leygardagur 10. juli 1954síða 2

rr a 3 Í Må É Í Í CE 10. juli 1954 FOROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nr. 28 Ravmagnssyndir . . . Framhald av 1. síðu. Lyftisbrotini. Í nevndarålitinum, ið umrøðar SEV, elverkini í Tórshavn, Klaks- vík, Vági og Tvøroyri, sigst m. a.: >Hesi verk umfata 25.000 av Føroya 30.000 íbúgvum. »Hini økini av Føroyum við teimum 5000 íbúgvunum, sum væntandi ikki hava atstøðu til at fáa ravmagn við vatnorku, VIL TINGIÐ SJÁLVANDI HAVA Í HUGA,SO TEY IKKI VERÐA AT SITA VIÐ SKERDUM LUTI.« Men hvussu gekkst Sandoying- um, Nólsoyingum, Hvannasunds- monnum 0, 0., tå ið teir vendu sær til tingid og bóðu um stuðul til byggjan av ravmagnsverkum? Allir fingu teir korta nei, sjálvt um tingið í 1949 hátíðarliga lov- aði Þat hini økini ar Førovum við teimum 5000 íbúgvunum ... vil tingid hava í huga.“ J. P. Davidsen, ið bar umsókn- ina fram fyriSandingar, varð nær- um gjørdur til brotsmann, tí hann hevði verið so frekur at lagt tílíkt ynskiskriv fram á tingborð. Fyrst løgdu teir 20 bygdir í myrkri, og seinri sviku teir givin lyfti. Slíkt er afturhaldið á tingi. ÚR SUÐUROY Í Porkeri 30. juni 1954. Regn, regn og aftur regn, hev- ur verið. Tó eiga vit ikki at láta illa at: tí turrveður høvdu vit so leingi, at hvørt menniskja ynskti eftir regni. Alt var tornað upp; men nú grør aftur — bara vit nú fáa lýðku. Útróður hevur ikki verið uttan einstakar dagar, men fiskur vísir seg at vera eins og áður. — Menn klaga yvir, at teir síggja eingi verjuskip um okkara leiðir, so tað er at óttast fyri, at onkur trolari smeitir seg inn um mark. Okkara føroysku grunnar eru so smáir, at brátt verða teir oyddir, um trol- arar leggja seg at grópa her. Vón- andi fáa vit brátt flutt sjómarkið munandi út eftir og góð verjuskip alt árið kring um landið. >14. September< hevur ringar vónir um sjómarksflytanina. Ja, vit vita einki. Tað er einans landsstýrið við sínum monnum, ið veit nakað, og teir vita kanska lítið. Vit aðrir fáa einki at vita. Nú kemur tingið brátt saman, so noydast vit at royna at krevja at fáa eitt sindur at vita. Hetta fer ikki at bera til í longdini, Jóansvøkan er nú farin aftur um. Her í blaðnum hava staðið frágreiðingar viðvíkjandi úrslit- unum av kappingunum og tílík- um, so eg leggi ikki í at nerta við tað. Men viðvíkjandi kappróðr- inum er at siga, at frágreitt varð * í útvarpi alla tíðina, og hetta gleddi mangan, ti væl bar til at sita inni og fylgja vid radio, og tað var eins og at síggja alt við eyg- unum. Eitt kom ein at hugsa um, og tað er, at væl ber til at útvarpa, men einki verður gjørt fyri at fáa í lag eitt føroyskt útvarp við tíð- indum og øðrum. Hvussu man tað bera til? Ja, tað er, sum eg segði í áðni, vit fáa einki at vita. Eitt mál var til viðgerðar á tingi sein- asta heyst — og ofta fyrr — um ein tokulúður á Akrabergi. — Klandur var um, hvør ið æruna eigir fyrr at hava reist málið á tingi. Men nú er hetta summarið komið í hæddina — farið at ganga einki frættist. Erlendur sigur, sum Oivad er rætt, at sambandsfølkaflokkurin ræðist løgtingsvalið, og ti noydd- ust teirra menn al boyggja seg fyri kravinum um hækking av minstulønini. Latum okkum vóna, hin vegin aftur - at teir boyggja seg eisini í øðrum málum, nú ið tað nærkast meira móti valinum. Hvussu er vorðið við »Smirli«f Kemur hann ikki aftur í gongd, áðrenn valið verð- ur? Hvussu verður vorðið við ak- vegnum millum Hov og Øravik? og Tvøroyri—Hvalba? Verður arbeiðið ikki byrjað, áðrenn valið verður? Løgtingsval skuldi verið hvørt ár, so hevði lív komið í teir, sum landinum stýra. Skúlaskeið var í Vági nú í tveir dagar. Nærum øll lærarafólk í Suðuroy vóru á hesum skeiði. Skúlastarvsráðgevari Rasmussen greiddi frá undirvísing av orð- blindum og øðrum, ið ikki kunnu fylgja við í skålunum, Hann segði, at niðri høvdu teir klassar við fýra børnum, og um tólv tornom børn finnast í einum donskum skúla, verða tveir lærarar settir. T. v. s. ein lærari kemur beinan vegin, tá ið nakað barn er tornæmt, og hes- in eini skal ikki hava yvir tíggju børn, so má ein lærari koma aftur at. Hann greiddi eisini frá undir- , sini heild serstakliga i z vising i teim yngstu flokkunum — 7—8 ár — og vísti fram øll tey amboð, ið nýtt verða niðri fyri at gera børnunum tað lætt og hugnaligt at koma ígjøgnum grundarstigið í lesing, skriving og rokning. Við slíkum amboðum er tað eitt spæl — ja, beinanvegin stuttligt hjá smábørnum at læra at lesa, skriva og rokna. Hann greiddi eisini frá, at niðri nýtast børnini ikki sjálvi — ella foreldur teirra -— at keypa eina einastu skúlabók — ikki so mikið sum eitt viskuleður ella ein blýant. Tey fáa alt ókeypis i skúl- anum. Samarbeiðið millum lær- arar og teir, sum stýra í Danmark er so frålika gott, segði harra Rasmussen, at tá ið læraranna um- boðsmenn framseta eitt uppskot og tala við teir stýrandi um lað, so verður tað viðtikið og ført út í lív- ið fyri uttan, at teir stýrandi seta seg at spekulera yvir, um tað nú er gott ella ikki. Teir líta bara á, | russland; tí komu krepputidir at tað er í lagi, tá ið læraranna umboðsmenn geva uppskotinum sítt viðmæli. Mong ið hoyrdu hetta Otadust yvir lann slóra mun, ið tykist at vera ímillum teir ið stýra í Danmørk og í Føroyum. Her hjá okkum er púra einki samarbeiði ímillum lærarafelagið og teir, sum landinum stýra. Vit megu her koma inn á aðra leið hesum viðvíkjandi. Vónandi verður tað umhugsað frá báðum síðum at finna saman til samráðingar til gagns fyri okk- ara komandi ættarlið. J. H. Danbjørg. Norska fótbóltsliðið. Aurskog boltfelag hevur verið í Havn o gleikað 3 leikir. Teir fóru avstað aftur í gjárkvøldið við Tjaldrinum. Hetta norska boltliðið, ið er frå einum lítlum býi (3600 íbúgvar), vann 2 leikirnar og spældi ein javnt, Fyrst spældu teir móti H. B. Har varð úrslitið 1—1, B. 36 tapti fyri teimum 4—3, og síðsta kvøld- ið tapti H, B. 1 —O. Norðmenn sýndu vakran leik, og tað er løgið, men oflast sýnir tað seg so, at tå 'H. B. spælir móti einum liði, ið spælir góðan reinan leik, so tykjast teir ikki at standa aftanfyri teir í teknikki. Hetta sýndi seg eisini hesi bæði kvøld- ini. Tad var einki at ivast i, at H. B. átti meginpartin av spæl- inum, men mál fingu teir einki, hóast teir skutu so dúgliga á mál, sum teir ongatíð áður hava gjørt. Snarferð »Tjaldurus. Henda ferð Tjaldurs til Dan- markar verður ein av snarferð- unum. Skipið liggur einans tveir dagar í Keypmannahavn, so teir, ið vørur skulu taka heim við tí, verða noyddir til at biðja um tær telegrafisk, sum teir skulu vera vísir í at fáa tær hesa ferðina. — Ovseint man vera at skriva niður við skipinum. Kemur Briining aftur á odda í týskum politikki. Eitt kent navn í týskum poli- tikki frá teirri tíðini, áðrenn Hit- ler tók ræðið í Týsklandi, er við at koma fram aftur nú. Tað er Hein- rich Briining, ið var ríkiskanslari, áðrenn Hitler tók maktina. Brii- ning var formaður fyri hinum katólska flokkinum og hevði sam- arbeiði við Hindenburg president: men hann flýddi undan Hitleri til Ameriku, har hann hevur verið líka til 1950, tá hann vendi aftur heim til Týskalands. Stutt sidan helt Briining eina stóra røðu í Diisseldorf, har hann ógviliga sterkt helt fram, at Týska- land av øllum alvi mátti søkja handilssamband knytt við Sovyjet- aftur í Europu, so var samhandilin eystur eftir tað einasta, ið bjarga kundi Týskalandi frá húsagangi. Henda røða hevur vakt miklan eftirans víða hvar, men tó mest í sjálvum Týskalandi og í landi. Tað er øllum greitt, at legg- ur Týskaland sín handilspolitikk á annan bógv og tekur upp munandi samhandil við eystanlondini og tá fyrst og fremst Russland, so fer illa at bera til at skipa hina felags samgonguna í hermálum, sum so mikið hevur verið arbeitt fyri, og sum allir uttan fraklendingar hava ynskt, at Týskaland skuldi vera við til. Frakland hevur nýliga av- gjørt ikki at vera við í europaher- inum, um Týskaland skuldi verða við. Forsæti Týskalands, dr. Adenauer, hevur stríðst fyri at fingið Týskaland uppí hesa her- samgøngu; men hann hevur í hes- um máli havt stóra mótstøðu ser- liga frå sosialdemokratiska flokk- inum. Nú hevur ein av teimum tlokkunum, ið styðja dr. Ade- nauer, tikið undir við Briining. — Tað er hin fríi demokratiski flokk- urin, Eisini innanfyri egna flokk dr. Adenauer, hin kristiliga demo- kratiska samgongan, eru menn farnir at taka undir við Briiningi, og teir finnast harðliga at dr. Adenauer fyri hansara europa- politikk í seinastum. Val til týska landdagin verður í september mánaða, og hart verður gingið á dr. Adenauer fyri hans- ara uttanríkispolitikk. — Dr. Adenauer reynir at verja seg sum best; men nú heilur flokkur, id tyðjað hann hevur, og einstakir politikkarar úr hinum samgongu- flokkum hansara, ja enntá úr hansara egna flokki, Å 2 et UISS- u leggja å hann, eru ikki stórar vónir fyri, at hann kemur at sita við ræðið í Týskalandi reiðiliga leingi. Verður tað tá H. Briining, ið tekur við aftur, ella verða tað sosialdemokratarnir, ið tá verða førir fyri at taka ræðið? Tað er vin stóri spurningurin. At Russland hevur hug at kela fyri tankanum um handilssam- gongu við Vesturtyskaland, er eyð- sæð. Teir kunna einans vinna við eina slíka samgongu. Og kunnu leir verða so væl mát við Vestur- týskaland, at teir fáa tað til at standa uttanfyri ta europeisku her- samgonguna, so hava teir vunnið ein góðan leik. Føroysk skålabørn til Danmarkar. Í gjár fóru 30 føroysk skúla- børn við Tjaldur til Danmarkar. 3 lærarar vóru við teimum. Tey koma aftur til Føroya 5. august. Longstu tíðina skulu tey vera í Suðurjútlandi, men teir síðstu 6 dagarnar verða tey í København. 25 donsk skúlabørn eru í hesum døgum í Føroyum og ferðast.