hósdagur 18. apríl 2002síða 7

12 Nr. 73 - 18. apríl 2002 Nr. 73 - 18. apríl 2002 13 VALGREINAR Vit skulu hava læknaligar ser- greinar í samband við sjúkrahúsið Sverre Midjord Valevni Javnaðar- floksins í Suðuroy Eg fari ikki at leggja mær nakað til, sum eg lítið eigi í, men tað er eingin loyna, at eg havi verið virkin fyri, at vit byggja eitt sambýlið, við eini 12 íbúðum, á ogn kommununar í Trongis- vági. Fyrireikingar og tekn- ingar verða nú gjørdar. Uppskotið og tær fyrstu fyrireikingarnar vórðu gjørdar av tí býráði, sum sat áðrenn hetta, sum nú er. Bergur Bærentsen var formaður í tí nevnd, sum stóð fyri ætlanini. Eg eri nú formaður í hesi fyrireikingarnevnd- ini, og eg var eisini limur í fyrru nevndini, men vit komu ikki nóg langt tá, men nú halda vit málið er greitt, tí er tað tikið upp við tí álvara sum krevst, og tað verða eisini tikin onnur umráðir við. Tað verður gjørdar fyrireikingar til eina viðgerðarstøð til fólk við serligum breki, hetta verður gjørt í tilknýti til okkara sjúkrahús. Við- gerðarstøðini kunnu t.d. verða í hølunum í eldra- sambýlinum. Eg havi tosað við Løgmann um hesar tankar, og hann er posi- tivur fyri hesum, og vil leggja tað á Tvøroyri. Tað er bert at velja tey røttu umboðini, sum vilja uppá landsplan fremja hetta fyri okkum í Javnaðarflokkinum átrokandi mál. Tey sum lósu samrøð- una, sum sosialurin hevði við Páll Vang fyrrverandi býráðsfor- mann á Tvøroyri, sóu tørvin á einum slíkum stovni í Føroyum. Páll, sum er raktur av sjúku, sum hann onga hjálp kann fáa fyri, men má av landinum fyri at fáa viðgerð, og tað eru fleiri onnur, sum hava servið- gerð fyri neyðini, og tað er ein slíkan viðgerðar- stovn, sum vit ætlað at leggja í samband við ta ætlaðu bygging. Eitt annað mál sum eisini verður loyst, verða hølini hjá okkara pen- siónsitum, tey vilja fáa síni egnu hølir har. Jú her er nakað, sum krevur eina loysn, og sum eisini verður loyst, um eg fái ta lands- politisku ávirkan sum er neyðug. Tøk inntøka hjá barnafamilju, sum ávikavist keypir sethús, íbúð ella leiga íbúð. Inntøka hjá arbeiðara/starvsmanna familju: Inntøka arbeiðari Inntøka starvsm/kv Inntøka tils Mánaðarinntøka 15.000 19.000 34.000 Skattur og tv. gjøld 4.918 7.240 12.157 Inntøka um mð. 10.083 11.761 21.843 Eftir av liva fyri hjá tveimum vaksnum og tveimum børnum. Keypari: Keypari: Leigari: Sethús: 120 fermetrar Íbúð: 80 fermetrar Íbúð: 80 fermetrar Kostnaður: 1,5 mió. Kostnaður: 840 tús. Mánaðargj.: 10.600 Mánaðargj.: 5.600 Mánaðarleiga: 3.200 Inntøka eftir skatt 21.843 21.843 21.843 Lánsgjald 10.600 5.600 3.200 Ansing 3.750 3.750 3.750 Matur, klæði,el, hiti, út- og sjónvarp 6.000 6.000 6.000 Eftir um mánaðin 1.493 6.493 8.893 Kári Petersen og Bergur P. Dam valevni javnaðarfloksins í Suðurstreymoy Ung, sum vilja seta búgv, gomul, sum vilja flyta í minni íbúð, útisetar, ið vilja flyta heimaftur. Øll hesi fáa nógv betri møguleikar tá nýggi íbúðarpolitikkurin hjá Javnaðarflokkinum verður settur í verk. Tann óforsvarligi fíggjar- politikkurin hjá landsstýr- inum hevur gjørt, at set- húsaprísirnir eru trýstir upp í loft. Sethúsaprísirnir í miðstaðarøkinum eru hækkaðir 46% seinastu trý árini. Eini sethús uppá 120 fermetrar kosta nú 1,5 mió. kr. ella meir at keypa ella byggja. Hjá nógvum ungum húskjum er hetta ikki møguligt. Eitt lán uppá 1,5 mió. kr. kostar 10.600 kr. um mánaðin. Útrokningin niðanfyri vísir, at ein fa- milja við vanligari inntøku, og sum hevur tvey børn - eitt í barnagarði og eitt í vøggustovu - hevur ikki ráð til hetta. Onki verður eftir til aðrar útreiðslur so sum bil, ferðir, frítíðarlív, lestrarskuld osfr. Sí roknistykki! Tað, at landsstýrið ikki hev- ur stuðlað uppundir at økja útboðið av øðrum íbúðar- møguleikum hevur nú ført til stóran mangul uppá íbúðir. Íbúðarneyðin hevur samstundis trýst leiguprís- irnar uppeftir, so nógv í dag leiga fyri 5-9 túsund um mánaðin. Tann dýra leigan førir sostatt til, at tey ikki kunnu savna sær eginpen- ing til egnan bústað. Stórur órættur verður framdur móti hesum fólk- um, sum verða noydd at búgva í dýrum leigumálum. Tey hava hvørki møguleik- an at keypa sítt egna ella leiga fyri eina sámuliga leigu. Hendan bústaðarneyðin rakar serliga tey ungu, ið vilja flyta heimanífrá, men eisini tey eldru, ið vilja hava okkurt minni at fara í, og tey, ið koma heimaftur úr útlondum. Javnaðarflokkurin ætlar at geva hesum bólkum møguleikan at seta búgv á annan hátt. Annaðhvørt at keypa eigaraíbúðir uppá t. d. 80 fermetrar fyri um 840 túsund kr. ella leiga eina íbúð uppá 80 fermetrar fyri 3.200 um mánaðin. Báðir hesir møguleikar føra til, at familjan fær munandi lægri húsaútreiðslur enn um tey byggja fyri 1,5 millión. Keyp av íbúð uppá 80 fermetrar: Sparing 5.000 kr. um mánaðin. Annar møguleikin er, at tey skula kunna keypa eina íbúð, sum fer at kosta um 840 túsund (10.500 kr. fyri hvønn fermetur). Harvið koma tey at gjalda 5.600 um mánaðin. Útrokningin vísir, at tey hvønn mánaða fara at hava 5.000 kr. meir eftir, um tey nýta hendan møguleikan, heldur enn at tey byggja fyri 1,5 mió. kr. Tær familjur, sum gjalda 5.000 til 9.000 í leigu um mánaðin fáa ikki spart upp. Keypa tey í staðin eina íbúð fyri 840 túsund, so kann íbúðin nýtast at spara upp í. Ofta fáa ungar familjur ein størri plásstørv við tíðini, m. a. tí børnini vera størri. Verður íbúðin seld eftir 8- 10 árum, hevur familjan uppspart sær ein eginpen- ing uppá eina hálva mió.kr., sum kann nýtast um tey seinni velja at keypa sethús. Leiga av íbúð uppá 80 fermetrar: Sparing 7.400 kr. um mánaðin. Tey, ið heldur vilja búgva til leigu fyri ein sámuligan kostnað, skulu hava møgu- leika fyri at gera tað. Nøkur eru, sum ikki ynskja at binda seg til stórar fastar útreiðslur, tí tey vilja hava møguleikan at fara at arbeiða uttanlands í eitt tíðarskeið, onnur eru, sum koma heim úr útlondum og ikki hava avgjørt enn hvussu tey vilja búgva, og uppaftur onnur eru sum ikki ynskja at eiga tað, tey búgva í. Velja tey at búgva til leigu í einari tílíkari íbúð, so verður mánaðarleigan 3.200 kr., og sostatt verða útreiðslurnar 7.400 kr. minni um mánaðin, enn um familjan hevði keypt hús fyri 1,5 mió. kr. Nýggi íbúðarpolitikkur javnaðarfloksins. Javnaðarflokkurin ætlar, um hann kemur í samgongu eftir valið, at broyta lógina, so íbúðarfeløg fáa rentu- stuðul, og somuleiðis at fremja lógarbroyting, so íbúðarfeløg fáa MVG- frítøku av byggikostnaði. Harvið vera leiguíbúðir munandi bíligari, og tað fer at loysa seg hjá stovnslig- um íleggjarum at gera íløg- ur í leiguíbúðir. Harumframt ætlar javn- aðarflokkurin, frá almenn- ari síðu, t. d. gjøgnum Húsalánsgrunnin at skipa so fyri, at eigara- og leiguíbúðir av hóskandi stødd, t.d. 80 og 100 fer- metrar vera bygdar. Úrslitið verður, sum nevnt omanfyri, at tað verður møguligt at búgva nógv bíligari enn nú, og hetta fer at hjálpa bæði ungdómum, sum ynskja at seta búgv, teim eldru sum vilja hava okkurt minni at fara í, og teimum, sum flyta heim úr útlondum. www.karipetersen.com www.javnadarflokkurin.fo Nýggi íbúðarpolitikkurin hjá javnaðarflokkinum: 5–7.000 kr. meira eftir at liva fyri um mánaðin Edva Jacobsen valevni Sambands- floksins í Eysturoy Tær 366 mill. kundu m.a. verið nýttar til: - At gjalda uttanlanda- skuld niður við - byggja ellis- og røktarheim - byggja sambýlir - hækka fólkapensión- ina - byggja vardar íbúðir Hesir møguleikar eru munandi skerdir av verandi samgongu. Vel tryggleikan, vel vælferðina, vel Sam- bandsflokkin Blokkurin er skorin við 366 milliónum VIÐMERKINGAR Allir flokkar vilja í samgongu við Javnaðarflokkinum! Birgir Mohr valevni Javnaðar- floksins á Sandi Kollsilgda fullveldissam- gongan einki mál. Fullveldis-royndartil- takið hjá fráfarandi sam- gongu er kollsilgt. Hend- an royndin at loysa Før- oyar úr ríkisfelagsskap- inum hevur kostað okk- um føroyingum bæði nógvan pening, vælvild og dýra tíð. Stóru andstøðuflokk- arnir høvdu rætt, tí tjóð- arfrælsi á pappírinum kann als ikki á nakran hátt tryggja okkum før- oyingar. Fullveldisætlan- in og loysing úr ríkis- felagsskapinum tekur ikki fyrilit fyri okkara lívsfrælsi og okkara lívs- virði. At skerja blokkin og siga, so eru vit meira fræls í Førouym, tað er ikki haldbært - tað er faktiskt heilt skeivt, tí ídag er ein við ongum peningi bert frælsur úti í "jungluni", har peningur ikki verður nýttur. Tí hevur henda full- veldisroyndin bert givið okkum færri rættindir, minni inntøku, ótrygg- leika og størri óvissu. Og tí taka føroyingar ikki undir við hesi ætlan, har bert tey sterkastu í sam- felagnum koma at klára seg væl, uppá bekostning av fjøldini. Besta prógvið fyri hesum var, tá í løgtings- og landstýris- menn skundaðu sær við at tryggja seg sjálvar, við stórari lønar- og eftir- lønarhækking, men vildu ikki fólkinum tað sama. Vit skuldu fáa fólka- atkvøðu um ríkisrætt- arliga politikkin, men tað fingu vit ikki, tí tey ráðandi tordu ikki. Vit skuldi fáa ein bú- skapargrunn til olju- peningin, men tað fingu vit ikki, og enn vita vit ikki, um nakar oljupen- ingur verður. Vit skuldu fáa ein pensiónsreform fyri allar føroyingar, men tað fingu vit ikki vegna klandur í samgonguni. Bert egna lønarhækkan og eftirløn kundu tey semjast um, og tað gav met av stríði og verkføllum á arbeiðs- marknaðinum. Vit skuldu yvirtaka flogvøllin í Vágum, men tá ástóð, so tordu tey ikki í samgonguni. Vit ávar- aðu tey, men tey vildu ikki lurta. Vit skuldu fáa nýggjar landbúnaðarlóg- ir, men tað kundi sam- gongan als ikki semjast um. Vit skuldu fáa nýggja vanlukkutryggingarlóg, hon kom ikki. Tann gamla er langt síðani vorðin ótíðarhóskandi. Ídag - eftir at fullveld- isskútan er partvíst sindra og partvíst kollsilgd - eru Heimastýrislógin og Javnaðarflokkurin vorðin loysnin. Allir flokkar siga seg kunna, og vilja, sam- starva við Javnaðar- flokkin. Tað er ikki at undrast yvir, tí Javnaðar- flokkurin hevur bestu boðini uppá loysn av óloystu trupuleikunum í Føroyum ídag. Javnaðarflokkurin hevur alla tíðina hildið uppá sítt uppskot til eina sjálvstýrislóg, eina sjálv- stýris-avtalu við Dan- mark. Júst tí at vit vilja hava hinar flokkarnar við, er hettar eitt uppskot - ikki ein liðug lóg. Ein slík avtala greinar vegin fram til sjálvstýri og sjálvbjargni, uttan at vit missa nøkur rættindir, uttan at vit skullu skerja okkara vælferð, men sjálvi kunnu leggja tað so til rættis, at ferðin hóskar til okkara fakligu orku og fíggjarligu møguleikar. Hetta skal henda í fullari semju við hinar partarnar av ríkisfelagsskapinum, sum framvegis verður ein karmur um trý sjálv- stýrandi fólk: føroyingar, grønlendingar og danir. Hettar er vegurin til loysn á ríkisrættarliga málinum. Helst áttu allir polittisku flokkar í kom- andi Løgtinginum at tikið undir við hesum - bæði samgonguflokkar og and- støðuflokkar. Málið er ov stórt og týdningarmikið fyri okkum, at berur partapolitikkur skal ráða á hesum øki. Javnaðarflokkurin vil samstarv at fremja loysn- irnar - fremja vilja fólk- sins. Fólkið fyrst ! Veljið JAVNAÐARFLOKKIN. Mikkjal Sørensen valevni Javnaðarfloksins í Suðuroy Javnaðarflokkurin hevur heilsuverk og og heilsu- politikk ovarliga á bredd- anum og flokkurin vil tryggja neyðugu játtanina. Javnaðarflokkurin góð- tekur ikki, at deildir verða afturlatnar í fleiri mánaðir á hvørjum ári av tørvandi játtan, eins og Javnaðar- flokkurin heldur ikki kann góðtaka bíðilistar til sjúkraviðgerð. Trupulleikin við tørvandi læknamann- ingini á smáu sjúkrahús- unum skal loysast, eins og flokkurin vil hava settan serlækna til eldrasjúkur og ein serlækna í barna- psykiatri. Heilsuverkið hevur ný- mótans tøkni, t.d. scann- arar. Hesir áttu at verið hent amboð til sjúkuviðgerð, áðrenn sjúklingur skal víðari í skipanini. Men í dag eru dømi um, at sjúk- lingar bíða 2 og 3 mánaðir eftir at sleppa framat hes- um tólum. Hetta kann ikki góðtakast og bíðilistarnir skulu burtur. Í sjúkrahúsverkinum skal tørvurin hjá sjúklinginum setast í hásæti. Vit seta sum aðalmál, at øll viðgerð, sum vit bjóða her á landi, skal vera á eins høgum stigi, sum tann frægasta í okkara grannalondum. Vit vilja tryggja sjúkra- húsverkinum neyðugu játtanina, og vit vilja tryggja heilsuverkinum, at starvsfólkini fáa góðar umstøður á arbeiðspláss- inum umframt møguleikar til at dagføra sín førleika. Javnaðarflokkurin vil taka ítøkilig stig at betra fólkaheilsuna. Tí skal pri- mera heilsutænastan styrkj- ast og vera eins góð kring alt landið. Burtur við bíðilistunum Tórbjørn Jacobsen fólkatingsmaður Góði Jan Müller! Tann 6. apríl hevði ein av blaðmonnum tygara, Ed- vard Joensen, eina grein undir heitinum "Fullveldis- menn misnýta Stoltenberg" í Sosialinum. Hetta var ein samrøða við Thorvald Stoltenbeg, sum avsannaði eitt tíðindaskriv frá Norðuratlantsbólkinum á fólkatingi um, at Stolten- berg hevði játtað at arbeiða fyri Norðuratlantsbólkin. Tann 8. apríl sendi Norð- uratlantsbólkurin so út eina váttan fyri, at Stoltenberg hevði játtað at arbeiða fyri bólkin. Men Edvard Joensen ar- beiddi kortini, vegna So- sialin, víðari við málinum. Hann ringdi til mín tann 10. apríl, bað um at fáa svar uppá ymisk viðurskifti, og vit høvdu eina drúgva sam- røðu. Men eg havi – eins og nógvir aðrir politikarar sum ikki hoyra til Javnaðar- flokkin – sera vánaligar royndir av tí politiska jour- nalistikkinum hjá Sosial- inum. Endamálið tykist ofta at vera politisk agita- tión heldur enn upplýsing. (Smb. t.d. yvirskriftina "Fullveldismenn misnýta Stoltenberg"). Tveir fyrr- verandi blaðmenn á blað- num hava jú eisini alment boðað frá, at tann politiski journalistikkurin á Sosial- inum verður beinleiðis stýrdur av Føroya Javn- aðarflokki. Tí ringdi eg til Edvard Joensen eftir at samrøðan var gjørd, og bað um loyvi at sleppa at lesa greinina sum kom burturúr, áðrenn hon varð prentað. Hetta lovaði blaðmaðurin, at eg skuldi sleppa. Klokkan 11.13 føroyska tíð kom greinin so inn á T- post skipanina á Christians- borg. Men tað bar ikki til at lata fílin upp, og skrivari mín ringdi tí til blað- mannin, og bað hann senda hana umaftur. Klokkan 12.49 føroyska tíð kom greinin fyri aðru ferð inn á mína teldu. Orsakað av at eg skuldi til Føroya sama dag, var eg á veg út í floghavnina í Kastrup um hetta mundi. Skrivarin las tí partar av greinini fyri mær í tele- fonini – og eg gjørdist skjótt greiður um, at enda- málið við journalistikk- inum aftur hesaferð var politiskt. Eg bað tí skrivaran ringja til Edvard og biðja hann steðga við greinini til vit høvdu tosað saman aftur. Tað gjørdi hann beinan- vegin – og hann sendi eisini blaðmanninum soljóðandi T-post: "Hey Edvard. Eg havi lisið greinina fyri Tobba, sum er á veg út í Kastrup í taxabili. Hann segði, at hann kann ikki góðtaka tað, hann er endurgivin fyri, í verandi líki. Hann vendir aftur til tín í morginári. Heilsan, Sjúrður." Hesin teldupostur var sendur kl. 13.16 føroyska tíð. T.e. 27 minuttur eftir at blaðmaðurin hevði sent greinina til mín til góð- kenningar. Hóast hetta – og hóast tað lyfti hann gav mær tá samrøðan varð gjørd – læt hann greinina prenta uttan góðkenning. Eftir at eg var komin til Føroya ringdi blaðmaðurin og boðaði mær turrisliga frá, at grein- in var prentað. Eftir at hava spurt meg fyri um evstamark á Sosialinum eri eg komin eftir, at greinin enntá helst var send til prentingar áðrenn kl. 12.49, tá hon varð send mær til góðkenn- ingar. Kortini skrivar blaðmað- ur tygara, eftir at eg hevði gjørt vart við hetta álitis- brot, soleiðis í eini við- merking til málið tann 16. apríl: "Alt, sum fór fram í tí málinum, var júst sum avtalað okkara millum." Fyrst brýtur blaðmaður tygara altso eina klokku- klára avtalu. Og síðani trínur hann alment fram, og verjir sítt avtalubrot við at siga ósatt um málið. Sama dag – 16. apríl – skrivar tú eina oddagrein um málið, har tú ikki á nakran hátt tekur støðu ímóti framferð blaðman- sins. Í staðin kastar tú, við støði í teirri ikki góðkendu greinini, undirritaða alt ilt fyri. Og so sigur tú – eisini við støði í teirri ikki góð- kendu greinini – at "tað er ikki so løgið, um fólk hereftir fara at aftra seg fyri at tosa við Norðuratlants- bólkin". Tygum venda við øðrum orðum málinum á høvdið. Tað er Sosialurin, sum hevur brotið eina avtalu. Tað er Sosialin, sum fólk eftir hetta mugu aftra seg fyri at tosa við (um tey ikki aftraðu seg áðrenn). Blaðmansins og blaðsins framferð í hesum máli er í stríð við alla siðvenju innan tíðindaflutning, harra blað- stjóri. Tað er púra greitt, at blaðið í hesum máli ikki hevur virkað fyri upplýs- ing, men einans fyri at skaða ein politiskan mót- støðumann hjá Føroya Javnaðarflokki. Til tess at røkka hesum máli er ein avtala brotin, og sannleikin lagdur til viks. Hesa framferð kann eg als ikki góðtaka, harra blaðstjóri. Eg krevji tí at fáa eina almenna umbering frá tær á sjónligum stað í fyrst- komandi útgávu av Sosial- inum. Fái eg ikki tað, má eg taka tað sum eina greiða al- menna fráboðan frá leiðsl- uni á Sosialinum um, at tað er á hendan hátt, Sosialurin vil umsita ta stóru ábyrgd sum tað er, at standa fyri tíðindaflutningi í føroyska samfelagnum. Um so er, er hetta sjálv- sagt eitt mál fyri blað- mannafelagið. Eg havi tí sent Føroya Blaðmannafelag avrit av hesum brævi, og fari at heita á felagið um at taka málið upp, um tygum ikki geva mær eina treytaleysa umbering fyri blaðsins framferð. Av tí at hetta má metast at vera eitt mál sum hevur almennan áhuga, er brævið eisini sent fjølmiðlunum sum tíðindaskriv. Krevji at fáa umbering C M Y K 13 12