til sål og hjarta okkara skyldmanna for- oyinga enn við eini talu. ið sýndi sanna og djúptfølda virðing fyri ti for oyska flagginum sum symbolið fyri øllum tí vakra og góða og kenslurika, ið knytir føroyingin til Foroyar mál, mentan, náttúru við tí sermerkta harðbalna stríðnum fyri at liva og bjarga sær lívinum har úti í tí veldiga havinum .alt tað. sum ger føroyingar til eitt serligt fålk., Men.< leggur hann veitt norðlendskt fólk, ir til okkum. ikki bara danar. til og stedgar á: sum hov? men allar tær norðlendsku tj6dirnar. Tað vildi verið ein sorgarleikur, um norðantjóðin henda lítla. sermerkta datt burtur norðlendsku fa- úr teirri miljuni. Ti megu vit ikki kenna misshug. men samveruna við forovingar ríkari og lukkuligari. tå ið tey bæði fløggini. tað foroyska og tað danska veitra lið standa og líta hvørt at øðr- brøður rætti hvør hjá øðrum. um lið. og um sum vinir og við heima- Ongan betri vin av lørovinginum í Foroyum kenni eg enn hetta andaliga FÆROSK MARGARINE stórmenni, ið vil liva so leingi sum humanisman, rættvísi og virðing fyri ti almenniskjaliga eigur livsrætt her á foldum. Og tað skyldast ikki minst honum og øðrum líkasinnaðum hugsjónar- monnum, at vit hava upplivað tað stór- a sinnisskiftid i Danmark yvir fyri føroyingum, sum hent er. Ein av Danmarkar fremstu monnu- um í dag, fyrrverandi ståtsministari »danir ikki bara skulu góðkenna føroyingar sum Hedtoft, hevur sagt, at eitt serligt norðlendskt fólk. men at tað tað skal vera ein ærusak og veita døn- Frh. á 4. HALLÓ, KLAKKSVÍK HER! SKIPINI Stórvegis tíðindi eru eingi. Skip- síðu. ini eru øll farin. Svínoy var seinasta skipið. fór til Íslands við snøri. To er ikki so tomligt á vánni. Útróðrarbátar- nir eru nógvir í tali. enskir trolarai vitja altíð av og á. og nú seinastu tíð- ina hevur Klakksvíkin verið dúgliga vitjað av Norðmonnum. Einstakir skulu royna undir Føroyum, men meg- inparturin skal til Grønlands og tá er fittligt at støkka inn á Klakksvík. Ør- indi teirra eru oftast ikki stór, ein- stakir koma eftir monnum, aðrir hava smávegis neydsynjarorindi, meðan aft- ur aðrir ikki koma inn til stórvegis annað enn at fríggja. ÚTRÓÐURIN Útróðurin hevur ikki givið so nógv av sær hesa vikuna, og nú eru tað einstakir bátar. ið væntuliga fara at halda uppat at rógva út og fara til aðra veiðu, heslt til Íslands við snøri. Poppy og Grunningur eru báðir í Onglandi, Dragasund liggur til og tek- ur fisk. Hýsuprísurin er fallin frá 15 til 10 Bátarnir fáa nú mest hýsu. oyru kg. AVSANNAN Tað er ikki rætt. tá ið menn á hægstu pøllum í Havn tíðliga og seint tala um. hvørja ferð læknamálið kem- mál. at:vit Klakksvíkingar R. Nielsen út sum ur upp a skulu hava spilt E. ódugiligan lækna. Hvat onkur funnið uppá at snakka. vita vit ikki. Men tað kann ikki alt Norðovar fólk hangast uppá. óansvarligur hevur mme VITA Net VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT Ef FINT PRODUKT Vit hava álit og gott treysti til Hal- vorsen, so gott ålit og treysti, at vit fyri alt vilja hava hann sum sjåkra- húslækna okkara. Men fyri ti kann E. R. Nielsen vera ein góður og kanska heilt góður lækni. Og hava Føroyar ikki í allrahægsta stig brúk fyri góðum lækninm?. Norðoyingar verja Halvorsen, sum vit kenna og hava haft. Teir berjast ikki ímóti ella spilla ongan mann út. Og tað vil vera klókt og í falli neyðugt fyri E. R. Nielsen, at ikki hvørjum »uvederhæftige« ósannindi móti hon- um ikki verða kolporterað frá mann til mann, frá bý til bý. bygd úr bygd og oyggj úr ovggj. ARBEIÐI Nú skipini eru farin og eingin fiskur er at turka, er aftur lítið at gera. nógv- ir menn ganga tí vinnuleysir. Á nyggj- | Miðhavinum. Nr. 18 a ølvirkinum verður nú farið undir at seta maskinurnar upp. Tekniski skúlin er nærum liðugur. Stoypingin av nýggja Sjómannsheiminum er komin væl ávegis. Fótbóltvøllurin verður sett- ur í stand til summarkappingarnar. Vegurin millum gamla kirkjugarðin og Akursmørk verður breiðkaður og ístandsettur. YMISKT. Skúlabørnini høvdu áhugaverda fim- leikaframsýning í fimleikarhøllini mik- udagin. | K.f. fer til Havnar komandi sunn- udag at leika vinardyst móti H.B. Russiskt sildaskip lå á Hvannasund: mánadagin. Motorbátar úr Hvannasundi komu upp í 17.000 pund í seinastu viku í Eingin hevur svikið fiskimannin sum ERLENDUR! roynir nú at fjala svik sítt móti Før- ovafiskimonnum vid at venda sann- leikanum vid móti Samvirkende og føroyskum javnadarmonnum. ið royndu alt fyri at fáa stuðul til fiski- mannin. Fyrst gjørdi Erlendur ta harmiligu ógerð móti fiskimonnunum, at hann forkom teimum lann peningaliga stuð- ul. ið var neyðugur fyri, at teir kundu orka at halda út. Hann bardist tvørt- urímóti við øllum illum vápnum móti javnaðarmonnum. ið av allari megi royndu at fáa fiskimonnum henda stuðul. Síðani gjørdi hann tað ræðu- liga bragdið, at hann aftan á so langa hungursstreiku gav fiskimannin knap- liga upp til skutul, gekk við til eina linukontrakt, sum allir fiskimenn. ið skil hava, kunnu rokna út vil koma at geva teimum fleiri hundrað, ja kanska meiri enn túsund krónur minni enn hin gamli sáttmálin. Og haraftrat ger hann henda vanlukku sáttmála at kalla óuppsigiligan. Fyri at fjala sínar ógerðir, roynir hann nú ósatt og fullkomuliga burtur í von og viti at geva Samvirkendes monnum skuldina fyri, at fiskimenn ongan stuðul fingu í Noregi og Svø- ríki. Nei. okkara góði Erlendur. hatta er ov tjåkt, nú vita allir fiskimenn og allir arbeiðsmenn. at landið lá soleið- is: Bæði Hanus við Høgadalsá og P. M. Dam fingu at vita frá Samvirken- de. at teir um ein samgonga av ar- beiðsmannafeløgum bert kundu hjálpa Føroya Ar- FA Samvirkende fiskimonnum igjognum beidsmannafelag, og at sjálvt til innliman og samarbeiði. og at tuð var vent um hevði sær ein treyt frá Samvirkende, at henda åheitan FA.s måtti vera avklúrað og greið, áðrenn Samvirkende kundi taka endiliga støðu til studningsumsókn FF.s. Vildi FFs fremja málið um studning frå so Erlendur sum formaður Samvirkende til fiskimenninar, skyld- aði hann at gera alt, ið hann kundi fyri at fáa FA.s áheitan til Samvirken- de endiliga avkláraða og tað beinan vegin. Men tað gjørdi ikki tann góði Er- lendur, tvørlurímóti! Hann gjørdi alt tað. ið hann kundi fyri at fløkja og forða, at Samvirkende og FA fingu síni viðurskifti greidd. Soleiðis var eingin minni enn sjálv- ur hann formaður FF.s og einans tann, sum gjørdi, at fiskimenn ongan stuðul fingu frá Samvirkende, hóast teir báðir umboðsmenn Samvirkendes Carl P. Jensen og Kaj Nielsen høvdu generalfullmakt, um alt annars var í lagi. at veita fiskimonnum bæði í Suð- uroy og norðanfyri streikustuðul. P. M. Dam visti tað og segði monn- um tað. og Hanus við Høgadalsá fekk at vita tað, at arbeidaranna landsfeløg í Noregi og Svøríki høvdu eitt tílíkt samarbeiði við Samvirkende, at hvørki vildi vera við til nakra av teimum hjálp, uttan at Samvirkende sjálvt legði fyri. Samvirkende hevur ikki sagt eitt einasta skeivt ella villleiðandi orð yvir fyri norðmonnum ella = svenskarum, men einans sagt. hvussu viðurskiftini FA og DsF lógu. Vildi formaður FF.s veruliga fáa hjálp frá Norðmønnum og Svenskar- um, var tað hansar trífalda skylda at leggja allar árar fyri borð fyri at fáa vidurskiftini Samvirkende og FA. millum í rættlag við tað sama. Men tross tað. at harra Erlendur visti hetta. gjørdi hann alt fyri at sverta Samvirkende og forða at grund- arlagið fyri eimari óavmarkaðari hjálp til fiskimannin kundi fáast í lag. Tí stendur Erlendur í dag sum tann maðurin, sum fyri sína fanatisku loys- ingar hugsjónar skuld: 1. Forðaði streiku- hjálp. fiskimanninum N Kapituleradi yvir fyri reiðarunum og bant fiskimannin til tann ússa-