hósdagur 25. november 1954síða 2

! * et —"." Nr. 46 Á tí økonomiska økinum má sam- felagið taka tey stig, ið eru neyð- ug fyri at koma á málið. Mest møgulig framleiðsla, og eitt rætt- víst býti av úrtøkuni. Soleiðis verð- ur tikið til í hini sosialistisku al heimsstevnuni. Tað krevur ymisk- ar loysningar, alt í samljóð við framleiðslu. og arbeidsvidurskift- ini í teim ymisku yrkjum og fyri- tøkum, Men tað málið ein í øll- um førum miðar ímóti, er at gera fólkið til harra í egnum húsi. Tað er samfelagsins skylda at … 4 virka fyri eini tilikari skipan, ið ger tað gjørligt hjá fólkinum at byggja á egið eynaríkidømi. Tessvegna treingja vit eisini eina andliga frígering, sigur hin stevnan. Andslivid má vera frælst og ikki heft av nøkrum almennum atgerðum. Tað sosialistiska må sláast fast sum ein ófrávíkilig meginregla, at samfelagið má stuðla alla fría gransking, alt slóbrótandi upplýsingararbeiði og alla virðismikla list. Samsvarandi siðsøgu sína vil flokkurin gera sítt til at støði verður lagt fyri einum ríkum fólkaligum mentunnarlívi. Sjálvir eru vit onga leið komnir á hesum økjum. Tað er naggatódn komin í og tað tykist, sum vit verða standandi í sama stað. Ein- ans eitt sosialistiskt stýrislag hev- ur vilja og møguleika at fáa annað lag á; men Føroyingar tykjast ikki hugaðir at ganga ta einastu leið- ina, ið til fullnaðar kann loysa iesar brennandi spurningarnar. Vit fara tí at kanna eftir, hvat okkara grannar hava gjørt og taka her grannan fyri eystan, Noreg, ið hevur havt eitt sosialistiskt stýri nú í mong ár. Teir eru komnir væl áleiðis. Teir mentunnarligu góðarnir eru ikki meira nøkur serogn hjá teim- um fáu. Teir eru við at gerast felagsogn hjá øllum fólkinum. Hetta er úrslit av longum, seigum og miðvísum arbeiði. Teir. organiseraðu arbeidarar nir seta í fyrsta lagi kravið til síns sjálvs. Felagsskapurin still- aði teir yvir fyri nýggjum og krevj. andi uppgávum. Úteftir sum inn- eftir. Tað var tí neyðugt at ogna sær dugnaskap. Hetta kom at verða inngangurin til eitt umfat- andi upplýsingar- og studiiarbeið, sum nú er komið í fasta legu. Av hesum kundi ein eisini við nógv størri megi venda sær til sam- felagið. Næstur teirri arheiðandi fjøldini lá fólkaskúlin. Hann mátti byggjast á eindarprinsipp- ið. Og tað er longu langt síðan viðtikið og gjøgnumført. Undir bardaganum kom støðgur í og tessvegna eru framvegis tung tøk at taka. Teir hægru skúlarnir standa nú opnir fyri evnarikum ungdómi utt- FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Frítt andslív. an mun til foreldranna økonomisk. u og sosialu viðurskifti, Tað sam- a gildur ungdóms- og yrkisskúlar. Men støðugt má verða hildið á- fram. Friu gannskingini verdur givid teir allar hestu møguleikar. Fak eins og hin fagri litteratururin verður gjørdur eins atkomuligur fyri øll. Dúgliga verður virkað fyri bókasøvnum, ikki minst úti á teimum smærru bygdunum og úti á landinum. List er við at vinna fram á øll- um økjum, í skúlum, samkomu- húsum og á arbeiðsplássunum. — Fleiri og fleiri vitja sjónleikarhús- ini. Í Oslo hevur fólk fingið sítt egna fólkasjónleikarhús og sítt egna fólkasjónleikarfelag. Tað vil kortini ikki siga, at tann fólka- fjøldin, ið her verður talað um, skal leita til eitt ávíst sjónleikar- | hús, nei, tað er leikpallalistin sum heild, ein vil vekja ans fyri. Eins egna sjónleikarhús verður tí mið- depulin fyri hesi veking. Hitt frælsa andslívið hevur vunnið eina sterka støðu, og tað er eitt úrslit av teimum stóru fram. stigunum, ið gjørd eru á tí øko- nomiska og sosiala økinum. x Eisini vit verða at halda hesa somu leiðina, tí eru vit eftir bátar í mongum, eru vit tað ikki minst, hvat tí frælsa andslívinum viðvík- ir, Hin sosialistiska fólkarørslan verður at lúka eisini hesa uppgáv. una. — Kortið og lendið. Hin sosialistiska hugsjónin hug- tekur allar framburðsmenniskjur. Tann sosialistiska arbeiðs- og framtaksskráin er tí miðdepilin í politiska orðadráttinum kring allan heimin. Borgarligu flokkarnir hava onga skrá og einki endamál at seta fram, ið metast kann saman við sosialismuna. Tað er tí lætt at skilja, hví so fáar menniskjur tosa um teir borgarligu flokkar- nar og spyrja, hvat teir veruliga vilja. Teir eru fyrst og fremst ímóti tí flokki og teirri rørslu, ið ber hina sosialistisku áskoðanina og tey sosialistisku dagskrøvini. Tað kortið, ið teir borgarligu flokkarnir seta upp yvir teim so- sialistisku landavinningunum er sjáldan samsvarandi við lendið. Í staðin fyri at rætta kortið, gera teir hvøss álop í sosialistaflokkar- nar og arbeiðararørsluna. Tað, sum liggur fremst í hug- anum hjá teimum borgarligu spá- monnunum, er ognarviðurskiftini. Hin sosialistiska arbeiðararørslan hevur har aftur ímóti mestan á- huga fyri, rættin skal hava til ræð- ið t. v. s. tað veruliga og praktiska við hesum spurningi. Tað er tí, at kravið um ídnaðarligt og figgjar- ligt demokrati verður sett fremst. Arbeiðararørslan kennir seg ikki bundnað til nakrar avmark- aðar lærusetningar; men vil til HÚSASKATTUR. Sambært grein 16 í samtykt fyri Tórshavnar kommunustýri verða øll, sum hava avhent hús síni, tikið tey niður ella annað tílíkt, og sum tí ikki halda seg vera skyldig at rinda húsaskatt í Íramtíðini, biðin um at hoða nevndini frá innan 1. desember , får, TORSHAVNAR LIKNING- ARNEVND, 17. novbr. 1954. eina og hvørja tid virka útfrá teim- um í løtuni ráðandi viðurskiftum, | eins og hon vil byggja á tær erfar- | ingar, ið vunnar eru. Men enda- málið verður altíð hitt sama: at framleiða so nógv sum gjørligt og at fáa ígjøgnum eitt rættvíst býti av teimum virðum, ið skapaði verða. Til tess má fólkið vinna sær rættindini til at ráða í arbeiðs- og samfelagslívinum. Tá ið borgarligu flokkarnir meta um sosialistisku arbeidara- rørsluna, skuldi hesar metingar heldur verið vegleiðandi enn vill- leiðandi. ORBTØK: Gott er at hava biskupp til móður- bróður. Barnið veit, hvør ið seg hatar. og hvør ið seg matar. Góður er gamalur í garði. Livandi maður er góður at vænta. Hann hevur grein í sínum máli. Ongatid så eg so hvítan ein katt, at hann var ikki gráur um hálsin. Tråur lívir trevli. Tað svíður ikki at hjartanum, ið oyrað ikki hoyrir. Veður og vatn má sær ráða. Best er fjøður millum frændur ég sund millum brøður. Bestu vinir, ið sjáldnast finnast. Bert er bróðurleyst bak. Hann má so mangt gera, ið ongan sonin eigur. 50 ára gomul reglugerð Norðmaður, ið hevði verið 51 ár í Ameriku, segði tá ið hann kom aftur til Noregs: Tá ið fór hiðani 14 ára gamal var reglan tann: Sosialistene sier, vi skal dele, Obyre vil ha det hele, Så kan venstre få resten, Det er det noen kaller kjærlighet til næsten. Hon segði, at tå hevði sagt tað, sum eg segði, at tå ikki skuldi siga. — Ja, men eg segði jú við hana, al hon ikki skuldi siga, at eg hevði sagt tað. Ná, men sig ikki við hana, at eg havj sagt, at hon segði, at tú hevur sagt. tað, 25. novbr. 1954 Føroya S0SIAL-DEMOKRATUR Blaðstjóri VILLI SØRKNSKEN telf. 2172 Postbox 76 Prent: A. ØSTER LIVI- KOSTNAÐURIN. Niðanfyri er víst á, hvussu leingi ein arbeidari í nevndu lond- um mátti arbeiða fyri: 1 kg av breyði, 1 kg av smøri, 1 kg av osti, Í kg av oksakjøti, 1 kg av fleski, 1 lav mjólk, 10 egg, I kg av skinku og 1 kg av sukri. Sveits 15 tim. 55 min. Vesturtýsklandi 18 tím. 5 min, Fraklandi 22 tím. 10 min. Belgiu 15 tím. 50 min. Onglandi 10 tím. 5 min. Danmark 9 tím. 55 min. Svøríki 9 tím. 50 min. Hetta eru ógviliga åhugaverd tøl, og serstakliga arbeiðara- og fiskimannaheimini eiga at kanna tey gjølla. Tey vísa greitt og týðiliga mun- in á livikostnaðin í londunum, har íhaldsflokkarnir sita við valdi- num (kapitaliskt stýrislag) og og teimum londunum, har javnað. armenn sita við stjórnarvaldinum (sosialistiskt stýrislag.) Í oman- fyri nevndu londum ráða javnað- armenn einans í Svøríki og Dan- mark. Livikostnaðurin í hesum londunum er eisini munandi lægst- ur. Hetta er sjálvandi orsakað av javnaðarmanna miðvísa príspoli. tikki og teimum vittfevnandi at- gerðunum fyri at tryggja teimum arbeiðandi og minni mentu tey allra bestu og lagaligastu livilik- indi. Hetta er sosialistiskur politikk- ur íroynd og veru. - Telefonstøðirnar í Kirkjubø og Velbastað eru niðurlagdar. Hesar bygdir eru nú felagar undir Tórs- havnar telefonstøð. Partafelagin Tjørn í Vági er farið i likvidatión. Tveir manns spældu tennis. Eina- ferð slerdi teir bóltin út um hegnið. Teir leitaðu, men illa gekst at finna hann aftur. Endiliga kom ein gomul kona, ið hevði staðið og hugt at teim- um til annan og teskaði : »Orsaka tygum, men hevði tað ver- ið ímóti reglunum, um eg segði tyg um, hvar bólturin er? So var tað tann letingurin, ið hevði hjólhestin standandi við seingina so tað skuldi vera lættari at ganga í svøvni. Ein maður byrjar at verða gamal. tá ið hann hyggur meira at matsedli- num enn servitrisuni, 2