leygardagur 24. juli 1954síða 1

Foroya Sosial-Demokratur FRÆLSI BRÓÐURSKAPUR JAVNAÐUR Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og 27. árg Nr. 30 Lýsingarprísur fyri mm: 20 eyru á I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu Inntokuleið javnaðarmanna — og hvussu føroyska vinnulívið skuldi útbyggjast. Vápnini, ið afturhaldsflokkarnir nýta móti javnaðarmonnum, eru ofta reiðiliga skitin, og teir spara ikki at fara fram við ósannindum, tá ið teir royna at verja sína drepandi afturhaldsstøðu, hvørja ferð, teir hava køvt eitt av JAVNAÐARMANNA miðvísu framburðsupp- skotum til frama fyri slitmannafjøldina og harvið eisini til frama fyri Føroya fólk og Føroya land sum heild. Í seinastu viku sigur Dagblaðið lesarum sínum frá, at frá nú og inntil valið fara JAVNAÐARMENN ivaleyst at varta upp við einum hópi av uppskotum, ið teir hava havt Í ni men sum tó hava tað stóra brekið, at einki verður sagt um, hvaðani peningurin skal koma frá. Sjálvandi hava JAVNAÐARMENN aldri sett eitt uppskot fram, har teir ikki samstundis hava víst á, hvussu peningurin skal fáast til Vega, — Kallað verður á ástendur. Men hvat kann tingid gera við ongari figgjarmegi? Einki! JAVNAÐARMENN hava altíð verið greiðir yvir, at fyrsta treytin fyri, at tingið av sonnum kann verða landsins álit, er, at tað fær figgjarliga megi. Teir hava tí á tingi av allari orku roynt at troðka á hinar flokk- arnar at ganga radikalar inntøku- leiðir, uttan at tað tó verður at kennast trykkjandi fyri hin minna mannin. Hví skulu t. d. hundraðtúsund- menninir her á landi ikki gjalda eins til landið sum teirra javnlíkar í øðrum iondum? Okkara lítla land treingir meiri til pening enn tey størru londini. Hví skulu tveir privatbankar skúma í hundraðtúsundum av fólksins sliti og sveitta, heldur enn at løgtingið skal yvirtaka banka- ágóðan av bankavirk- tingid, tå ið nogv lagið og inum? Hvi skulu menn sleppa at sita við monopoli av allari oljusølu, selja hana dýrari enn í øðrum londum gerast steinríkir av Føroya fiskivinnu, heldur enn at landið skal taka oljusøluna og ognast hin stóra vinningin av henni ella selja oljuna bíligari við minst gjørligum ágóða. Soleiðis hava JAVNAÐAR- MENN hildið á ikki bert við spurt, men sett positiv uppskot um og at stimbra tingið fíggjarliga, so tað kundi verða ført fyri at taka stórtøk, tá ið á stóð. Men tað hevur verið sum at tala fyri deyvum oyrum. Úrslitið hevur verið hareftir: Tingið hevur ligið í armóð, orkuleyst og uttan arbeiðsmegi. tað er henda veruleika teir ræðast. Eitt lítið undantak hevur kort- ini verið í hesi sorgarsøgu: Tað vóru árini aftaná hertøk- una av Danmark, tá ið JAVNAD- ARMENNN fingu fíggjarleiðsluna á tingi. Í hesum árum eydnaðist at fáa tveir av hinum flokkunum, sjálv- stýrið og sambandið, at ganga við til nokk so radikalar inntøkuleið- ir. Men fólkaflokkurin bardist sum úlvur á skóg ímóti. Úrslitið av JAVNAÐARMANNA figjarleids lu i bardagaårunum var ein fyri Føroyar heilt mun- andi vega- og havnabygging, rind- an av allari tingsins skuld, stovn- an av ymiskum grunnum, sum — tá ið vit rokna Tryggingarsam- bandið við — vuksu seg tætt at elliftu millión. — Men so kom hitt viðgitna Bartalsmessuvalið við kúvending- ini. Fólkaflokkurin fekk figgjar- leiðsluna — og sambandið gekk saman við honum í fíggjarpoli- tikkinum. Úrslitið av gongu og seinnu landsstyrissam- gongu kom at vera hitt daprasta: Tað hevur kenst sum ein deyð hond hevur lagt seg yvir tingið. Vega- og havnagerðin varð fyrst skorin niður við millum triðing og helvt og seinri heilt steðgað. Hetta merktist og merkist fram- vegis í hvørjum arbeiðs- og fiski- mannaheimi. Og hesi eru tessverri hesi fíggjarsam- ikki so fá, men soleiðis vildi fólkaflokksmenn og sambands- menn laga tað, og tíverri høvdu teir eisini vald til tess. Seinastu árini hava fólkaflokks- menn og sambandsmenn ikki bara dripið hvørt einasta inntøkuupp- skot JAVNADARMANNA, men teir hava bæði sosialt og mentunn- Framhald á 4. síðu. Leygardag 24. juli 1954. | Friður z er. 7 o igjår skutu teir. Å Geneve-fundinum eru teir nå samdir um frid — ella våpnahvild Indokina; men enn i gjår dundu kanónurnar sum harðast har eysturi. Hermenn høvdu ikki fingið boð um at geva uppat. Ikki eru allir partar eins fegnir við vilkorini fyri vápnahvíldini. Vestanlondini hava verið noydd at slaka nógv av fyri at fáa fridin í lag. Amerikumenn eru harmir um vilkorini, í sjálvum Fraklandi eru menn ikki ovurfegnir; og men teir viðganga, at ikki kundu vinn- ast frægari kor, so var har einki í at velja. Mendes-France verður tí helst sitandi sum forsætisráðharri. Í Vietnam sjálvum, har stríðið hevur staðið, munnu teir vera fáir, ið fegnir eru við úrslitið, hóast teir eru troyttir av stríðnum. Sjálv stjórnin tekur fyrivarni, og biður hon herfólkið ikki ov brátt. leggja våpini frå sær men minnast til, at — kostar kr. 3,20 4 porto um fjórðingsárið Indokina — men enn hetta einans er ein vápnahvíld, ið tingin er í lag og eingin veruligur friður. Men Russar eru ovurfegnir við vápnahvíldina og siga, at hin kommunistiska hugsjónin hevur vunnið stórsigur i Indokina. ÚR GRØNLANDI Grønlandsfelagið hevur ikki fingið nøkur tíðindi frá fiskiskap- inum við Grønland í seinastum. Har eru nú ikki so mong skip eftir; men tað, ið frætt er frá teim- um, er, at tey hava fiskað væl. Tinganes er um at vera full- fermd. Bátarnir í Føroyingahavnini hava nú tilsamans fiskað yvir 200 tons. Teir eru 24 í tali. Veðrið hevur seinastu tíðina verið ólaga- ligt og tarnað útiróðrinum heldur nógv. Minstalønin og eykaskatturin. Harra blaðstjóri. Gev mær inni- vist fyri hesum fáu reglum í blaði tygara: Herfyri stóð ein grein í Sosiali: num um minstulønina og eyka- skattin. Greinin var skrivað, tí at Dagblaðið hevði sagt frá, at ser- liga Suðuroyingar vóru illa nøgdir við eykaskattin. Minstalønin er gamalt javnaðarmál, men at javn- aðarmenn ongantíð hava ætlað, at stórur eykaskattur skuldi leggjast á fiskimenn, arbeiðarar, ellis- rentunjótarar, avlamisfólk o.s.fr., fyri at gjalda hesa minstuløn, er øllum greitt. At henda skipanin ikki kemur at halda í framtíðini og tí bert er ein bráfengis hjálp, er lætt at skilja. Tað vóru bert um- støðurnar, ið gjørdu tað neyðugt at ganga hesa leiðina. Tó, at mín- um starvsbrøðrum, ið fingu ov lít- ið, er tryggjað ein minstaløn uppá 800 kr. um mánaðin, kann eg ikki siga meg væl nøgdan við úrslitið. Næstseinasta vár var eg í verk- falli. Ikki bert til stuttleika. Nei, tað havi eg ikki ráð til. Heldur ikki tí eg ikki týmdi at fara yvir á Suðurlandið. Nei, alt annað, eg sum allir fiskimenn, kendi trongd til størri vinning, tí nú hevur inn- tøka mín støðugt minkað ár undan ári. Líka til 19. apríl vardi verk- fallið. Men hvat fingu vit burtur úr tí. Nú er fyrst at siga, at eg tíverri ikki var millum teirra, ið vóru so heldigir, at teir ikki fingu ein stav í sínum sáttmálum broytt- ant. d.: |. trolarasáttmálarnir, 2. sáttmálarnir fyri smærri trolfør, 3. sáttmálarnir fyri garnaveiðu 1. sáttmálarnir fyri línuskip á ísfiskaveiðu. Tvinnir sáttmálar vóru broyttir. Snøris- og línusáttmálin til salt- fisk. Undir hesa vanlagnu av sátt- málabroyting kom Verkfall varð fyri at fáa bøtt um sáttmálan, men úrslitið varð, at vit fingu ein nógv verri sáttmála. Hesin niður- skurður kostaði mær fleiri hundr- að krónur, umframt inntøkuna av einum heilum Suðurlandstúri. Ég fari ikki rættuliga nógv skeivur, or eg. tå ið eg meti meg at missa 2000 krónur. Hetta er eftir mínari hugsan brotsgerð, ið nakrantíð er gjørd føroyskum fiski- monnum, og eg dugi ikki atskilja, at somu oddamenninir fáa loyvi at sita. Tað hevði ikki gingið í nøkr- um øðrum fakfelag í verðini. So illa eru vit fiskimenn komnir. Aftur í ár var eg í verkfalli. Ikki ti eg hevði hug til tað, langt frá. Eg hevði og havi einki álit á hesum oddamonnum. Og rætt fekk eg. Ikki ein stavur broyttur í nøkr- um sáttmála. Fiskimannafelagid fekk ikki eitt av sínum sáttmála- krøvum uppfylt, ikki so frægt sum grovasta móti nei,