leygardagur 20. mars 1954síða 2

Nr. 12 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 20. mars 1954 FRAGREIÐING frá Foroya Reiðaraíelag Tað verkfallið, sum í dag hevur lagt stóran part av fiskiflotanum lamnan, er av einum serligum slag, sum ikki áður hevur verið kent í føroyskum fiskivinnuni. Eftir teirri ábyrgd, ið føroyskir reiðarar kenna seg at hava fyri samfelagnum, eru teir sera harmir um hesa støðu. Tað hevur áður verið siður her á landi, at orð, avgerðir og sátt- málar skuldu verða hildnir. Hetta man frá fyrndartíð hava eyðkent hetta fólk, hin einstaka eins og felagsskapin. Í semingini 19. apríl 1953 varð sáttmáli gjørdur ið tryggjaði ar- beiðsfrið millum fiskimenn og reið arar til 1. januar 1955. Hetta vóru feløgini komin ásamt um og eingin vardi at hesi lyftir, ið enntá vóru skrivlig, skuldu verða brotin. Hin 30. desember 1953 hendi so tað, ið ikki áður er kent í føroy- skum organisatiónslívi, at Føroya Fiskimannafelag sigur seg leysan av teim sáttmálum, ið teir við undirskrift eru bundnir av. Hetta varð gjørt í bræði til Føroya Reið- arafelag, og kom tað sum ein heldur óhugnalig nýggjársheilsan. Undirritaða felag hevur ongan- tíð verið í iva um, at teir undir- ritaðu sáttmálarnir framvegis vóru í gildi og eru vit av teirri áskoðan, at tann dómurin, ið fall í rætti- num seinasta mikukvøld, hevur givið okkum viðhald í hesum. Áður enn trætumálið varð skotið inn undir rættin at avgera, hevur felag okkara ferð eftir ferð, bæði í brævaskifti, í lýsing, í bløðunum og munnliga roynt at greitt Føroya Fiskimannafelag frá tí ólógligu støðu teir hava tikið í hesum máli, Hetta tykist tó ikki at hava rinið á felagsstjórn teirra ella á formanninum í Føroya Fiski mannafelag. Úttan nakran freist, hvat eisini er óvanligt, lýsti so formaður Føroya Fiskimannafelags verkfall, í bløðunum fastalávintstýsmorgun. Aftaná lýsingina um verkfall, og okkum vitandi ikki framman- undan, vendi so felagsstjórnin í Føroya Fiskimannafelag sær til limir sínar runt landið til viðgerð av verkfalli, Eisini henda áheitan fór heldur óvanliga fram, m. a. í tí, at limirnir í Føroya Fiskimanna felag samstundis fingu aðrar spurningar at greiða atkvøðu fyri, enn teir ið viðvíkja sjálvum sátt- málanum, ella sum nøkur træta hevur staðið um millum feløgini, sum t. d. fiskaprísin í Grønlandi til komandi summar. Feløgini, eisini Føroya Fiskimannafelag, vóru frammanundan samd um, at ikki bar til at avgera henda spurn- ing fyrrenn í apríl mánaða, orð- sakað av søluviðurskiftum í Italiu. Henda atkvøðuhátt halda vit vera heldur ókendan í vesturdemo- kratiskum londum. Eftir okkara áskoðan er alt verk fallið lagt inn á eitt annað plan, enn til at umfata fakligar spurn- ingar. Hóast alt hetta, so hevur Føroya Reiðarafelag, av ábyrgd fyri samfelagnum, sínum egnu limum, eins og limum Føroya Fiskimannafelags roynt at fingið eina skjóta avgerð, sum kundi fáa ein skjótan enda á hesum ólógliga verkfallinum. Fyri at fremja hetta endamál, skutu vit upp, at træturnar skuldu verða avgjørdar við gerðarrætti. Føroya Fiski- mannafelag afturímóti hevur av- víst allar skjótar avgerðir, og noyddust vit tí at leggja málið fyri rætting Undir „hesum sakarmáli var semingsroynd gjørd, har Føroya Reiðarafelag hóast tað ikki hevði skyldu til tess, royndi at bøta um sáttmálan, men aftursvarið frá leiðsluni í Føroya Fiskimanna- felag var bert, at teir settu ovur- stór krøv fram, Ábyrgdin fyri, at henda semingsroynd misseydn- aðist, má tí vera løgd á samráð- ingarnevndina i Føroya Fiski- mannafelag. Úrslitið av dóminum var, sjálvt um sakin var avvíst, at tað í pre- missunum verður sagt, at verk- fallið má haldast at vera ólógligt. Í hesum sambandi skulu vit undir- strika, at premissirnar í dóminum ikki blivu tiknar við í blaðið hjá felagsformanni Føroya Fiski- mannafelag, fyri at fjala fyri fólki hvat ið rætturin hevur sagt um málið. Aftaná, at dómurin fall, hava úrslitaleysar tingingar farið fram, har eisini sakførarar felaganna hava lut í. Beint aftaná, at dómurin var fallin, setti Føroya Reiðarafelag seg í samband við jur. ráðgevara í Keypmannahavn, sum í fjarriti hevur sagt frá, at hin fasti gerðar- rætturin í Keypmannahavn kann taka endaliga avgerð í málinum, og longu í gjárkvøldið, varð ráð- gevari okkara í Keypmannahavn biðin um at leggja málið fyri henda rættin, og kann henda av- gerð m. a. føra við sær, at Føroya Fiskimannafelag fellur í »Bod«. Orsakað av teimum villeiðandi skuldsetingum í 14. september nr. 32 um, at reiðarar senda følsk tíðindu út á bygdirnar, loyva vit okkum at senda bløðunum hesa frågreiding. Føroya Reiðarafelag Meira i samband vid eplahandilin Tann skipan fyr; eplahandli, ið prentað varð her í blaðnum, er sam- tykt av nýggjum av stjórn Føroya Búnaðarfelags síðsta ár. Framleiðari, sum skal selja undir hesum treytum, má hava eitt sindur av útgerð — um ikki annað so eina goyms lu og eitt amboð at skilja við. Hetta nýtir ikki at kosta nógv. Goymslan. Ein eplagoymsla skal vera a) turr, b) løtt at halda rein, c) løtt at lufta út, d) hitaisolerad og e) so råmlig at epl- inj eru løtt at koma til. Síðani gerið bert hvor einsærur sum bíligast. a) og b) verður í lugi um veggirnir eru av sterkari betonblanding, gólvið eisini og á góðari steinseting. Tá ið nú flatin inneftir er væl smurdur við sementvatni so poknurnar eru fyltar, ber væl til at gera húsið heilt reint hvørt ár áðrenn nýggj grøði kemur innaftur, skola og hvítta so alt er reint og nosligt og bakteriur og soppur dripið. Takið er bíligast av tjørupapp á pløgdum tróðri. c) Luftskifti. Einki er so argt at rota í goymsluni sum innibyrgd luft. Ti mugu opilsi vera á rúminum: Ein rúmlig renna undir heilum eitt stykki frá húsinum munnar upp í miðjum gólvinum og ein rúmligur skorsteinur (einar 40 cm? fyri hvønn m? av gólv- øki). Tað er eisini klókt at hava eina hurð, sum gongur inneftir ið er rimað, og eina, ið gongur úleftir, ið er tøtt. Henda uttara hurin verður so bert latin aftur tá ið vandi er fyri frosti, meðan hin rimaða hurðin er fyri í vanligum veðri. Luftin verður tá líka frísk inni sum úti. d) Hitaisoleringin. Her er baking við flag og flag á takið best og bílig- ast. Ganga høsn leys og vandi er fyri at tey skava flagið, ber til tá ið takt og bakað verður, at leggja eitt høsnanet niðuryvir flagið, hefta tað við trækílum so grør tað niður í og verjur fyri skavi alleingi. Skorsteinurin eigur at vera bendlaður sum gamalt er, tí tað er umráðandi at hann eisini er væl isoleraður — og skal vera eitt gott tætt lok at leggja yvir hann tá ið frost og kavafall er. Húsið verður nú lokað ella opað eftir veðurlagnum og tað er umráðandi, at tað verður ikki lokað meir enn neyðugt er fyri at verja móti frosti og innkaving. e) Rúm í goymsluni. Best er at hava eplini í rimaðum krubbum — eisini rimar í botninum somikið frá gólvinum at ein kustur fæst inn undir. Hæddin á eplaflánni er beinast ikki at hava hægri enn 1 m. Er tað fyri neyðini at hava hana hægri fyri at brúka húsa- rúmdina, ber til at skjóta leys millum- gólv inn. Frammanfyri krubburnar má vera rúm til, at lata eplini úr krubbu rapla fram á gólv og hartil rúm fyri skiljingaramboð at standa. Tað er umráðandi, at krubburnar eru gjørdar so, at alt træverkið kann tak- ast niður og berast út tá ið reingerast og kálkast skal. Í einari sovorðnari goymslu, skuldi so verið tey bestu líkindi at vart eplini móti stórvegis svinni. — Men tey mugu røkjast gjøgn um goymingartíðina. Tá ið upptikid er. mugu tey skiljast áðrenn tey vera løgd í goymslu. Víðari mugu tey eftirhyggj- ast tíðum meðan tey eru á goymslu, og tá ið tað tykist neyðugt má takast frá krubbuni frammanfyri so tey rapla fram á gólv, síðani skumpast yvir skiljingaramboðið aftur í krubbuna, so rotin eplir fáast burturúr. Skiljingaramboðið. Hetta kann vera so einfalt ,at tað er bert eitt net við 314 cm meskum, spent uppá ein trækarm og hongt í bondum upp í hóskandi arbeiðshædd. Við hes- um ber til at fáa mold og småeplir frá tí salgbæru grøðini og skrædd eplir kunnu hentast omanav. Men tað er sjálv andi hentari at hava eisini eitt fínari sold, sum kan skilja smáepli frá moldini ok kanska eitt grovari sold. sum skilir ov stór eplir frá. Men so eru vit longu inni á tí vanliga eplaskiljar- anum, ið er eitt amboð, har hesi sold verða sett inn í ein stól, sum er inn- rættaður so, at soldin; fåast at rista, tá ið vundið verður annaðhvørt við hond ella maskinmegi. Eitt sovorið amboð er ført fyri at gera arbeiði fyri fleiri menn, er lætt at flyta og fast væl fyri einar 200 kr. kann eg ætla. Tað er umráðandi, at eplini eru toliliga turr áðrenn tey koma á goyms- lu. At stoyta tey á vøllin at turka tå ið upp verður tikið er ein hættisligur máti, tí tey tola ikki ljós um heystið. Ein løta ger tó ongan skaða; men hvussu ofta er tað ikki, ein verður kall- aður hastiliga frá sínum arbeiði og verður forðaður i at taka eplin; aftur eftir ætlan. Og liggja tey nakrar tímar er skadin skeddur. Nei, eitt gålv at leggja tey á og posa fyri vindeygað, so kunnu tey liggja og torna nakrar dagar. Nú fast eitt tilfar at ríðja á etinga- eplir um heystið, sum ger at tey spíra ikki. Tað hevur leingi verið roynt við hesum, og nú sigst frá at tað virkar væl. Men annans skuldi eitt vanligt ár verið útvegir til at hildið eplin; frá at næla stórvegis fyrr enn úti á vár- inum. Og her er tað aftur umráðandi, at tey verða goymd turr og frískari luft H. J. Jacobsen Fiskimenn. 48 fiskimenn og trolaramenn, línu- menn og kokkar, sleppa til Íslands við Drottningini næstu ferð, Boðið frá sum skjótast. Føroya Fiskimannafelag. telf. 1569. Aðalfundur Havnar Sjónleikarfelags verður mikukvøldið 31. mars kl. 9. Dagsskrá samb. lógirnar. Nevndin