leygardagur 6. november 1954síða 1

Føroya Sosial-Demokratur FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Nr. 44 | I 20 oyru á | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og 97. bra og 4. síðu Leygardag 6. novbr. 1954 kostar kr. 3,20 + porto um fjórðingsárið Tað var javnaðarmannakravið um at fåa tingid saman, sum bjargadi fiskimonnum 800 kr. i minstuløn Allir menn eru greidir yvir, at tað vóru javnaðarmenn, sum komu við uppskotunum um: minstuløn til fiskimenn forskotsrindan til fiskimenn. Stríðið var hart. Men at enda sigraðu javnaðarmenn, um ikki heilt, so tó áleiðis. Uppskotið um 700 kr. fall. Hev ði tað haft verið samtykt, hevði einki fiskimannaverkfall haft ver- ið, og fiskimenn og landið høvdu ikki haft tapt tær mongu milli- ónurnar, sum verkføllini hava kostað. Reittir upp av afturhaldsstýri- num við okurtolli og rán uppá lønjavning og forskotsrindan gjør- du fiskimenn verkfall 1953. Krøv- ini vóru 100 pst. rættvís. Men tí- verri taptu teir, tí formaður F.F.s skrivaði undir ein trælahaldssátt- mála — uttan at spyrja fiskimenn og hóast teir høvdu hjálpina til sigurin í hendi. Henda ringa sáttmála kundu fiskimenn ikki liva undir. Men tá ið teir í 1954 gjørdu verkfall av nýggjum, var tað ólógligt og uppá forhond dømt til at vera tapt. Teir taptu tað eisini yvir fyri útgerðarmonnum, tí sáttmálarnir blivu ikki broyttir við einum kom- ma, tvørturímóti, hendi tað syrgi- liga, at reiðararnir umframt at vinna í sáttmálanum fingu hald í øllum fiskimanna ognum. Javnaðarmenn — og tað mátti Vør vitugur maður vitað — vistu at einasta, ið kundi bjarga stubb- unum fyri fiskimenninar, var, at ingið kom saman fyri við lóg- gávuni at hjálpa teimum, Javnaðarmenn settu so her í blaðnum fram kravið um at fáa ingið saman. Fyrstu ferð ønti eingi aftur. Heldur ikki F.F.s formaður. 14. Sept. sum hini bløðini stein- tagdi. So aftaná aðruferð, ið javnað- armenn setti kravið harðari fram av nýggjum, tók 14. Sept. tað upp sum tíðindi, men segði einki sjálvt. Tá ið tað sýntist einki at bata, vendi javnaðarmaðurin Øregaard sær til ein limin í F. F.s stjórn og telegraferadi til løgmannin um at fáa tingið saman fyri at hjálpa fiskimonnun tá kom gongd í saki na „Hart stóð á. Allir vita at løg maðurin var ikki til at vika yvir fyri F.F.s formanni. Og allir menn vita vid, at tad vóru javnaðarmenninir J. P. Da- vidsen og J. P. Henriksen javn- aðarflokksins vegna, ið við sínum ótroyttiliga arbeiði fingu boygt løgmannin og landsstýrið at kalla lingið saman. TÆR 800 KR. KOMU SO, men Jóan Petur Davidsen mælti flokksin vegna ímóti, at tær eis- ini skuldu gjaldast av teim fátæku | stemma uppá javnaðarflokkin! sum einkjum og ellisrentunjótar- Húsabyggingar státslán og studningar. So brátt eg varð fólkatingsmaður, setti eg meg til arbeiðis fyri at fáa til vega allar tær láni- og studningarskip- anir, danir hava til frama fyri húsa- bygging. Hin nú tessverri deyði Føroyavinur- in Andreas Muller, departementsshefur i statsministerinum, var mær hollur og fekk alt tilfarið til vega. Haraftrat var hann hollur í áheitan um hjálp til at leggja málið so til rættis, at tað í full- fíggjaðum sniði kundi verða lagt fyri løgtingið og síðan fyri fólkatingið í- gjøgnum ministeriið. Men tá ið eg kom á tal við fyrrver- andi ríkisumboðsmann Vagn-Hansen um málið sigur hann, at har er einki at gera viðvíkjandi tí, at vit skulu fáa sama rætt sum danir til ståtsins húsa- láns- og og studningsfyriskipanir, tí vit høvdu við at seta »bolig« uppá yvir- økulistan eisini yvirtikið finansiering- ina av húsabyggingini. Hetta var hans- ara áskoðan — í hvussu er: harvið varð tað. Eg er; av aðrari áskoðan og halda við mær, aðrir, eisini danir, nevniliga at ståtsins finansieringsskip- an — i hvussu er hvat vidvikir bein- leidis lånum — eisini må kunna ger- ast virkandi fyri Føroyar eins og Kon- geriget Danmarks Fiskeribank og In- dustrilånefonden við donsku marshalls. og státspeningi eru gjørd virkandi her á landi við hóast fiskiskapurin og ídn- aðurin eru vorðin sermál og liggja heimastýrisins reglum og lóggávu. Eg var so statt ikki samdur við fyrrver- andi ríkisumboðsmanain í hesum sum Í | | | | Í | um. Hann helt flokksins fram, at peningurin átti at verða tryggjaður av reiðarunum við t. d. vegna eksportavgift — og so kundu tær stóru skattainntøkurnar gjalda nak að. Men tað vann ongan meirluta fyri sær. Eisini javnaðarflokkurin var ti noyddur at taka við skatta- | kostinum fyri fyrst. Hesar kostir kunnu umaflurgerast, tå ið hesin núverandi meirluti verður skúgv- aður úr sætinum tann 8. nov. Javnaðarflokkurin reinlinjadi og heilstoypti flokkur | er einasti ið fiskimenn og arbeiðsmenn og frisinnad fólk kunnu halda seg til. Tí megu allir tann 8. november LISTA C! | tað var ser- i so mongum øðrum. og liga út frá hesi áskoðan. at eg bæði á einum fundi niðri, eg var boðin til um realkreditstovnan eins og í Løgtingi num, tá ið sama mál varfyri, fanst at, nsier- at einki uppskot lå fyri um fi: ing av húsabyggingini i Føroyum á sama hått sum i Danmark. Henda min avgjorda støða javnad- arflokksins vegna fyri húsabyggingar- finansieringini allastadni, eg havi haft orðið ella komið framat fyri at ar- beiða fyri henni botnar ikki bara í ti sterka finansieringsynskinum, sum er manna millum, men eisini í sáttmála- num, sum eg skrivaði útkast til (við undantak av grein 15), og sum sam- bandið við A. Samuelsen og Jóhan Poulsen á skrivaði undir. Har stendur: >Undirskrivaðu Sambandsflokkur, Føroya Javnaðarflokkur og Sjálvstýr- isflokkurin eru vorðnir samdir um ... fyrstu syftu binda okkum til sum min- sta mål at arbeiða fyri: ... … 5) Eina finansiering av húsabygging í Føroy- um, so tað verður eins lætt hjá Føroy- ingum at byggja hús, sum tað nú er tjá Dønum Hesa uppgávuna, sum sambands- | flokkurin eftir javnaðarflokksins kravi hevði bundið seg til at fremja, hevur sambands-fólkaflokksstýrið við sínum meirluta á tingi svikið við fyri tað yrsta at lata húsabyggingartáttin í re- alkredituppskotinum falla og harnæst við sum ábyrgdarflokkur einki at seta istadin, Annars er at siga ,at tæð júst var sambandsmeirlutin í næstseinasta landsstyri, sum við tåverand; finans- ministara og nåverandi finansminist- ara og løgmanni Kristian Djurhuus setti fram og eigur æruna fyri tað stóra misstakid, at orðið »bolig« kom ímillum tey mál, ið vórðu yvirtikin. Hvørki undirskrivaði persónliga ella javnaðarflokkurin sum flokkur hevur haft eitt einasta skriftligt ella munn ligt orð til kravs um at yvirtaka finan- sieringina av húsabyggingini. Tað kann sigast til atfinningar móti mær og javnaðarflokkinum, at vit eins og J. P. Davidsen og Andreas Samuelsen skuldu haft ansað betri eftir finansministara Kr. Djurhuus. tå ið hann kom við yvirtøkulistanum. Havnabyggingin kom ikki við sum ætlanin var hjá uppskotsstillaranum. Tað er ein fegin yvir í dag. Men tað bøtur sjálvandi einki um sambands- fadesuna við yvirtøkuni av »bolig«. Tå id landid liggur soleidis, tykist tad mær vera heldur 6blågvid nå av »Dimmalætting« sambandsflokksins vegna at skjóta eftir okkum javnad- monnum fyri, at vit ikki hava somu finansieringsskipan av húsabygging- Danmark. Sambandið sat við maktini á tingi ini sum í og átii umboðið á ríkisdegi, áðrenn javnaðarflokkurin hevði nakað at siga — men tað liggja ikki stavur ella orð eftir tað viðvíkjandi státsstudningi og státsláni til húsabygging ájavnt við, hvussu ið skipað er í Danmark. Og sambandið og javnadarmenn, var tað tá ið samarbeiðið var ímillum sum sagt ikki sambandið, men javnad- arflokkurin, sum tók »initiativid« fyri at loysa finansieringina av húsabygg- ingini ájavnt við Danmark. Sambandið breyt so arbeiðssáttmál- an við javnaðarflokkin og leyp yvir i føvningin á Th. Petersen og fólka- flokkinum. Hóast henda greipa hevur sitið við stórum meirluta nú í 4 ár, er einki uppskot komið frá henn; um státslán ståtsstudning til húsabygging eins tilfellið er í Danmark. Javnaðarflokkurin er soleiðis tann lokkurin, ið hevur gjørt tað, ið hann hevur kunnað, fyri at fáa somu laga- ligu studnings- og lánarskipan til hús- abygging sum menn hava í Danmark. Og hann hevur ikki broytt støðu sína — TVORTURÍMÓTI! Tí eiga øll, ið vilja hava hina bestu studnings- og lánarskipan til húsabygg ing framda, at velja javnaðarmenn. lista C, tann 8. november, Tvéroyri, tann 26. oktober 1954 P, M. Dam.